KOMUNIKAT WOJENNY NR 17/1939

   KOMUNIKAT WOJENNY NR 17/1939 

13-15.10.1939

Siły główne II. Korpusu koncentrują się 8-10 km na północny wschód od przejścia granicznego Ollagüe - Avaroa. Szybki oddział wydzielony tegoż korpusu, zajmujący pozycje obronne w rejonie ww. przejścia granicznego, zostaje zluzowany przez oddziały II. Brygady Piechoty Górskiej (peruwiańskiej). Po chilijskiej stronie granicy rozpoznano pozycje osłonowe w sile batalionu piechoty. V. Korpus kontynuuje marsz w kierunku Uyuni. Brygada Pancerno-Motorowa koncentruje się „okrakiem” na drodze nr 5, bezpośrednio na północ od doliny okresowej rzeki Seca. Wzmocniony 3. Pułk Gwardii Federalnej z odwodu dowódcy Armii „Pacyfik”, zostaje przydzielony do I. Korpusu tej armii; wraz z 1. batalionem czołgów (kolumbijskim) i 5. kompanią czołgów (peruwiańską), tworzy on Grupę Pościgową „Pacyfik”

Na redzie Puerto Patillos, zespół GB4 uzupełnia paliwo ze zbiornikowca floty Huascarán  i amunicję z zaopatrzeniowca Huiracocha. Tamże, dołącza do zespołu okręt szkolny Cristóbal Colón.

Kolumbijskie lotnictwo atakuje chilijskie pozycje na drodze nr 21, ok. 20 km na południowy zachód od Ollagüe.

W rejonie Villa Martin, odkryto zwłoki 79 żołnierzy z boliwijskiego batalionu terytorialnego. Okoliczności pozwalają przypuszczać, że doszło tu do zbrodni wojennej, polegającej na dokonaniu mordu na jeńcach z ww. batalionu. Kolumbijska Naczelna Prokuratura Wojskowa wszczęła w tej sprawie śledztwo, zapraszając do uczestnictwa w nim przedstawicieli Międzynarodowego Czerwonego Krzyża.

Bazująca w Puerto Baquerizo Moreno na wyspie San Cristóbal (Archipelag Galapagos), kolumbijska łódź latająca Consolidated PBY Catalina, ok. 550 Mm na południowy zachód od Galapagos, wykryła i zaatakowała bombami jednostkę, którą rozpoznano jako chilijski krążownik pomocniczy typu Aconcagua. Zaobserwowano co najmniej jedno trafienie bombą 200-funtową; dalsze losy uszkodzonego okrętu nie są znane.

 

16-18.10.1939

W ramach I. Korpusu utworzono grupę uderzeniową, składającą się z 2. Dywizji Piechoty (kolumbijskiej), 8. Pułku z 3. Dywizji Piechoty (kolumbijskiej) oraz I. dywizjonu z 6. Pułku Artylerii Polowej (kolumbijskiego). W ramach III. Korpusu utworzono grupę uderzeniową, składającą się z 1. Dywizji Piechoty (peruwiańskiej), 9. Pułku z 3. Dywizji Piechoty (peruwiańskiej), 1. batalionu czołgów (peruwiańskiego) oraz I. dywizjonu z 5. Pułku Artylerii Polowej (peruwiańskiego). W ramach II. Korpusu utworzono grupę uderzeniową, składającą się z 4. Dywizji Piechoty (peruwiańskiej) oraz 4. Batalionu z II. Brygady Piechoty Górskiej (peruwiańskiej).

Kolumbijskie rozpoznanie lotnicze melduje oddziały chilijskie w sile ok. 1 000 żołnierzy, maszerujące z Sierra Gorda w kierunku Calamy.

Oddziały V. Korpusu mijają Uyuni, zmierzając w kierunku Villa Martin.

Zespół GB4 ostrzeliwuje pozycje chilijskie w rejonie wysadzonego w powietrze mostu Puente Rio Loa (w ciągu drogi nr 1 nad rzeką Loa). Zużyto: 90 pocisków 305 mm, 120 254 mm, 240 203 mm, 300 152 mm i 210 127 mm.

10 minut później, pozycje te są w ramach 30-minutowego przygotowania artyleryjskiego, bombardowane przez kolumbijską artylerię ciężką, polową i moździerze. Wystrzelono w sumie 5 640 pocisków artyleryjskich kalibru 75-152 mm. Kilka minut po zakończeniu przygotowania artyleryjskiego, do ataku rusza grupa uderzeniowa I. Korpusu. Zdziesiątkowane i zdemoralizowane ogniem artyleryjskim oddziały chilijskie, nie są w stanie stawić skutecznego oporu. Pozycje ich zostają przełamane na głębokość do 8 km.

Lotnictwo kolumbijskie dokonuje zmasowanego ataku na osadę Tambillo Alto (rejon drogi nr 5 w dolinie rzeki Amarga). Zrzucono w sumie 31,8 t bomb oraz ostrzelano chilijskie pozycje ogniem broni pokładowej. Po zakończeniu nalotu, artyleria III. Korpusu rozpoczyna 40-minutowe przygotowanie artyleryjskie, wystrzeliwując 7 560 pocisków artyleryjskich kalibru 75-152 mm. Wykorzystując skutki powyższego przygotowania artyleryjskiego, grupa uderzeniowa III. Korpusu przełamuje chilijskie pozycje na głębokość do 13 km, zostaje jednak zatrzymana na chilijskiej pozycji obronnej, na północnych obrzeżach Quillaqua.

Dwie eskadry lotnictwa kolumbijskiego bombardują chilijskie pozycje na drodze nr 21, ok. 20 km na południowy zachód od Ollagüe; zrzucono 6,3 t bomb, użyto także broni pokładowej. Po zakończeniu nalotu wykonano przygotowanie artyleryjskie, wystrzeliwując łącznie 2 400 pocisków artyleryjskich kalibru 75-107 mm. Grupa uderzeniowa II. Korpusu zmiata chilijską przesłonę granicy w rejonie Ollagüe; jej atak zostaje zatrzymany przez chilijską obronę, dopiero ok. 20 km na południowy zachód od Ollagüe.

Dwie grupy bojowe IV. Korpusu, usiłujące sforsować kanion rzeki Loa, zostały z ciężkimi stratami przez Chilijczyków odparte. Udało się to natomiast – również z poważnymi stratami – trzeciej grupie, forsującej dolny bieg rzeki Amarga, blisko jej ujścia do Loa.

Brygada Pancerno-Motorowa została przesunięta ok. 20 km na południe, wzdłuż drogi nr 5.

 

19-23.10.1939

Rząd chilijski, zwraca się do akredytowanego w tym kraju nuncjusza apostolskiego arcybiskupa Aldo Laghi, z prośbą o nawiązanie za pośrednictwem swojego odpowiednika w Wielkiej Kolumbii, arcybiskupa Fernando Cento, rozmów dotyczących rozejmu, który powinien być wstępem do negocjacji pokojowych.

