środa, 25 marca 2026

KOMUNIKAT WOJENNY NR 12/1939

                     KOMUNIKAT WOJENNY NR 12/1939 

07-11.08.1939
II. Korpus Armii „Andy” kontynuuje przemarsz do rejonu Oruro.
Wobec braku zadowalających postępów, przerwano negocjacje na temat kapitulacji, zamkniętych w kotle chilijskich wojsk. Po bombardowaniu z powietrza i krótkim, ale intensywnym przygotowaniu artyleryjskim, grupy bojowe wszystkich trzech korpusów Armii „Pacyfik”, atakowały uwięzione w kotle chilijskie oddziały. Na wschodzie i północy kotła, dokonano włamań na głębokość 7-9 kilometrów; Chilijczykom grozi to rozczłonkowaniem kotła na kilka mniejszych. Straty własne: 47 zabitych, 118 rannych, 1 zaginiony, i 1 stracony czołg. W tej sytuacji, chilijski dowódca sił uwięzionych w kotle poprosił o 24-godzinny rozejm i wznowienie rozmów o kapitulacji. Strona kolumbijska wyraziła zgodę na tę propozycję, pod warunkiem, że będzie to ostatnia próba osiągnięcia porozumienia. W przypadku jego braku, chilijskie siły w kotle zostaną całkowicie zniszczone.
Zespół GC2 wypływa z bazy Arica.
Rozpoznanie lotnicze melduje wycofujące się drogą nr 5, pomiędzy Pintados a Quillaqua, chilijskie oddziały.
Podpisano kapitulację chilijskich oddziałów okrążonych na północny wschód od Iquique. Do niewoli trafili: 1 generał dywizji (general de división), 3 generałów brygady (general de brigada), 1 brygadier (brygadier), 8 pułkowników (coronel), 23 podpułkowników (teniente coronel), 62 majorów (mayor), 1 984 oficerów młodszych i ok. 61 tys. podoficerów i szeregowych.
Podjęto decyzję o wycofaniu do rejonu Uyuni, V. Korpusu; tym samym, cała Armia „Andy” opuszcza rejon walk.    
Kolumbijskie Naczelne Dowództwo zarządziło tzw. pauzę operacyjną. Potrwa ona ok. 4 tygodni i wykorzystana zostanie na odpoczynek, uzupełnienie stanów osobowych, uzbrojenia, sprzętu, wyposażenia i zaopatrzenia, podciągnięcie bliżej linii frontu baz zaopatrzeniowych oraz planowanie operacyjne i wynikające z niego przegrupowanie wojsk. Wprawdzie, zarządzona pauza da wojskom chilijskim czas na „ochłonięcie” po porażce oraz ich uporządkowanie i wzmocnienie, ale jest ona absolutnie konieczna. 

12-19.08.1939
II. Korpus Armii „Andy” kontynuuje przemarsz do rejonu Oruro, w ślad za nim, przemieszcza się V. Korpus tejże armii.
Rozwiązana zostaje Samodzielna Grupa Pościgowa; 2. Pułk Gwardii Federalnej zostaje wycofany na głębokie zaplecze, a kompanie czołgów, tankietek i samochodów pancernych (a w zasadzie ich resztki), zostają wcielone do formującej się brygady pancerno-motorowej. Na miejsce, 2. Pułku Gwardii Federalnej do odwodów Armii „Pacyfik” przechodzi wzmocniony 3. Pułk Gwardii Federalnej. Rozwiązana zostaje Samodzielna Grupa Operacyjna „Iquique”; 3. Dywizja Piechoty (wenezuelskiej) z VI. Korpusu i 5. Dywizja Piechoty (kolumbijskiej) z VII. Korpusu, wracają do Armii Zapasowej. Wszystkie, zaangażowane w operacji desantowej pod Iquique oddziały piechoty morskiej wracają na zaplecze, w celu ich uzupełnienia i reorganizacji.
Lotnictwo kolumbijskie rozpoznaje aktualne ugrupowanie wojsk chilijskich pomiędzy Pintados a Quillaqua. Zauważono odwrót chilijskich oddziałów znad wąwozu rzeki okresowej Seca, na pozycje wzdłuż rzeki Amarga.
Oddział wydzielony I. Korpusu posuwa się na południe, wzdłuż drogi nr 1. Oddział wydzielony IV. Korpusu rozpoznaje wzdłuż drogi nr 5. III. Korpus rozlokowuje się na zachód od węzła drogowego Huara.
Zespół GC2 bombarduje port Tocopilla; słaba i nieliczna chilijska artyleria nadbrzeżna szybko zostaje uciszona. Efekty bombardowania nieznane.
Kolumbijskie rozpoznanie lotnicze wykryło, wyładowujące się na stacji kolejowej Calama chilijskie oddziały. Ich siła szacowana jest na 3-4 tys. żołnierzy.
Oddano do służby 1 mały okręt desantowy typu PBD-1 oraz 5 kutrów desantowych typu BD-1. Oddano do służby piąty okręt podwodny typu Elanio.
Kolumbijskie lotnictwo bombarduje węzeł kolejowo-drogowy Quillaqua, doszło do walk powietrznych; stracono 3 samoloty, zestrzelono 2.
I. Brygada Piechoty (boliwijska), czasowo przydzielona do V. Korpusu, powraca do Odwodu Dowódcy Armii „Andy”
Kolumbijski okręt podwodny Arpia, stawia 22 miny na podejściach do portu Taltal.
Zakończono remont zdobycznej bazy lotniczej Pisaqua.
 
