DZIENNIK NEGOCJACJI POKOJOWYCH cz. III

                                         DZIENNIK NEGOCJACJI POKOJOWYCH cz. III

 

24.11.1939

10:00 Na podstawie uzyskanych drogą telegraficzną informacji, komisja ds. prawnych i finansowych, ustala wartość majątku państwowego Chile zlokalizowanego w prowincjach traconych, na kwotę 44,7 mln $. W związku z powyższym, sugeruje zgromadzeniu plenarnemu obniżenie kwoty kontrybucji wojennej o powyższą wartość.

16:00 Zebranie plenarne akceptuje powyższą sugestię, potwierdzając jednocześnie, że majątek państwowy Chile zlokalizowany w prowincjach traconych, przechodzi na własność skarbu Wielkiej Kolumbii. W pozostałych kwestiach spornych, strona kolumbijska proponuje następujące rozwiązania:

     - całość majątku dotychczasowych obywateli Chile, zamieszkałych w prowincjach traconych, pozostaje nienaruszona, pod warunkiem, że zrzekną się oni obywatelstwa chilijskiego i przyjmą obywatelstwo kolumbijskie;

          - ci, z dotychczasowych obywateli Chile, zamieszkałych w prowincjach traconych, którzy nie zrzekną się obywatelstwa chilijskiego i odmówią przyjęcia obywatelstwa kolumbijskiego, zostaną deportowani do Chile;

         - w powyższym przypadku, zachowują oni prawo do zabrania ze sobą tylko i wyłącznie majątku ruchomego;

          - majątek nieruchomy oraz wszelkie inne prawa majątkowe, osoby wymienione powyżej obowiązane są zbyć na rzecz skarbu Wielkiej Kolumbii, lub osób fizycznych będących obywatelami Wielkiej Kolumbii, lub osób prawnych zarejestrowanych w Wielkiej Kolumbii;

- zbycie to musi nastąpić w ciągu 90 dni od daty podpisania traktatu pokojowego, w przeciwnym razie, rzeczony majątek przechodzi na własność skarbu Wielkiej Kolumbii.

Delegacja chilijska przystaje na te rozwiązania, z zastrzeżeniem, że termin na zbycie majątku nieruchomego i praw majątkowych deportowanych obywateli Chile, powinien zostać wydłużony do 180 dni. Delegacja kolumbijska akceptuje wydłużenie terminu.

17:10  Alfredo Baldomir wyraził wielkie zadowolenie z osiągniętego porozumienia. Ustalono, że w dniu następnym, o godz. 10:00 rozpoczną się prace komisji redakcyjnej nad treścią traktatu. Jeżeli zostaną zakończone do godz. 13:00, to o godz. 16:00 odbędzie się zebranie plenarne w celu zatwierdzenia treści traktatu. Jeżeli praca komisji nie zakończy się do godz. 13:00, będą kontynuowane od godz. 16:00, a posiedzenie plenarne odbędzie się w dniu 27:11.                                                                                                                               

            25.11.1939

10:00 Rozpoczęła obrady komisja redakcyjna. W celu uszczegółowienia pewnych zapisów, komisja redakcyjna prosi o czasowe włączenie do jej składu dwu członków komisji wojskowej, po jednym z każdej strony.

12:10 Przywołani członkowie komisji wojskowej udzielają żądanych wyjaśnień, po czym opuszczają salę obrad. Komisja redakcyjna kontynuuje pracę.

13:00 Komisja kończy pracę informując, że redakcja traktatu nie została zakończona i konieczne jest kontynuowanie prac redakcyjnych od godz. 16:00.

16:00 Komisja redakcyjna wznawia pracę.

17:45  Komisja redakcyjna informuje, że uzgodniła treść traktatu pokojowego.

18:40 Obustronnie uwierzytelniona kopia rękopisu traktatu, zostaje przekazana odpowiedzialnemu pracownikowi urugwajskiej Drukarni Państwowej, celem sporządzenia trzech oficjalnych wydruków dokumentu, oraz jedenaście jego uwierzytelnionych kopii.

 

27.11.1939

11:00 Rozpoczyna się posiedzenie plenarne. Każdy z głównych członków obydwu delegacji otrzymuje jeden egzemplarz kopii, w celu zapoznania się z nim i ewentualnego wniesienia uwag. Dodatkową kopię otrzymuje również Prezydent Baldomir.

12:00 Alfredo Baldomir pyta o ewentualne uwagi do treści traktatu. Wobec ich braku, zaprasza obydwie delegacje do złożenia podpisów na trzech oficjalnych egzemplarzach. Ustalono, że każdy oficjalny dokument traktatowy zostanie podpisany przez przewodniczącego oraz wiceprzewodniczącego obydwu delegacji, a także przez prezydenta Baldomira w charakterze świadka. Traktat wchodzi w życie w dniu 28.11.1939 o godz. 00:00 i winien być ratyfikowany przez parlamenty i głowy obydwu państw sygnatariuszy w terminie 3 miesięcy.