W wyłom na odcinku I. Korpusu wchodzi Grupa Pościgowa „Pacyfik”, dezorganizując odwrót wojsk chilijskich w kierunku Tocopilli. Zespół GB4 bombarduje stłoczone na przeprawie przez wąwóz okresowej rzeki Iquine, chilijskie oddziały. Na odcinku III. Korpusu toczą się ciężkie walki o Quillaqua. Ataki II. Korpusu na chilijskie pozycje na drodze nr 21, ok. 20 km na południowy zachód od Ollagüe, zostają odparte. Oddziały IV. Korpusu, spędzając chilijskie straże tylne, przekraczają na szerokim froncie dolinę rzeki Loa. V. Korpus osiąga rejon Villa Martin.

Arcybiskup Fernando Cento, zwraca się do rządu kolumbijskiego z prośbą o określenie warunków, umożliwiających zawarcie rozejmu, a w przyszłości układu pokojowego. Jednocześnie, w porozumieniu z arcybiskupem Laghi, zwraca uwagę rządów stron wojujących, na inicjatywę prezydenta Urugwaju z 12.10.1939 r.

Rząd kolumbijski, w celu potwierdzenia swojej dobrej woli, ogłasza jednostronnie 48-godzinny rozejm, dając władzom chilijskim czas, na podjęcie odpowiednich decyzji. Obydwie strony konfliktu zgadzają się na dobre usługi prezydenta Urugwaju. Alfredo Baldomir wyraża zadowolenie z faktu przyjęcia jego oferty, jednocześnie apeluje o przedłużenie rozejmu do 14 dni.

Ogłoszono 14-dniowy rozejm, z opcją jego przedłużenia, za zgodą obydwu stron konfliktu. Rozejm rozpoczyna się o północy z 23 na 24 października 1939 r. Zgodnie z jego warunkami, wojska kolumbijskie wstrzymują swoje działania, pozostając na dotychczasowych pozycjach, a wojska chilijskie wycofują się na linię: Tocopilla (włącznie) – droga nr 24 do mostu Puente Posada na rzece Loa – rzeka Loa do Calamy (włącznie) i dalej do ujścia do niej rzeki San Pedro de Inacalari – rzeka San Pedro de Inacalari do granicy chilijsko-kolumbijskiej. Wstrzymane zostają również wszelkie działania w powietrzu (w tym rozpoznanie lotnicze) i na morzu. Okręty wojenne obu stron konfliktu, powracają do najbliższych własnych baz.

Ogólny bilans zysków i strat:

- zabito lub raniono ok. 27 200 chilijskich żołnierzy, do niewoli wzięto 80 014;

- zniszczono 138 i zdobyto 276 dział i moździerzy oraz zdobyto 409 karabinów maszynowych;

- zniszczono 5 czołgów i zdobyto 8, zniszczono 7 tankietek i zdobyto 3, zniszczono 17 samochodów pancernych i zdobyto 10;

- zniszczono 66 samolotów, zdobyto 3;

- zatopiono 1 pancernik, 1 krążownik ciężki, 2 niszczyciele, 1 okręt podwodny, 1 patrolowiec, 1 stawiacz min, 1 krążownik pomocniczy, 5 frachtowców, 2 holowniki i cztery małe jednostki pomocnicze;

- zdobyto 1 frachtowiec i 3 małe jednostki pomocnicze;

- stracono 4 541 zabitych, 10 791 rannych i 1 569 zaginionych;

- stracono 59 dział i moździerzy;

- stracono 67 czołgów, 15 samochodów pancernych i 16 tankietek;

- stracono 48 samolotów;

- stracono 1 monitor, 1 niszczyciel, 1 torpedowiec, 1 okręt podwodny, 1 kuter torpedowy, 1 mały okręt desantowy, 4 kutry desantowe i 3 frachtowce.

Poniżej mapka działań. 

KOMUNIKAT WOJENNY NR 16/1939

   KOMUNIKAT WOJENNY NR 16/1939 

06-09.10.1939

Szybki oddział wydzielony II. Korpusu, kontynuując pościg, częściowo niszczy, a częściowo zagarnia do niewoli, resztki chilijskiej grupy, która dokonała wypadu na Villa Martin. Zabito 46 chilijskich żołnierzy, 89 wzięto do niewoli, zniszczono 1 i zdobyto 2 samochody pancerne.

Siły główne II. Korpusu osiągają Villa Martin. Czołówki V. Korpusu dochodzą do miasteczka Challapata nad jeziorem Poopó.

Kolumbijskie lotnictwo rozpoznaje nieliczne oddziały chilijskie, wyładowujące się na stacji kolejowej Sierra Gorda.

Ok. 60 Mm na NE od wyspy Fernando de Noronha, kolumbijski okręt podwodny Cachalote torpeduje i zatapia chilijski masowiec o pojemności ok. 8 000 BRT.

Nad dolnym biegiem rzek Loa i Amarga, dochodzi do sporadycznej wymiany ognia artylerii i broni maszynowej.

Kolumbijskie rozpoznanie lotnicze melduje niewielką kolumnę wojsk chilijskich, podążającą drogą nr 21 w kierunku Ollagüe.

Kolumbijskie lotnictwo morskie, atakuje port Tocopilla. Zatopiono mały zbiornikowiec (circa 1 500 BRT) i podpalono zbiorniki z paliwem; strat własnych brak.

Kolumbijskie lotnictwo lądowe atakuje chilijskie lotniska Tocopilla, Pedro de Valdivia i Calama. Szacuje się, że zniszczono 7 chilijskich samolotów, a co najmniej kilka dalszych uszkodzono. Zniszczenia infrastruktury technicznej (pasy startowe, drogi kołowania, hangary), powinny te bazy lotnicze wyłączyć z użytkowania na co najmniej kilkanaście dni.

 

10-12.10.1939

Szybki oddział wydzielony II. Korpusu, zajmuje pozycje obronne w rejonie przejścia granicznego Ollagüe - Avaroa. Siły główne II. Korpusu koncentrują się na południowy zachód od Villa Martin. V. Korpus kontynuuje marsz w kierunku Uyuni.

Zespół GB4 ostrzeliwuje pozycje chilijskie w rejonie wysadzonego w powietrze mostu Puente Rio Loa (w ciągu drogi nr 1 nad rzeką Loa). Zużyto: 36 pocisków 305 mm, 40 254 mm, 90 152 mm i 80 127 mm.

Bezpośrednio po zakończeniu ostrzału, chilijskie pozycje w tym rejonie atakują trzy bataliony piechoty i  5. kompania czołgów (peruwiańska) I. Korpusu. Atak ten, mający charakter rozpoznania walką, został przez siły chilijskie odparty. Straty własne to: 55 zabitych, 158 rannych, 4 zaginionych i 2 czołgi. Stwierdzono spore nasycenie chilijskiej obrony artylerią polową i bronią maszynową, przy stosunkowo słabej obronie ppanc.