20-26.08.1939
Oddział wydzielony I. Korpusu opanowuje bez walki Puerto Patillos, ważny chilijski port wywozu saletry i rudy miedzi.
Brazylijski prezydent Getúlio Vargas, wezwał obydwie strony konfliktu do rozstrzygnięcia sporu na drodze dyplomatycznej, proponując dla ułatwienia powyższego, swoje dobre usługi. Jednocześnie, zdecydował o udzieleniu Chile pomocy materialnej, w postaci bezpłatnej dostawy uzbrojenia. Dostawa ta ma obejmować: 10 tys. karabinów z zapasem 3 mln naboi, 120 ckm-ów z zapasem 1,2 mln naboi i 18 armat górskich 75 mm z zapasem 10 jednostek ognia na działo (7 200 pocisków). Ponieważ ta ostatnia decyzja brazylijskiego prezydenta, jednoznacznie wyklucza jego bezstronność wobec stron konfliktu, rząd kolumbijski odrzucił wysuniętą przez niego ofertę dobrych usług.
Postawiono w stan pogotowia bojowego kolumbijskie okręty rzeczne oraz dyslokowano je bliżej kolumbijsko-brazylijskiej granicy.
Oddział wydzielony IV. Korpusu natknął się na chilijskie pozycje osłonowe na północ od Pintados. Chilijczycy nie podjęli walki, wycofując się na południe.
Zespół GC2 bombarduje port Mejillones; przeciwdziałania nieprzyjaciela brak. Efekty bombardowania nieznane.
Kolumbijskie rozpoznanie lotnicze, wykryło w rejonie węzła kolejowo-drogowego Pedro de Valdivia, niewielkie zgrupowanie wojsk chilijskich.
Zakończono – w sensie organizacyjnym – formowanie I. Brygady Pancerno-motorowej (I. BPM). Prócz dowództwa i sztabu, w jej skład wchodzą:
- dwa bataliony piechoty zmotoryzowanej (trzy kompanie strzelców i kompania broni ciężkiej w każdym);
- dwa bataliony czołgów średnich (trzy kompanie czołgów średnich w każdym);
- batalion rozpoznawczy (dwie kompanie motocyklistów, kompania czołgów lekkich, kompania samochodów pancernych);
- kompania czołgów ciężkich;
- zmotoryzowany dywizjon artylerii górskiej (dwie baterie haubic górskich 75 mm);
- zmotoryzowana bateria artylerii ppanc 37 mm;
- zmotoryzowana bateria artylerii plot 37 mm;
- zmotoryzowane kompanie: saperów, remontowa, łączności, sanitarna, gospodarcza i zaopatrzenia;
- kolumna transportowa;
- pluton żandarmerii i RR na motocyklach.
Obecnie, w Brygadzie trwa końcowe uzupełnianie stanów osobowych, uzbrojenia i sprzętu oraz trening zespołowy. Przewiduje się, że pełną gotowość bojową, Brygada osiągnie za 4-6 tygodni.
Ogólny bilans zysków i strat(*):
- zabito lub raniono ok. 21 300 chilijskich żołnierzy, do niewoli wzięto 79 480;
- zniszczono 103 i zdobyto 249 dział i moździerzy oraz zdobyto 378 karabinów maszynowych;
- zniszczono 5 czołgów i zdobyto 8, zniszczono 6 tankietek i zdobyto 3, zniszczono 9 samochodów pancernych i zdobyto 7;
- zniszczono 48 chilijskich samolotów, zdobyto 3;
- zatopiono 1 pancernik, 1 krążownik ciężki, 2 niszczyciele, 1 patrolowiec, 1 krążownik pomocniczy, 2 frachtowce, 2 holowniki i cztery małe jednostki pomocnicze;
- zdobyto 1 frachtowiec i 3 małe jednostki pomocnicze;
- stracono 3 374 zabitych, 7 544 rannych i 1 416 zaginionych;
- stracono 53 działa i moździerze;
- stracono 22 czołgi, 12 samochodów pancernych i 14 tankietek;
- stracono 33 samoloty;
- stracono 1 monitor, 1 niszczyciel, 1 torpedowiec, 1 okręt podwodny, 1 kuter torpedowy, 1 mały okręt desantowy, 4 kutry desantowe i 3 frachtowce.

(*) Ponieważ nie zakończono jeszcze pełnej inwentaryzacji pobojowiska na północny wschód od Iquique oraz przeliczenia jeńców, dane co do strat przeciwnika oraz zdobyczy wojennej mogą się nieznacznie zmienić.

Poniżej mapka działań.