12:45 Składane są podpisy pod traktatem. Każda ze stron otrzymuje jeden oryginalny egzemplarz, a trzeci ma trafić do archiwum państwowego Wschodniej Republiki Urugwaju. Jedenaście kopii traktatu zostaje przekazanych do zniszczenia.

13:10 Alfredo Baldomir dziękuje delegacjom obydwu krajów za ich wysiłki, służące osiągnięciu porozumienia. Przewodniczący obydwu delegacji, kolejno składają prezydentowi Baldomirowi podziękowania za jego nieoceniony wkład w pomyślną finalizację negocjacji pokojowych. Przewodniczący kolumbijskiej delegacji Alfredo Solf y Muro, zapowiedział wystąpienie rządu Federacji Wielkiej Kolumbii do Norweskiego Komitetu Noblowskiego, o przyznanie Alfredo Baldomirowi Pokojowej Nagrody Nobla. Wystąpienie to, spotkało się z aplauzem członków obydwu delegacji.

13:35 Negocjacje pokojowe zostają zakończone. Alfredo Baldomir zaprasza członków obydwu delegacji na okolicznościowy bankiet w dniu 28.11 o godz. 18:00 w hotelu Carasco.

 

29.11.1939

Delegacje udają się w drogę powrotną do swoich krajów.

PS.   Uważam, że na podstawie dziennika negocjacji łatwo można sobie wyrobić pogląd na treść traktatu, więc nie planuję publikacji jego pełnego tekstu. Jeżeli jest inaczej, proszę mi to powiedzieć, wtedy pełny tekst opublikuję.

DZIENNIK NEGOCJACJI POKOJOWYCH cz. II

                                         DZIENNIK NEGOCJACJI POKOJOWYCH cz. II 

20.11.1939

11:00 Rozpoczyna się trzeci dzień negocjacji. Delegacja chilijska oświadcza, że jest skłonna przystać na kolumbijskie warunki w ogólnym zarysie, niemniej uważa, że sporo kwestii szczegółowych wymaga omówienia i uściślenia. Prezydent Baldomir wyraża  zadowolenie z postępu w negocjacjach. Nawiązując do oświadczenia Chilijczyków, proponuje następujący modus dalszych prac: kwestie szczegółowe byłyby dyskutowane w ramach komisji problemowych, a następnie zebranie plenarne zatwierdzałoby ich ustalenia i rozstrzygało ewentualne kwestie sporne. Obydwie delegacje akceptują propozycję Prezydenta.

11:30  Powołano następujące komisje:

 - ds. zmian terytorialnych,

            - ds. wojskowych,

            - ds. morskich,

            - ds. prawnych i finansowych.

Każda komisja ma się składać z czterech członków, po dwu z każdej delegacji. Przewodniczyć ich pracom będą rotacyjnie przedstawiciele obydwu stron. Ponadto, powołano komisję redakcyjną, której zadaniem będzie opracowanie projektu treści traktatu pokojowego, również w składzie czterech osób.

Komisje będą obradować oddzielnie, codziennie (za wyjątkiem niedziel i świąt) w godzinach 10:00 – 13:00. Sesje plenarne z udziałem pełnych składów delegacji, odbywać się będą codziennie od godziny 16:00, maksymalnie do godziny 20:00.

 

21.11.1939

10:00  Rozpoczynają się prace poszczególnych komisji problemowych.

Komisja redakcyjna dokooptowuje do swojego składu sekretarza prezydenta Baldomira. Jego zadaniem będzie przewodniczenie pracom redakcyjnym i dokumentowanie ich przebiegu.

16:00  Rozpoczyna się sesja plenarna.

Aktualny przewodniczący komisji ds. zmian terytorialnych informuje zgromadzonych, że wstępnie ustalono przebieg nowej granicy chilijsko-kolumbijskiej. Ma ona przebiegać zgodnie z obecną granicą pomiędzy chilijskimi prowincjami Antofagasta i Atacama. Plenum zatwierdza te ustalenia, uznając jednak za konieczne, powołanie po podpisaniu traktatu dwustronnej komisji, mającej dokonać delimitacji w terenie. W skład komisji wejdą po trzy osoby z obydwu układających się stron, przewodniczyć jej będzie osoba wyznaczona przez prezydenta Alfredo Baldomira.