Kolumbijskie lotnictwo dokonuje zmasowanego ataku na węzeł drogowo-kolejowy Quillaqua; zrzucono 24,8 t bomb, przy stracie 4 samolotów. Na podstawie zdjęć lotniczych uważa się, że stacja kolejowa została wyłączona z użytku na co najmniej 2-3 tygodnie.

Przydzielony do III. Korpusu, 9. dywizjon artylerii ciężkiej (peruwiański), ostrzeliwuje ogniem nękającym osadę Tambillo Alto (rejon drogi nr 5 w dolinie rzeki Amarga).

Prezydent Urugwaju Alfredo Baldomir stwierdził, że przedłużanie, a tym bardziej eskalacja toczącej się wojny jest wbrew interesom wszystkich państw Kontynentu i zaoferował swoje dobre usługi dla jej zakończenia.

Ogólny bilans zysków i strat:

- zabito lub raniono ok. 23 900 chilijskich żołnierzy, do niewoli wzięto 79 692;

- zniszczono 114 i zdobyto 256 dział i moździerzy oraz zdobyto 385 karabinów maszynowych;

- zniszczono 5 czołgów i zdobyto 8, zniszczono 7 tankietek i zdobyto 3, zniszczono 17 samochodów pancernych i zdobyto 9;

- zniszczono 66 samolotów, zdobyto 3;

- zatopiono 1 pancernik, 1 krążownik ciężki, 2 niszczyciele, 1 okręt podwodny, 1 patrolowiec, 1 stawiacz min, 1 krążownik pomocniczy, 5 frachtowców, 2 holowniki i cztery małe jednostki pomocnicze;

- zdobyto 1 frachtowiec i 3 małe jednostki pomocnicze;

- stracono 3 659 zabitych, 7 963 rannych i 1 449 zaginionych;

- stracono 56 dział i moździerzy;

- stracono 26 czołgów, 14 samochodów pancernych i 15 tankietek;

- stracono 47 samolotów;

- stracono 1 monitor, 1 niszczyciel, 1 torpedowiec, 1 okręt podwodny, 1 kuter torpedowy, 1 mały okręt desantowy, 4 kutry desantowe i 3 frachtowce.

Poniżej mapka działań. 

KOMUNIKAT WOJENNY NR 15/1939

                      KOMUNIKAT WOJENNY NR 15/1939 

29-30.09.1939

Na drodze nr 5, 30 km na wschód od Villa Martin, doszło do boju spotkaniowego pomiędzy szybkim oddziałem wydzielonym II. Korpusu, a chilijskim oddziałem, który przeprowadził wypad na Villa Martin. W trakcie tego boju, wywiązała się pierwsza w tej wojnie, bitwa (a właściwie potyczka) pancerna. Po stronie kolumbijskiej walczyły: kompania czołgów lekkich Renault AMR-33 i szwadron samochodów pancernych White-Laffly AMD 80 (łącznie 27 wozów bojowych), a Chilijczycy użyli kompanii samochodów pancernych OA vz.30 (13 wozów bojowych). Chilijczycy zostali pobici i zaczęli się wycofywać. Początkowo dość uporządkowany odwrót, po zaatakowaniu wycofujących się przez niedobitki boliwijskiego batalionu obrony terytorialnej, zamienił się w bezładną ucieczkę. Zabito lub raniono ok. 410 chilijskich żołnierzy, 84 wzięto do niewoli, zniszczono 2 i zdobyto 2 działa i moździerze, zdobyto 6 karabinów maszynowych oraz zniszczono 8 i zdobyto 2 samochody pancerne. Straty własne: 17 zabitych, 44 rannych, 1 zaginiony, 1 czołg i 2 samochody pancerne. Uwolniono 135 jeńców z batalionu obrony terytorialnej.

Czołowe oddziały I. Korpusu, zajmują pozycje nad dolnym biegiem rzeki Loa, a jego siły główne koncentrują się 10-15 km za linią frontu. Czołowe oddziały IV. Korpusu, zajmują pozycje nad dolnym biegiem rzek Loa i Amarga, a jego siły główne koncentrują się 10-15 km za linią frontu. Czołowe oddziały III. Korpusu, po spędzeniu chilijskich ubezpieczeń nad kanionem rzeki Seca, zajmują pozycje nad dolnym i średnim biegiem rzeki Amarga, a jego siły główne koncentrują się ok. 10 km za linią frontu.

Zakończono budowę lotniska polowego pod Pintados.

 

01-05.10.1939

Brygada Pancerno-Motorowa osiąga pełną zdolność bojową i zostaje skoncentrowana na południe od Pintados.

Lotnictwo kolumbijskie atakuje pozycje chilijskie nad rzekami Loa i Amarga. Dochodzi do starć powietrznych; zestrzelono 2 chilijskie i stracono 4 własne samoloty.

Na redzie Ilo, koncentruje się zespół GB4 w składzie: monitory Guayaquil i Panama, kanonierki Puma i Yaguar oraz torpedowce Teniente Rodríguez i Tormenta.

Lotnictwo kolumbijskie atakuje ryglową pozycję chilijską na północ od Quillaqua, stracono 1 samolot.

Kolumbijski okręt podwodny Busardo, 540 Mm na WSW od Valparaiso, storpedował i zatopił chilijski frachtowiec o pojemności ok. 3 000 BRT.

II. Korpus zbliża się do Uyuni, a V. Korpus wyrusza z Oruro jego śladem. VII. Korpus Armii Zapasowej zostaje przesunięty do rejonu na południowy wschód od Arica.

9. dywizjon artylerii ciężkiej (peruwiański) z odwodów Armii „Pacyfik”, zostaje przydzielony do III. Korpusu, a 5. dywizjon artylerii ciężkiej (wenezuelski) z VI. Korpusu Armii Zapasowej, zostaje przydzielony do I. Korpusu. Do I. Korpusu zostaje też przydzielona 5. kompania czołgów (peruwiańska) z odwodów armii.

Lotnictwo chilijskie atakuje pozycje III. Korpusu nad rzeką Amarga.

Oddano do służby 2 średnie okręty desantowe typu Coronel Abaroa: Coronel Ugarte y Vernal i Capitán Condell de la Haza oraz 4 kutry desantowe typu BD-1: BD-25 – BD-28.

Kolumbijski wywiad ustalił, że w położonym nad Amazonką brazylijskim porcie rzecznym Santo Antônio do Içá, pojawił się monitor rzeczny Pernambuco.

Szef Admiralicji Federalnej, almirante general Francisco Rodríguez de Santa Marta, osiągnął właśnie wiek emerytalny jednakże, z uwagi na toczącą się wojnę, dekretem Prezydenta Federacji, przedłużono mu okres czynnej służby do 90-tego dnia po zakończeniu wojny. Ponadto, Prezydent odznaczył admirała Krzyżem Wielkim Orderu Bolívara.

Starania władz chilijskich o uzyskanie we Włoszech kredytu na cele wojenne, zakończyły się niepowodzeniem.

Ogólny bilans zysków i strat:

- zabito lub raniono ok. 22 900 chilijskich żołnierzy, do niewoli wzięto 79 603;

- zniszczono 114 i zdobyto 255 dział i moździerzy oraz zdobyto 385 karabinów maszynowych;

- zniszczono 5 czołgów i zdobyto 8, zniszczono 7 tankietek i zdobyto 3, zniszczono 17 samochodów pancernych i zdobyto 9;

- zniszczono 59 samolotów, zdobyto 3;

- zatopiono 1 pancernik, 1 krążownik ciężki, 2 niszczyciele, 1 okręt podwodny, 1 patrolowiec, 1 stawiacz min, 1 krążownik pomocniczy, 3 frachtowce, 2 holowniki i cztery małe jednostki pomocnicze;

- zdobyto 1 frachtowiec i 3 małe jednostki pomocnicze;

- stracono 3 599 zabitych, 7 762 rannych i 1 431 zaginionych;

- stracono 56 dział i moździerzy;

- stracono 24 czołgi, 14 samochodów pancernych i 15 tankietek;

- stracono 43 samoloty;

- stracono 1 monitor, 1 niszczyciel, 1 torpedowiec, 1 okręt podwodny, 1 kuter torpedowy, 1 mały okręt desantowy, 4 kutry desantowe i 3 frachtowce.

Poniżej mapka działań.

KOMUNIKAT WOJENNY NR 14/1939

   KOMUNIKAT WOJENNY NR 14/1939 

17-20.09.1939

V. Korpus Armii „Andy” osiąga rejon Oruro i pozostaje tam w celu wypoczynku oraz uzupełnienia składu i zaopatrzenia. II. Korpus tejże armii, wyrusza w kierunku Uyuni.

Do Leticci nad Amazonką przerzucono dodatkową kompanię piechoty „rzecznej”

Lotnictwo kolumbijskie atakuje chilijskie pozycje nad rzekami Loa i Amarga, stracono 1 samolot. W odwecie chilijskie samoloty atakują pozycje kolumbijskie nad rzeką Seca; zestrzelono 1 chilijski bombowiec.

Zespól GB3 ostrzeliwuje z dużej odległości chilijską bazę morską Antofagasta; skutki ostrzału nieznane. Mały pancernik Baranquilla zostaje nieznacznie uszkodzony dwoma trafieniami pocisków 152 mm, chilijskiej artylerii nadbrzeżnej. Ataki chilijskiego lotnictwa zespół odpiera bez strat, zestrzeliwując 4 nieprzyjacielskie maszyny. Próbujący ataku torpedowego na kolumbijski zespół, chilijski okręt podwodny H3, zostaje wytropiony, zaatakowany i uszkodzony przez wodnosamoloty z Galapagos, a następnie zatopiony ogniem artylerii przez torpedowiec Huracán. Rozbitków z H3 (2 oficerów, 5 podoficerów i 9 marynarzy) przejmuje torpedowiec Tornado; reszta załogi zginęła wraz z okrętem. 

21-24.09.1939

Siły główne I. Korpusu Armii „Pacyfik” posuwają się w kierunku dolnego biegu rzeki Loa. Siły główne IV. Korpusu ww. armii, w trudnych warunkach terenowych, podążają w kierunku południowym. Oddział wydzielony tego korpusu, luzowany przez czołówki III. Korpusu, przesuwa się na południowy zachód. Siły główne III. Korpusu, przesuwają się na południowy wschód, a jego oddział wydzielony, luzuje oddział wydzielony IV. Korpusu.

Trwa budowa lotniska polowego pod Pintados.

Trzy wodnosamoloty torpedowo-bombowe z Galapagos zaatakowały chilijską bazę morską Antofagasta; zatopiono 1 mały stawiacz min typu Elicura, przy stracie 1 samolotu.

Atakujący z rejonu Ollaqüe, chilijski oddział w sile wzmocnionego batalionu, zaatakował kolumbijskie pozycje osłonowe w rejonie przejścia granicznego Avaroa – Ollaqüe. Broniąca tego przejścia, kompania boliwijskiego batalionu obrony terytorialnej, została niemal w całości zniszczona, a jej resztki wycofały się do rejonu Villa Martin.

Amerykański ambasador w Brazylii, w wywiadzie dla brazylijskiego dziennika O Globo, przestrzegł władze brazylijskie przed próbami ingerowania w konflikt chilijsko-kolumbijski. Ostrzegł, że kontynuowanie takich działań, wybitnie niekorzystnie wpłynie na amerykańsko-brazylijskie stosunki dwustronne.

Bazowane w Puerto Baquerizo Moreno na wyspie San Cristóbal (Archipelag Galapagos) kolumbijskie łodzie latające, w rejonie na północ od wyspy Isla Salas y Gómez, dwukrotnie wykryły, atakowały i zmusiły do zanurzenia chilijski okręt podwodny.

 

25-28.09.1939

Chilijskie siły, które dokonały wypadu z Ollaqüe, zaatakowały w rejonie Villa Martin i rozbiły niepełny boliwijski batalion obrony terytorialnej; niedobitki batalionu uszły w góry na północ od Villa Martin. 

Czołówki II. Korpusu Armii „Andy” znajdują się w drodze z Oruro do Uyuni; od Villa Martin dzieli je ponad 300 km, czyli ok. 10 dni marszu. W tej sytuacji, dowódca korpusu tworzy szybki oddział wydzielony, składający się z kompanii piechoty na ciężarówkach Renault ACZ, kompanii czołgów lekkich Renault AMR-33, szwadronu samochodów pancernych White-Laffly AMD 80, baterii haubic górskich 75 mm z ciągnikami Renault ADZ oraz małej kolumny transportowej (3 ciężarówki Renault ADH) z paliwem i amunicją. Zakłada się, że oddział ten osiągnie rejon Villa Martin w ciągu 36-40 godz.

Tymczasem, wojska chilijskie pod Villa Martin są atakowane przez kolumbijskie lotnictwo z Uyuni i Iquique, zadając im spore straty; opóźnia to ich posuwanie się na wschód drogą nr 5.

Oddziały wydzielone I. Korpusu Armii „Pacyfik” zajmują pozycje obronne na północnym brzegu dolnego biegu rzeki Loa. IV. Korpus, pokonując przeszkody terenowe, posuwa się na południe. Brygada Pancerno-Motorowa zostaje przesunięta do rejonu na wschód od Iquique.

Lotnictwo kolumbijskie melduje nieliczne oddziały chilijskie, wyładowujące się na stacji kolejowej Calama.

Lotnictwo chilijskie atakuje pozycje kolumbijskie w rejonie ujścia rzeki Loa. Stracono 13 zabitych i 29 rannych; zestrzelono 1 chilijski samolot.