16:25 Następnie przewodniczący komisji ds. zmian terytorialnych zgłasza, że komisja nie doszła do porozumienia w kwestii formalnej, dotyczącej archipelagu Islas Desventuradas. Strona chilijska proponuje zapis „Republika Chile zrzeka się na rzecz Federacji Wielkiej Kolumbii suwerenności nad archipelagiem Islas Desventuradas”, a strona kolumbijska zapis „Republika Chile potwierdza przynależność archipelagu Islas Desventuradas do Federacji Wielkiej Kolumbii” Ustalenie stanu prawnego rzeczonego archipelagu przed wybuchem wojny, jest o tyle ważne, że w pewnym sensie, może określać stronę odpowiedzialną za wojny tej rozpoczęcie. Zapis proponowany przez stronę chilijską sugerowałby winę Wielkiej Kolumbii i vice versa. Po prawie półgodzinnej dyskusji, ustalono zapis w brzmieniu neutralnym, o treści „uznaje się suwerenność Federacji Wielkiej Kolumbii nad archipelagiem Islas Desventuradas”

17:20 Aktualny przewodniczący komisji ds. wojskowych informuje, że osiągnięto porozumienie w sprawie terminu i sposobu wycofania się wojsk chilijskich z obszaru, który ma zostać włączony do Wielkiej Kolumbii. Ma to nastąpić w ciągu 30 dni od daty zawarcia traktatu pokojowego. Do tego czasu, wojska kolumbijskie nie mogą przekroczyć linii określonej w rozejmie z dnia 23.10.1939. Osiągnięto również porozumienie dotyczące wymiany jeńców wojennych. Ma ona rozpocząć się w 15 dniu od daty zawarcia traktatu pokojowego, a zakończyć w ciągu następnych 30 dni. Na punkt wymiany wyznaczono węzeł drogowy Cruce de Tal Tal (skrzyżowanie dróg nr 1 i 5, 17 km na południowy wschód od Taltal). Plenum akceptuje te ustalenia.

       Sporna pozostaje kwestia likwidacji pól minowych na obszarze przejmowanym przez Wielką Kolumbię. Ostatecznie ustalono, że ich likwidację przeprowadzą saperzy kolumbijscy, jednocześnie zobowiązując stronę chilijską do udostępnienia szkiców rozmieszczenia pól minowych na rozpatrywanym obszarze.

18:15 Teraz głos zabiera aktualny przewodniczący komisji ds. morskich, przedstawiając ustalenia dotyczące usunięcia postawionych w trakcie zmagań min morskich oraz wraków. Wyznaczono granicę odpowiedzialności stron; przebiega ona wzdłuż równoleżnika przecinającego punkt styku nowej granicy lądowej z morskim wybrzeżem. Na północ od tej linii miny i wraki usuwają morskie siły Wielkiej Kolumbii, a na południe morskie siły Chile. Strony zobowiązane są do wzajemnego udostępnienia posiadanej informacji na temat lokalizacji min i wraków. Plenum akceptuje te ustalenia.

18:40 Komisja ds. prawnych i finansowych informuje, że jej obrady ujawniły kilka spraw spornych. Pierwsza z nich, to kwestia majątku państwowego Chile zlokalizowanego w prowincjach traconych na rzecz Wielkiej Kolumbii. Druga, to kwestia majątku prywatnego dotychczasowych obywateli Chile w tych prowincjach. Trzecia, to status państwowo-prawny dotychczasowych obywateli Chile w tych prowincjach. Czwarta, to korelacja pomiędzy ewentualnie przejętym przez Wielką Kolumbię majątkiem państwowym Chile, a wysokością kontrybucji.

19:20 Plenum, z uwagi na złożoność ww. problemów oraz brak danych na temat wartości majątku państwowego Chile zlokalizowanego w prowincjach traconych, odracza ich rozstrzygnięcie do następnej sesji, zaplanowanej na 24.11.1939. Do tego czasu, ma być ustalona wartość majątku państwowego Chile zlokalizowanego w prowincjach traconych.

19:35 Prezydent Baldomir zamyka obrady, wyrażając zadowolenie z osiągniętych konsensusów oraz nadzieję na rychłe usunięcie kwestii spornych.

DZIENNIK NEGOCJACJI POKOJOWYCH cz. I

                                             DZIENNIK NEGOCJACJI POKOJOWYCH cz. I 

16.11.1939

11:00 Do Sala de Fiestas w Palacio Legislativo w Montevideo, przybywają delegacje Federacji Wielkiej Kolumbii i Republiki Chile oraz Prezydent Urugwaju Alfredo Baldomir ze swoim sekretarzem. Po zajęciu miejsc, Alfredo Baldomir przywitał obydwie delegacje oraz wyraził nadzieję, że negocjacje okażą się owocne i zakończą podpisaniem traktatu pokojowego, przerywającego niepotrzebny rozlew krwi.

Kiedy już Prezydent zamierzał opuścić salę, przewodniczący kolumbijskiej delegacji Alfredo Solf y Muro, wystąpił do Alfredo Baldomira z prośbą o stałe przewodniczenie obradom, jeżeli strona chilijska nie ma nic przeciwko temu. Przewodniczący delegacji chilijskiej Pedro Alfonso Barrios (minister spraw wewnętrznych i nieformalny wiceprezydent Chile) oświadczył, że nie ma żadnych zastrzeżeń i przyłączył się do prośby swego kolumbijskiego odpowiednika. Alfredo Baldomir, dziękując za zaszczytną dla niego propozycję i zaufanie, wyraził obawy, czy też jest w stanie sprostać niełatwemu zadaniu. Przewodniczący obydwu delegacji ponowili prośbę, podkreślając swoją całkowitą wiarę w bezstronność oraz dobrą wolę Prezydenta. Alfredo Baldomir oświadczył, że postawa obydwu delegacji niejako zniewala go do przyjęcia proponowanej zaszczytnej funkcji oraz motywuje do jak najlepszego się z niej wywiązania.