Szybki oddział wydzielony II. Korpusu Armii „Andy”, osiąga Uyuni, a jego siły główne miasteczko Challapata nad jeziorem Poopó.

Ogólny bilans zysków i strat:

- zabito lub raniono ok. 22 400 chilijskich żołnierzy, do niewoli wzięto 79 511;

- zniszczono 111 i zdobyto 253 działa i moździerze oraz zdobyto 381 karabinów maszynowych;

- zniszczono 5 czołgów i zdobyto 8, zniszczono 7 tankietek i zdobyto 3, zniszczono 9 samochodów pancernych i zdobyto 7;

- zniszczono 57 samolotów, zdobyto 3;

- zatopiono 1 pancernik, 1 krążownik ciężki, 2 niszczyciele, 1 okręt podwodny, 1 patrolowiec, 1 stawiacz min, 1 krążownik pomocniczy, 2 frachtowce, 2 holowniki i cztery małe jednostki pomocnicze;

- zdobyto 1 frachtowiec i 3 małe jednostki pomocnicze;

- stracono 3 562 zabitych, 7 664 rannych i 1 556 zaginionych;

- stracono 56 dział i moździerzy;

- stracono 23 czołgi, 12 samochodów pancernych i 15 tankietek;

- stracono 38 samolotów;

- stracono 1 monitor, 1 niszczyciel, 1 torpedowiec, 1 okręt podwodny, 1 kuter torpedowy, 1 mały okręt desantowy, 4 kutry desantowe i 3 frachtowce.

Poniżej mapka działań. 

Budowa kolumbijskich niszczycieli typu Tifón 1939-1940 (6 jednostek)

Budowa kolumbijskich niszczycieli typu Tifón 1939-1940 (6 jednostek)

Średniej wielkości niszczyciele, przeznaczone przede wszystkim do osłony własnych ciężkich okrętów oraz do eskortowania konwojów. Zgodnie z powyższym przeznaczeniem, charakteryzują się silnym uzbrojeniem plot i pop, umiarkowanym artyleryjskim i skromnym torpedowym.

Mogą się poszczycić całkiem przyzwoitą – jak na niszczyciel tej wielkości – dzielnością morską. Po raz pierwszy w kolumbijskiej flocie, zamontowano na nich osobne stanowiska kierowania ogniem działek 37 mm. Są to także pierwsze kolumbijskie niszczyciele jednokominowe.

Okręty budują stocznie Astillero Naval No.1 w Callao i Astillero Naval No.3 w Cartagenie. Wszystkie dostawy zapewnia przemysł krajowy. Pierwsze trzy jednostki tej klasy, tworzą 5. Dywizjon Niszczycieli.

Opis techniczny.

Kadłub

Typowy dla ówczesnych niszczycieli.

Napęd

Cztery kotły olejowe AN1 (dla okrętów budowanych w Callao), lub White-Forster/CNPM (dla okrętów budowanych w Cartagenie), w dwu kotłowniach oraz dwa zestawy turbin parowych Westinghouse/AN1 (dla okrętów budowanych w Callao) lub GEV (dla okrętów budowanych w Cartagenie) z przekładniami, w dwu maszynowniach.

Uzbrojenie

Na okręcie zamontowano:

- 4xIx127 mm/38 Bethlehem Steel/HM M1932, przy elewacji 45^o donośność pociskiem AAC 25,00 kg wynosi 16640 m, a przy elewacji maksymalnej 85^o donośność pionowa tym samym pociskiem wynosi 11340 m;

 - 2xIIx37 mm/57 FNA M1936, przy elewacji 45^o donośność pociskiem 0,74 kg wynosi 6950 m, a przy elewacji maksymalnej 85^o donośność pionowa tym samym pociskiem wynosi 4100 m;

- 4xIIx12,7 mm/90 Browning/FNA M1921, przy elewacji 45^o donośność pociskiem 0,03 kg wynosi 4200 m, a przy elewacji maksymalnej 85^o donośność pionowa tym samym pociskiem wynosi 2800 m;

- 1xIVxwt533 mm;

- 2xwbg z zapasem 36 bg i 4xmbg z zapasem 32 bg.

Do kierowania ogniem zainstalowano dalocelownik optyczny o bazie 4,1 m oraz dwa, wspomniane wyżej, stanowiska kierowania ogniem działek 37 mm.

Inne

Niszczyciele zostały wyposażone w cztery radiostacje, dwa radionamierniki i szumonamiernik.

Tifón, Great Colombia destroyer laid down 1938, launched 1939, completed 1939 (engine 1938)

Displacement:

            1 227 t light; 1 280 t standard; 1 430 t normal; 1 550 t full load

Dimensions: Length (overall / waterline) x beam x draught (normal/deep)

            (342,36 ft / 334,88 ft) x 32,51 ft x (10,50 / 11,09 ft)

            (104,35 m / 102,07 m) x 9,91 m  x (3,20 / 3,38 m)

Armament:

      4 - 5,00" / 127 mm 38,0 cal guns - 55,12lbs / 25,00kg shells, 150 per gun

              Quick firing guns in deck and hoist mounts, 1932 Model

              4 x Single mounts on centreline ends, evenly spread

                        2 raised mounts - superfiring

      4 - 1,46" / 37,0 mm 57,0 cal guns - 1,63lbs / 0,74kg shells, 1 500 per gun

              Anti-air guns in deck mounts, 1936 Model

              2 x Twin mounts on sides, aft deck forward

                        2 raised mounts

      8 - 0,50" / 12,7 mm 90,0 cal guns - 0,07lbs / 0,03kg shells, 3 000 per gun

              Machine guns in deck mounts, 1921 Model

              2 x Twin mounts on sides, aft deck centre

                        2 raised mounts

              2 x Twin mounts on sides, forward deck centre

                        2 double raised mounts

      Weight of broadside 224 lbs / 102 kg

      Main Torpedoes

      4 - 21,0" / 533 mm, 18,96 ft / 5,78 m torpedoes - 1,312 t each, 5,248 t total

            In 1 sets of deck mounted centre rotating tubes

      Main DC/AS Mortars

      2 - 421,08 lbs / 191,00 kg Depth Charges + 36 reloads - 7,143 t total

            in Stern depth charge racks

      2nd DC/AS Mortars

      4 - 421,08 lbs / 191,00 kg Depth Charges + 32 reloads - 6,767 t total

            in Depth charge throwers

Armour:

   - Gun armour:         Face (max)     Other gunhouse (avg)      Barbette/hoist (max)

            Main:           0,98" / 25 mm                   -                            0,98" / 25 mm

Machinery:

            Oil fired boilers, steam turbines,

            Geared drive, 2 shafts, 26 000 shp / 19 396 Kw = 33,92 kts

            Range 3 500nm at 15,00 kts

            Bunker normal = 150 tons, at max displacement = 270 tons

Complement:

            116 - 151

Cost:

            £0,837 million / $3,350 million

Distribution of weights at normal displacement:

            Armament: 86 tons, 6,0%

               - Guns: 57 tons, 4,0%

               - Weapons: 30 tons, 2,1%

            Armour: 11 tons, 0,8%

               - Armament: 11 tons, 0,8%

            Machinery: 612 tons, 42,8%

            Hull, fittings & equipment: 518 tons, 36,2%

            Fuel, ammunition & stores: 203 tons, 14,2%

            Miscellaneous weights: 0 tons, 0,0%

Overall survivability and seakeeping ability:

            Survivability (Non-critical penetrating hits needed to sink ship):

              504 lbs / 229 Kg = 8,0 x 5,0 " / 127 mm shells or 0,3 torpedoes

            Stability (Unstable if below 1.00): 1,06

            Metacentric height 1,0 ft / 0,3 m

            Roll period: 13,4 seconds

            Steadiness      - As gun platform (Average = 50 %): 70 %

                                   - Recoil effect (Restricted arc if above 1.00): 0,64

            Seaboat quality  (Average = 1.00): 0,97

Hull form characteristics:

            Hull has rise forward of midbreak,

              a normal bow and large transom stern

            Block coefficient (normal/deep): 0,438 / 0,450

            Length to Beam Ratio: 10,30 : 1

            'Natural speed' for length: 21,00 kts

            Power going to wave formation at top speed: 65 %

            Trim (Max stability = 0, Max steadiness = 100): 72

            Bow angle (Positive = bow angles forward): 17,20 degrees

            Stern overhang: 0,98 ft / 0,30 m

            Freeboard (% = length of deck as a percentage of waterline length):

                                                                    Fore end,                Aft end

               - Forecastle:            16,00%,  21,00 ft / 6,40 m,  18,04 ft / 5,50 m

               - Forward deck:       28,00%,  18,04 ft / 5,50 m,  17,39 ft / 5,30 m

               - Aft deck:                44,00%,  9,51 ft / 2,90 m,  9,51 ft / 2,90 m

               - Quarter deck:        12,00%,  9,51 ft / 2,90 m,  9,51 ft / 2,90 m

               - Average freeboard:                      13,36 ft / 4,07 m

Ship space, strength and comments:

            Space - Hull below water (magazines/engines, low = better): 151,8%

                        - Above water (accommodation/working, high = better): 134,9%

            Waterplane Area: 7 144 Square feet or 664 Square metres

            Displacement factor (Displacement / loading): 100%

            Structure weight / hull surface area: 43 lbs/sq ft or 208 Kg/sq metre

            Hull strength (Relative):

                        - Cross-sectional: 0,67

                        - Longitudinal: 1,91

                        - Overall: 0,75

            Cramped machinery, storage, compartmentation space

            Excellent accommodation and workspace room

            Ship has slow, easy roll, a good, steady gun platform

            Poor seaboat, wet and uncomfortable, reduced performance in heavy weather

Tifón (1939)

Granizo (1939)

Niebla (1939)

Monzón (1940)

Paramito (1940)

Suracen (1940)

KOMUNIKAT WOJENNY NR 13/1939

   KOMUNIKAT WOJENNY NR 13/1939 

27-31.08.1939

Główne siły chilijskie zajmują pozycje obronne nad dolnym biegiem rzeki Loa oraz jej dopływem Amarga, a ich oddział wydzielony pozycję osłonową na drodze nr 5, nad wąwozem okresowej rzeki Seca.

Siły główne I. Korpusu koncentrują się w okolicy Puerto Patillos, a jego oddział wydzielony zajmuje pozycję osłonowo-obserwacyjną na drodze nr 1, w rejonie ujścia rzeki Loa. IV. Korpus skoncentrował się w rejonie Pintados, a jego oddział wydzielony zajął osłonowo-obserwacyjną na drodze nr 5, nad wąwozem rzeki okresowej Seca. III. Korpus koncentruje się w rejonie Iquique. II. Korpus Armii „Andy” osiąga Oruro, a V. Korpus tejże armii, maszeruje drogą nr 15, w kierunku miejscowości Pisiga.

Na podejściach do Puerto Patillos, 3. Dywizjon Trałowców rozpoczyna trałowanie, wcześniej postawionych własnych min.

Kolumbijskie lotnictwo rozpoznaje oddziały chilijskie, poruszające się drogą nr 21 z Calamy na Ollaqüe.

W Puerto Baquerizo Moreno na wyspie San Cristóbal (Archipelag Galapagos), uruchomiono bazę wodnosamolotów. Zadaniem desygnowanych tam łodzi latających Consolidated PBY Catalina i Consolidated P2Y, będzie patrolowanie i zwalczanie chilijskich okrętów podwodnych. 

 01-08.09.1939

Wchodzący w skład Armii Zapasowej VII. Korpus, został rozlokowany w rejonie Puerto Grau-Tacna-Arica. Jeden z boliwijskich batalionów obrony terytorialnej zostaje skierowany do Villa Martin.

Kolumbijskie rozpoznanie lotnicze melduje niewielkie zgrupowanie wojsk chilijskich w rejonie węzła drogowego Maria Elena (skrzyżowanie dróg nr nr 5 i 24). Pięć eskadr (dwie lądowe i trzy morskie), w osłonie trzech eskadr myśliwców lotnictwa morskiego, atakuje węzeł kolejowo-drogowy Quillaqua. Dochodzi do walk powietrznych; zestrzelono 2 chilijskie myśliwce, stracono 2 bombowce i 1 myśliwiec.

Skoncentrowany w rejonie Oruro II. Korpus wypoczywa oraz uzupełnia stany osobowe i sprzętowe.

Krążowniki II. Eskadry wychodzą w morze, celem zwalczania chilijskiej żeglugi. Zakończono rozminowanie podejść do Puerto Patillos. Skierowano do tego portu I. Flotyllę Kutrów Torpedowych z okrętem-bazą Boyacá.

Brazylijski prezydent Getúlio Vargas w swoim radiowym wystąpieniu, potępił Wielką Kolumbię, jako agresora oraz zapowiedział dalszą pomoc dla Chile. Prezydent Argentyny Roberto María Ortiz, skrytykował wystąpienie brazylijskiego prezydenta, zarzucając mu próbę eskalacji istniejącego konfliktu na inne państwa kontynentu. Jednocześnie wezwał obydwie strony konfliktu, do jego przerwania i rozpoczęcia rozmów pokojowych.

Kolumbijska admiralicja podjęła decyzję o detaszowaniu do bazy La Guaira zespołu w składzie: pancernik Unidad, dwa krążowniki lekkie typu Almirante Padilla oraz II. Flotylla Niszczycieli ((3. Dywizjon Niszczycieli (3 niszczyciele typu Céfiro) i 4. Dywizjon Niszczycieli (3 niszczyciele typu Siroco)). Do współpracy z jednostkami rzecznymi, desygnowano dalsze trzy wodnosamoloty Høver M.F.11.

Dochodzi do sporadycznej wymiany ognia, w miejscach styku oddziałów chilijskich i kolumbijskich. 