11:50 Po kilkunastominutowej przerwie, wykorzystanej do poinformowania sekretarza Prezydenta o odwołaniu jego agend na najbliższe dni oraz na wniesienie i ustawienie w sali dodatkowego fotela (oraz krzeseł dla sekretarza i protokolanta), przystąpiono do właściwych obrad. Otwierając je, Alfredo Baldomir poprosił strony o przedstawienie swoich warunków i ewentualnych dodatkowych uwag.

Pierwszy wypowiedział się Pedro Alfonso Barrios. Oświadczył, że mimo tego, iż jego ojczyzna padła ofiarą niczym nie usprawiedliwionej napaści, rząd chilijski nie zgłasza żadnych żądań, poza zakończeniem wojny, wymianą jeńców i przywróceniem normalnych stosunków dyplomatycznych, pomiędzy obecnie wojującymi stronami. 

Następnie głos zabrał Alfredo Solf y Muro. Na początku swojej wypowiedzi, odniósł się do słów swojego przedmówcy, dotyczących „niczym nie usprawiedliwionej napaści” Stwierdził, że główne przyczyny wybuchu wojny to chilijska prowokacja u brzegów Islas Desventuradas, odmowa rządu Chile wzięcia za nią odpowiedzialności i na koniec odrzucenie przez rząd chilijski kolumbijskiego ultimatum. Następnie przedstawił kolumbijskie warunki pokojowe:

- przywrócenie Wielkiej Kolumbii (jako prawnej sukcesorki Republik Peru i Boliwii) suwerenności nad obecnymi chilijskimi prowincjami Tarapaca i Antofagasta;

- potwierdzenie przez stronę chilijską przynależności archipelagu Islas Desventuradas do Wielkiej Kolumbii;

- przekazanie przez Chile Wielkiej Kolumbii wyspy Isla Sala y Gómez;

- zapłatę na rzecz Wielkiej Kolumbii kontrybucji wojennej w wysokości 160 mln $.

Alfredo Baldomir prosi delegację Chile o odniesienie się do przedstawionych przez kolumbijską delegację żądań. Pedro Alfonso Barrios z oburzeniem odrzuca kolumbijskie żądania, określając je mianem aroganckiego dyktatu; jedynie warunkowo wyraża zgodę na rozpatrzenie przynależności archipelagu Islas Desventuradas.

Przewodniczący obradom Alfredo Baldomir, pyta delegację Kolumbijską, czy podtrzymuje swoje żądania. Po uzyskaniu potwierdzenia, zwraca się z kolei do delegacji chilijskiej z tym samym pytaniem. Strona chilijska stwierdza, że stanowisko swoje podtrzymuje i nie ma nic więcej do dodania.

12:40 W tej sytuacji, Alfredo Baldomir zarządza przerwę w obradach do godz. 16:00, wyrażając jednocześnie nadzieję, że przerwa ta wpłynie pozytywnie na złagodzenie rozbieżności pomiędzy stronami.

16:00 Przewodniczący i obydwie delegacje ponownie zajmują miejsca w Sala de Fiestas. Alfredo Baldomir zwraca uwagę obydwu delegacji na negatywne skutki ewentualnego przedłużania się działań wojennych, zarówno dla zaangażowanych w konflikt krajów, jak i dla całego Kontynentu. Apeluje do strony kolumbijskiej o umiarkowanie w żądaniach, a do strony chilijskiej o większy realizm. Ponownie prosi delegację kolumbijską o sformułowanie aktualnych żądań oraz stronę chilijską do odniesienie się do nich.

16:15 Alfredo Solf y Muro oświadcza, że mając na względzie pokój, jako najwyższe dobro w stosunkach międzynarodowych, strona kolumbijska rezygnuje z żądania dotyczącego wyspy Isla Sala y Gómez, a także zgadza się na obniżenie wysokości kontrybucji wojennej ze 160 do 100 mln $. Pedro Alfonso Barrios stwierdza, że drobne ustępstwa ze strony kolumbijskiej niewiele zmieniają niemniej – w intencji osiągnięcia porozumienia – delegacja chilijska godzi się na oddanie archipelagu Islas Desventuradas. Jednakże, żadną miarą nie może zaakceptować utraty prowincji Tarapaca i Antofagasta. Alfredo Solf y Muro zaznacza, że kwestia zmiany przynależności państwowej ww. prowincji jest warunkiem sine qua non i strona kolumbijska z niego nie zrezygnuje.