 09-16.09.1939

V. Korpus Armii „Andy” koncentruje się w rejonie Pisiga-Pagador. Boliwijski batalion obrony terytorialnej osiąga Villa Martin. Jedna kompania tego batalionu, zajmuje pozycje osłonowe w rejonie przejścia granicznego Avaroa – Ollaqüe.

Lotnictwo kolumbijskich wojsk lądowych prowadzi stałe rozpoznanie obszaru w czworoboku Puerto Patillos - Ollaqüe - Calama - Tocopilla. Zaobserwowano oddziały chilijskie zajmujące pozycje obronne na drodze nr 21, na południowy zachód od Ollaqüe.

Rozpoczęto budowę lotniska polowego pod Pintados. Większość samolotów z bazy lotniczej Tacna, przerzucono na lotnisko Uyuni.

Podjęto decyzję o sformowaniu Korpusu Piechoty Morskiej. W jego skład, prócz dowództwa i sztabu, wejdą trzy istniejące brygady, jeden istniejący samodzielny batalion oraz nowo utworzone oddziały wsparcia i służb.

Lotnictwo chilijskie atakuje kolumbijskie oddziały wydzielone na drogach nr 1 i 5. Straty własne: 6 zabitych i 13 rannych; zestrzelono 1 chilijski samolot.

W bazie morskiej Arica, koncentruje się zespół GB3 w składzie: małe pancerniki Callao i Baranquilla, transportowiec wodnosamolotów Galapagos, 2. Dywizjon Niszczycieli (2 niszczyciele typu Chubasco) oraz 2. Dywizjon Torpedowców (3 torpedowce typu Tormenta).

W Brazylii formuje się tzw. Legia Ochotnicza; w jej planach jest dotarcie do Chile drogą morską i udział w walkach przeciwko siłom kolumbijskim. Indagowany przez władze kolumbijskie, rząd brazylijski oświadczył, że jest to prywatna inicjatywa niektórych brazylijskich obywateli, a on, czyli rząd, nie ma z tym nic wspólnego. Rząd kolumbijski nie dał wiary tym zapewnieniom i wystosował w tej sprawie oficjalną notę protestacyjną. W treści noty zawarte jest ostrzeżenie, że jeżeli władze brazylijskie nie zaprzestaną ingerencji w przebieg toczącej się wojny, to mogą zostać przez Wielką Kolumbię uznane za stronę współwalczącą po stronie Chile, ze wszystkimi tego konsekwencjami.

Ogólny bilans zysków i strat(*):

- zabito lub raniono ok. 22 100 chilijskich żołnierzy, do niewoli wzięto 79 494;

- zniszczono 111 i zdobyto 253 działa i moździerze oraz zdobyto 379 karabinów maszynowych;

- zniszczono 5 czołgów i zdobyto 8, zniszczono 7 tankietek i zdobyto 3, zniszczono 9 samochodów pancernych i zdobyto 7;

- zniszczono 51 samolotów, zdobyto 3;

- zatopiono 1 pancernik, 1 krążownik ciężki, 2 niszczyciele, 1 patrolowiec, 1 krążownik pomocniczy, 2 frachtowce, 2 holowniki i cztery małe jednostki pomocnicze;

- zdobyto 1 frachtowiec i 3 małe jednostki pomocnicze;

- stracono 3 542 zabitych, 7 566 rannych i 1 148 zaginionych;

- stracono 54 działa i moździerze;

- stracono 22 czołgi, 12 samochodów pancernych i 14 tankietek;

- stracono 36 samolotów;

- stracono 1 monitor, 1 niszczyciel, 1 torpedowiec, 1 okręt podwodny, 1 kuter torpedowy, 1 mały okręt desantowy, 4 kutry desantowe i 3 frachtowce.

(*) Bilans skorygowany – patrz bilans poprzedni.

Poniżej mapka działań. 

KOMUNIKAT WOJENNY NR 12/1939

                     KOMUNIKAT WOJENNY NR 12/1939 

07-11.08.1939

II. Korpus Armii „Andy” kontynuuje przemarsz do rejonu Oruro.

Wobec braku zadowalających postępów, przerwano negocjacje na temat kapitulacji, zamkniętych w kotle chilijskich wojsk. Po bombardowaniu z powietrza i krótkim, ale intensywnym przygotowaniu artyleryjskim, grupy bojowe wszystkich trzech korpusów Armii „Pacyfik”, atakowały uwięzione w kotle chilijskie oddziały. Na wschodzie i północy kotła, dokonano włamań na głębokość 7-9 kilometrów; Chilijczykom grozi to rozczłonkowaniem kotła na kilka mniejszych. Straty własne: 47 zabitych, 118 rannych, 1 zaginiony, i 1 stracony czołg. W tej sytuacji, chilijski dowódca sił uwięzionych w kotle poprosił o 24-godzinny rozejm i wznowienie rozmów o kapitulacji. Strona kolumbijska wyraziła zgodę na tę propozycję, pod warunkiem, że będzie to ostatnia próba osiągnięcia porozumienia. W przypadku jego braku, chilijskie siły w kotle zostaną całkowicie zniszczone.

Zespół GC2 wypływa z bazy Arica.

Rozpoznanie lotnicze melduje wycofujące się drogą nr 5, pomiędzy Pintados a Quillaqua, chilijskie oddziały.

Podpisano kapitulację chilijskich oddziałów okrążonych na północny wschód od Iquique. Do niewoli trafili: 1 generał dywizji (general de división), 3 generałów brygady (general de brigada), 1 brygadier (brygadier), 8 pułkowników (coronel), 23 podpułkowników (teniente coronel), 62 majorów (mayor), 1 984 oficerów młodszych i ok. 61 tys. podoficerów i szeregowych.

Podjęto decyzję o wycofaniu do rejonu Uyuni, V. Korpusu; tym samym, cała Armia „Andy” opuszcza rejon walk.    

Kolumbijskie Naczelne Dowództwo zarządziło tzw. pauzę operacyjną. Potrwa ona ok. 4 tygodni i wykorzystana zostanie na odpoczynek, uzupełnienie stanów osobowych, uzbrojenia, sprzętu, wyposażenia i zaopatrzenia, podciągnięcie bliżej linii frontu baz zaopatrzeniowych oraz planowanie operacyjne i wynikające z niego przegrupowanie wojsk. Wprawdzie, zarządzona pauza da wojskom chilijskim czas na „ochłonięcie” po porażce oraz ich uporządkowanie i wzmocnienie, ale jest ona absolutnie konieczna. 