       W tym momencie głos zabiera wiceprzewodniczący chilijskiej delegacji, Guillermo Labarca Hubertson. Stwierdza on, że absurdem jest żądanie większej zdobyczy terytorialnej, niż osiągnięto na skutek działań zbrojnych. Replikując, wiceprzewodniczący kolumbijskiej delegacji general de división Oswaldo Calle Talledo oświadcza, że jeśli jest to dla strony chilijskiej istotnym problemem, to może zaproponować jego proste rozwiązanie. Mianowicie, strona kolumbijska zrywa negocjacje, po 7 dniach wznawia działania wojenne, a po następnych 8 tygodniach znajduje się na przedmieściach chilijskiej stolicy, Santiago. Ale wtedy – zgodnie z tokiem rozumowania przedmówcy – jej żądania terytorialne zostaną rozszerzone odpowiednio do postępów w polu.

17:10 Aby uniknąć dalszego zaostrzania się dyskusji, Alfredo Baldomir proponuje zakończenie obrad i wznowienie ich w dniu następnym o godz. 11:00. Obydwie strony negocjacji akceptują ten wniosek.

 

17.11.1939

11:00 Obrady zostają wznowione. Alfredo Baldomir raz jeszcze apeluje o realizm i umiarkowanie.

     Alfredo Solf y Muro informuje, że strona kolumbijska redukuje wysokość żądanej kontrybucji do kwoty 58 mln $. Jednocześnie zapewnia, że jest to trzecie i ostatnie już ustępstwo z jej strony, a odpowiedzialność za powodzenie negocjacji obciąża teraz stronę chilijską. Pedro Alfonso Barrios oświadcza, że delegacja chilijska nie czuje się wystarczająco umocowana do wyrażenia zgody na aktualnie przedstawione przez stronę kolumbijską warunki. W związku z tym, zmuszona jest do konsultacji z najwyższymi czynnikami politycznymi swojego kraju. Wnioskuje więc o odroczenie negocjacji do 20.11.1939. Strona kolumbijska wyraża zgodę, a Alfredo Baldomir wyznacza termin wznowienia obrad na 20.11.1939 o godz. 11:00.

 

18.11.1939

13:30  Intendente (burmistrz) Montevideo Horacio Acosta y Lara, wydał w restauracji hotelu Carasco, obiad dla głównych członków delegacji obydwu stron. W trakcie mającej miejsce w galería de té poobiedniej kawy, zaobserwowano nieformalne rozmowy pomiędzy niektórymi członkami obydwu delegacji. Czy to dobrze wróży powodzeniu negocjacji? Wkrótce się dowiemy.

KOMUNIKAT WOJENNY NR 18/1939

                     KOMUNIKAT WOJENNY NR 18/1939 

24.10-10.11.1939

W myśl warunków rozejmu, wojska kolumbijskie pozostają na osiągniętych do 23.10.1939 rubieżach. Wojska chilijskie wycofują się na określoną warunkami rozejmu linię.

Prezydent Alfredo Baldomir zaprasza strony konfliktu do negocjacji pokojowych; jednocześnie apelując do nich, o powstrzymanie się od formułowania na tym etapie takich warunków, które z góry uniemożliwiałyby osiągnięcie porozumienia. Proponuje jako miejsce rozmów pokojowych Montevideo, a termin ich rozpoczęcia na 16.11.1939 r. Rozejm zostałby przedłużony do siódmego dnia od daty zakończenia negocjacji. Zaproszenie zostało przez obydwie wojujące strony przyjęte.

Odnaleziono 108 ciał kolumbijskich żołnierzy, uznawanych wcześniej za zaginionych. 48 żołnierzy uznawanych dotychczas za zabitych, odnalazło się w szpitalach. Ponadto, 272 zaginionych okazało się dezerterami. Rozejm umożliwił także uściślenie ewidencji strat materialnych i zdobyczy wojennej. Uwzględniając powyższe, dokonano korekty bilansu zysków i strat.

Wygasający 06.11.1939 rozejm, zostaje przedłużony do siódmego dnia od zakończenia (lub zerwania) zaplanowanych negocjacji pokojowych.

Ustalony został skład kolumbijskiej delegacji na negocjacje pokojowe w Montevideo. Przewodniczącym delegacji został minister spraw zagranicznych Federacji Alfredo Solf y Muro, a jego zastępcą szef Sztabu Generalnego Federacji general de división Oswaldo Calle Talledo. Członkowie delegacji to: podsekretarz stanu w ministerstwie spraw zagranicznych Federacji Luis Gerónimo Pietri, wiceprzewodniczący Izby Reprezentantów Ernesto Montagne Markholz oraz Szef Sztabu Admiralicji Federalnej vicealmirante Martín Ruiz Gravina. Ponadto, delegacji towarzyszy dziewięć osób personelu pomocniczego (sekretarz, sześciu doradców i dwu adiutantów).

 

11.11-15.11.1939

Kolumbijska delegacja wylatuje z Limy na rozmowy pokojowe. Podróż lotnicza dwoma samolotami Junkers Ju 52, przebiega po trasie: Lima – Arequipa – Oruro – Sucre – Salta – Cordoba – Rosario – Montevideo i trwa w sumie trzy doby (73 godz.), z noclegami w Arequipie, Sucre i Cordobie. Delegacja została zakwaterowana w kolumbijskiej ambasadzie przy Calle Rincon 745, a rozmowy mają się odbywać w Palacio Legislativo przy Avenida des las Leyes s/n.

W przeddzień rozpoczęcia negocjacji, delegacja kolumbijska jest podejmowana obiadem przez prezydenta Urugwaju Alfredo Baldomira podobnie, jak w dniu poprzednim, przybyła o dzień wcześniej od Kolumbijczyków, delegacja chilijska. Po obiedzie, delegacja kolumbijska przeprowadziła dwugodzinną naradę, na której ostatecznie uzgodniono taktykę na rozpoczynające się w dniu następnym, o godz. 11:00 czasu miejscowego, negocjacje.

Oddany do służby zostaje ostatni z okrętów podwodnych typu Elanio; Caracolero.

 Ogólny bilans zysków i strat:

- zabito lub raniono ok. 27 300 chilijskich żołnierzy, do niewoli wzięto 80 021;

- zniszczono 146 i zdobyto 277 dział i moździerzy oraz zdobyto 415 karabinów maszynowych;

- zniszczono 5 czołgów i zdobyto 8, zniszczono 7 tankietek i zdobyto 3, zniszczono 18 samochodów pancernych i zdobyto 10;

- zniszczono 66 samolotów, zdobyto 3;

- zatopiono 1 pancernik, 1 krążownik ciężki, 2 niszczyciele, 1 okręt podwodny, 1 patrolowiec, 1 stawiacz min, 1 krążownik pomocniczy, 5 frachtowców, 2 holowniki i cztery małe jednostki pomocnicze;

- zdobyto 1 frachtowiec i 3 małe jednostki pomocnicze;

- stracono 4 601 zabitych, 10 839 rannych i 1 189 zaginionych;

- stracono 59 dział i moździerzy;

- stracono 67 czołgów, 15 samochodów pancernych i 16 tankietek;

- stracono 48 samolotów;

- stracono 1 monitor, 1 niszczyciel, 1 torpedowiec, 1 okręt podwodny, 1 kuter torpedowy, 1 mały okręt desantowy, 4 kutry desantowe i 3 frachtowce.

Poniżej mapka działań.

KOMUNIKAT WOJENNY NR 17/1939

   KOMUNIKAT WOJENNY NR 17/1939 

13-15.10.1939

Siły główne II. Korpusu koncentrują się 8-10 km na północny wschód od przejścia granicznego Ollagüe - Avaroa. Szybki oddział wydzielony tegoż korpusu, zajmujący pozycje obronne w rejonie ww. przejścia granicznego, zostaje zluzowany przez oddziały II. Brygady Piechoty Górskiej (peruwiańskiej). Po chilijskiej stronie granicy rozpoznano pozycje osłonowe w sile batalionu piechoty. V. Korpus kontynuuje marsz w kierunku Uyuni. Brygada Pancerno-Motorowa koncentruje się „okrakiem” na drodze nr 5, bezpośrednio na północ od doliny okresowej rzeki Seca. Wzmocniony 3. Pułk Gwardii Federalnej z odwodu dowódcy Armii „Pacyfik”, zostaje przydzielony do I. Korpusu tej armii; wraz z 1. batalionem czołgów (kolumbijskim) i 5. kompanią czołgów (peruwiańską), tworzy on Grupę Pościgową „Pacyfik”

Na redzie Puerto Patillos, zespół GB4 uzupełnia paliwo ze zbiornikowca floty Huascarán  i amunicję z zaopatrzeniowca Huiracocha. Tamże, dołącza do zespołu okręt szkolny Cristóbal Colón.

Kolumbijskie lotnictwo atakuje chilijskie pozycje na drodze nr 21, ok. 20 km na południowy zachód od Ollagüe.

W rejonie Villa Martin, odkryto zwłoki 79 żołnierzy z boliwijskiego batalionu terytorialnego. Okoliczności pozwalają przypuszczać, że doszło tu do zbrodni wojennej, polegającej na dokonaniu mordu na jeńcach z ww. batalionu. Kolumbijska Naczelna Prokuratura Wojskowa wszczęła w tej sprawie śledztwo, zapraszając do uczestnictwa w nim przedstawicieli Międzynarodowego Czerwonego Krzyża.