12-19.08.1939

II. Korpus Armii „Andy” kontynuuje przemarsz do rejonu Oruro, w ślad za nim, przemieszcza się V. Korpus tejże armii.

Rozwiązana zostaje Samodzielna Grupa Pościgowa; 2. Pułk Gwardii Federalnej zostaje wycofany na głębokie zaplecze, a kompanie czołgów, tankietek i samochodów pancernych (a w zasadzie ich resztki), zostają wcielone do formującej się brygady pancerno-motorowej. Na miejsce, 2. Pułku Gwardii Federalnej do odwodów Armii „Pacyfik” przechodzi wzmocniony 3. Pułk Gwardii Federalnej. Rozwiązana zostaje Samodzielna Grupa Operacyjna „Iquique”; 3. Dywizja Piechoty (wenezuelskiej) z VI. Korpusu i 5. Dywizja Piechoty (kolumbijskiej) z VII. Korpusu, wracają do Armii Zapasowej. Wszystkie, zaangażowane w operacji desantowej pod Iquique oddziały piechoty morskiej wracają na zaplecze, w celu ich uzupełnienia i reorganizacji.

Lotnictwo kolumbijskie rozpoznaje aktualne ugrupowanie wojsk chilijskich pomiędzy Pintados a Quillaqua. Zauważono odwrót chilijskich oddziałów znad wąwozu rzeki okresowej Seca, na pozycje wzdłuż rzeki Amarga.

Oddział wydzielony I. Korpusu posuwa się na południe, wzdłuż drogi nr 1. Oddział wydzielony IV. Korpusu rozpoznaje wzdłuż drogi nr 5. III. Korpus rozlokowuje się na zachód od węzła drogowego Huara.

Zespół GC2 bombarduje port Tocopilla; słaba i nieliczna chilijska artyleria nadbrzeżna szybko zostaje uciszona. Efekty bombardowania nieznane.

Kolumbijskie rozpoznanie lotnicze wykryło, wyładowujące się na stacji kolejowej Calama chilijskie oddziały. Ich siła szacowana jest na 3-4 tys. żołnierzy.

Oddano do służby 1 mały okręt desantowy typu PBD-1 oraz 5 kutrów desantowych typu BD-1. Oddano do służby piąty okręt podwodny typu Elanio.

Kolumbijskie lotnictwo bombarduje węzeł kolejowo-drogowy Quillaqua, doszło do walk powietrznych; stracono 3 samoloty, zestrzelono 2.

I. Brygada Piechoty (boliwijska), czasowo przydzielona do V. Korpusu, powraca do Odwodu Dowódcy Armii „Andy”

Kolumbijski okręt podwodny Arpia, stawia 22 miny na podejściach do portu Taltal.

Zakończono remont zdobycznej bazy lotniczej Pisaqua.

 

20-26.08.1939

Oddział wydzielony I. Korpusu opanowuje bez walki Puerto Patillos, ważny chilijski port wywozu saletry i rudy miedzi.

Brazylijski prezydent Getúlio Vargas, wezwał obydwie strony konfliktu do rozstrzygnięcia sporu na drodze dyplomatycznej, proponując dla ułatwienia powyższego, swoje dobre usługi. Jednocześnie, zdecydował o udzieleniu Chile pomocy materialnej, w postaci bezpłatnej dostawy uzbrojenia. Dostawa ta ma obejmować: 10 tys. karabinów z zapasem 3 mln naboi, 120 ckm-ów z zapasem 1,2 mln naboi i 18 armat górskich 75 mm z zapasem 10 jednostek ognia na działo (7 200 pocisków). Ponieważ ta ostatnia decyzja brazylijskiego prezydenta, jednoznacznie wyklucza jego bezstronność wobec stron konfliktu, rząd kolumbijski odrzucił wysuniętą przez niego ofertę dobrych usług.

Postawiono w stan pogotowia bojowego kolumbijskie okręty rzeczne oraz dyslokowano je bliżej kolumbijsko-brazylijskiej granicy.

Oddział wydzielony IV. Korpusu natknął się na chilijskie pozycje osłonowe na północ od Pintados. Chilijczycy nie podjęli walki, wycofując się na południe.

Zespół GC2 bombarduje port Mejillones; przeciwdziałania nieprzyjaciela brak. Efekty bombardowania nieznane.

Kolumbijskie rozpoznanie lotnicze, wykryło w rejonie węzła kolejowo-drogowego Pedro de Valdivia, niewielkie zgrupowanie wojsk chilijskich.

Zakończono – w sensie organizacyjnym – formowanie I. Brygady Pancerno-motorowej (I. BPM). Prócz dowództwa i sztabu, w jej skład wchodzą:

- dwa bataliony piechoty zmotoryzowanej (trzy kompanie strzelców i kompania broni ciężkiej w każdym);

- dwa bataliony czołgów średnich (trzy kompanie czołgów średnich w każdym);

- batalion rozpoznawczy (dwie kompanie motocyklistów, kompania czołgów lekkich, kompania samochodów pancernych);

- kompania czołgów ciężkich;

- zmotoryzowany dywizjon artylerii górskiej (dwie baterie haubic górskich 75 mm);

- zmotoryzowana bateria artylerii ppanc 37 mm;

- zmotoryzowana bateria artylerii plot 37 mm;

- zmotoryzowane kompanie: saperów, remontowa, łączności, sanitarna, gospodarcza i zaopatrzenia;

- kolumna transportowa;

- pluton żandarmerii i RR na motocyklach.

Obecnie, w Brygadzie trwa końcowe uzupełnianie stanów osobowych, uzbrojenia i sprzętu oraz trening zespołowy. Przewiduje się, że pełną gotowość bojową, Brygada osiągnie za 4-6 tygodni.

Ogólny bilans zysków i strat(*):

- zabito lub raniono ok. 21 300 chilijskich żołnierzy, do niewoli wzięto 79 480;

- zniszczono 103 i zdobyto 249 dział i moździerzy oraz zdobyto 378 karabinów maszynowych;

- zniszczono 5 czołgów i zdobyto 8, zniszczono 6 tankietek i zdobyto 3, zniszczono 9 samochodów pancernych i zdobyto 7;

- zniszczono 48 chilijskich samolotów, zdobyto 3;

- zatopiono 1 pancernik, 1 krążownik ciężki, 2 niszczyciele, 1 patrolowiec, 1 krążownik pomocniczy, 2 frachtowce, 2 holowniki i cztery małe jednostki pomocnicze;

- zdobyto 1 frachtowiec i 3 małe jednostki pomocnicze;

- stracono 3 374 zabitych, 7 544 rannych i 1 416 zaginionych;

- stracono 53 działa i moździerze;

- stracono 22 czołgi, 12 samochodów pancernych i 14 tankietek;

- stracono 33 samoloty;

- stracono 1 monitor, 1 niszczyciel, 1 torpedowiec, 1 okręt podwodny, 1 kuter torpedowy, 1 mały okręt desantowy, 4 kutry desantowe i 3 frachtowce.

(*) Ponieważ nie zakończono jeszcze pełnej inwentaryzacji pobojowiska na północny wschód od Iquique oraz przeliczenia jeńców, dane co do strat przeciwnika oraz zdobyczy wojennej mogą się nieznacznie zmienić.

Poniżej mapka działań.