Bazująca w Puerto Baquerizo Moreno na wyspie San Cristóbal (Archipelag Galapagos), kolumbijska łódź latająca Consolidated PBY Catalina, ok. 550 Mm na południowy zachód od Galapagos, wykryła i zaatakowała bombami jednostkę, którą rozpoznano jako chilijski krążownik pomocniczy typu Aconcagua. Zaobserwowano co najmniej jedno trafienie bombą 200-funtową; dalsze losy uszkodzonego okrętu nie są znane.

 

16-18.10.1939

W ramach I. Korpusu utworzono grupę uderzeniową, składającą się z 2. Dywizji Piechoty (kolumbijskiej), 8. Pułku z 3. Dywizji Piechoty (kolumbijskiej) oraz I. dywizjonu z 6. Pułku Artylerii Polowej (kolumbijskiego). W ramach III. Korpusu utworzono grupę uderzeniową, składającą się z 1. Dywizji Piechoty (peruwiańskiej), 9. Pułku z 3. Dywizji Piechoty (peruwiańskiej), 1. batalionu czołgów (peruwiańskiego) oraz I. dywizjonu z 5. Pułku Artylerii Polowej (peruwiańskiego). W ramach II. Korpusu utworzono grupę uderzeniową, składającą się z 4. Dywizji Piechoty (peruwiańskiej) oraz 4. Batalionu z II. Brygady Piechoty Górskiej (peruwiańskiej).

Kolumbijskie rozpoznanie lotnicze melduje oddziały chilijskie w sile ok. 1 000 żołnierzy, maszerujące z Sierra Gorda w kierunku Calamy.

Oddziały V. Korpusu mijają Uyuni, zmierzając w kierunku Villa Martin.

Zespół GB4 ostrzeliwuje pozycje chilijskie w rejonie wysadzonego w powietrze mostu Puente Rio Loa (w ciągu drogi nr 1 nad rzeką Loa). Zużyto: 90 pocisków 305 mm, 120 254 mm, 240 203 mm, 300 152 mm i 210 127 mm.

10 minut później, pozycje te są w ramach 30-minutowego przygotowania artyleryjskiego, bombardowane przez kolumbijską artylerię ciężką, polową i moździerze. Wystrzelono w sumie 5 640 pocisków artyleryjskich kalibru 75-152 mm. Kilka minut po zakończeniu przygotowania artyleryjskiego, do ataku rusza grupa uderzeniowa I. Korpusu. Zdziesiątkowane i zdemoralizowane ogniem artyleryjskim oddziały chilijskie, nie są w stanie stawić skutecznego oporu. Pozycje ich zostają przełamane na głębokość do 8 km.

Lotnictwo kolumbijskie dokonuje zmasowanego ataku na osadę Tambillo Alto (rejon drogi nr 5 w dolinie rzeki Amarga). Zrzucono w sumie 31,8 t bomb oraz ostrzelano chilijskie pozycje ogniem broni pokładowej. Po zakończeniu nalotu, artyleria III. Korpusu rozpoczyna 40-minutowe przygotowanie artyleryjskie, wystrzeliwując 7 560 pocisków artyleryjskich kalibru 75-152 mm. Wykorzystując skutki powyższego przygotowania artyleryjskiego, grupa uderzeniowa III. Korpusu przełamuje chilijskie pozycje na głębokość do 13 km, zostaje jednak zatrzymana na chilijskiej pozycji obronnej, na północnych obrzeżach Quillaqua.

Dwie eskadry lotnictwa kolumbijskiego bombardują chilijskie pozycje na drodze nr 21, ok. 20 km na południowy zachód od Ollagüe; zrzucono 6,3 t bomb, użyto także broni pokładowej. Po zakończeniu nalotu wykonano przygotowanie artyleryjskie, wystrzeliwując łącznie 2 400 pocisków artyleryjskich kalibru 75-107 mm. Grupa uderzeniowa II. Korpusu zmiata chilijską przesłonę granicy w rejonie Ollagüe; jej atak zostaje zatrzymany przez chilijską obronę, dopiero ok. 20 km na południowy zachód od Ollagüe.

Dwie grupy bojowe IV. Korpusu, usiłujące sforsować kanion rzeki Loa, zostały z ciężkimi stratami przez Chilijczyków odparte. Udało się to natomiast – również z poważnymi stratami – trzeciej grupie, forsującej dolny bieg rzeki Amarga, blisko jej ujścia do Loa.

Brygada Pancerno-Motorowa została przesunięta ok. 20 km na południe, wzdłuż drogi nr 5.

 

19-23.10.1939

Rząd chilijski, zwraca się do akredytowanego w tym kraju nuncjusza apostolskiego arcybiskupa Aldo Laghi, z prośbą o nawiązanie za pośrednictwem swojego odpowiednika w Wielkiej Kolumbii, arcybiskupa Fernando Cento, rozmów dotyczących rozejmu, który powinien być wstępem do negocjacji pokojowych.

W wyłom na odcinku I. Korpusu wchodzi Grupa Pościgowa „Pacyfik”, dezorganizując odwrót wojsk chilijskich w kierunku Tocopilli. Zespół GB4 bombarduje stłoczone na przeprawie przez wąwóz okresowej rzeki Iquine, chilijskie oddziały. Na odcinku III. Korpusu toczą się ciężkie walki o Quillaqua. Ataki II. Korpusu na chilijskie pozycje na drodze nr 21, ok. 20 km na południowy zachód od Ollagüe, zostają odparte. Oddziały IV. Korpusu, spędzając chilijskie straże tylne, przekraczają na szerokim froncie dolinę rzeki Loa. V. Korpus osiąga rejon Villa Martin.

Arcybiskup Fernando Cento, zwraca się do rządu kolumbijskiego z prośbą o określenie warunków, umożliwiających zawarcie rozejmu, a w przyszłości układu pokojowego. Jednocześnie, w porozumieniu z arcybiskupem Laghi, zwraca uwagę rządów stron wojujących, na inicjatywę prezydenta Urugwaju z 12.10.1939 r.

Rząd kolumbijski, w celu potwierdzenia swojej dobrej woli, ogłasza jednostronnie 48-godzinny rozejm, dając władzom chilijskim czas, na podjęcie odpowiednich decyzji. Obydwie strony konfliktu zgadzają się na dobre usługi prezydenta Urugwaju. Alfredo Baldomir wyraża zadowolenie z faktu przyjęcia jego oferty, jednocześnie apeluje o przedłużenie rozejmu do 14 dni.

Ogłoszono 14-dniowy rozejm, z opcją jego przedłużenia, za zgodą obydwu stron konfliktu. Rozejm rozpoczyna się o północy z 23 na 24 października 1939 r. Zgodnie z jego warunkami, wojska kolumbijskie wstrzymują swoje działania, pozostając na dotychczasowych pozycjach, a wojska chilijskie wycofują się na linię: Tocopilla (włącznie) – droga nr 24 do mostu Puente Posada na rzece Loa – rzeka Loa do Calamy (włącznie) i dalej do ujścia do niej rzeki San Pedro de Inacalari – rzeka San Pedro de Inacalari do granicy chilijsko-kolumbijskiej. Wstrzymane zostają również wszelkie działania w powietrzu (w tym rozpoznanie lotnicze) i na morzu. Okręty wojenne obu stron konfliktu, powracają do najbliższych własnych baz.

Ogólny bilans zysków i strat:

- zabito lub raniono ok. 27 200 chilijskich żołnierzy, do niewoli wzięto 80 014;

- zniszczono 138 i zdobyto 276 dział i moździerzy oraz zdobyto 409 karabinów maszynowych;

- zniszczono 5 czołgów i zdobyto 8, zniszczono 7 tankietek i zdobyto 3, zniszczono 17 samochodów pancernych i zdobyto 10;

- zniszczono 66 samolotów, zdobyto 3;

- zatopiono 1 pancernik, 1 krążownik ciężki, 2 niszczyciele, 1 okręt podwodny, 1 patrolowiec, 1 stawiacz min, 1 krążownik pomocniczy, 5 frachtowców, 2 holowniki i cztery małe jednostki pomocnicze;

- zdobyto 1 frachtowiec i 3 małe jednostki pomocnicze;

- stracono 4 541 zabitych, 10 791 rannych i 1 569 zaginionych;

- stracono 59 dział i moździerzy;

- stracono 67 czołgów, 15 samochodów pancernych i 16 tankietek;

- stracono 48 samolotów;

- stracono 1 monitor, 1 niszczyciel, 1 torpedowiec, 1 okręt podwodny, 1 kuter torpedowy, 1 mały okręt desantowy, 4 kutry desantowe i 3 frachtowce.

Poniżej mapka działań. 

KOMUNIKAT WOJENNY NR 16/1939

   KOMUNIKAT WOJENNY NR 16/1939 

06-09.10.1939

Szybki oddział wydzielony II. Korpusu, kontynuując pościg, częściowo niszczy, a częściowo zagarnia do niewoli, resztki chilijskiej grupy, która dokonała wypadu na Villa Martin. Zabito 46 chilijskich żołnierzy, 89 wzięto do niewoli, zniszczono 1 i zdobyto 2 samochody pancerne.

Siły główne II. Korpusu osiągają Villa Martin. Czołówki V. Korpusu dochodzą do miasteczka Challapata nad jeziorem Poopó.

Kolumbijskie lotnictwo rozpoznaje nieliczne oddziały chilijskie, wyładowujące się na stacji kolejowej Sierra Gorda.

Ok. 60 Mm na NE od wyspy Fernando de Noronha, kolumbijski okręt podwodny Cachalote torpeduje i zatapia chilijski masowiec o pojemności ok. 8 000 BRT.

Nad dolnym biegiem rzek Loa i Amarga, dochodzi do sporadycznej wymiany ognia artylerii i broni maszynowej.

Kolumbijskie rozpoznanie lotnicze melduje niewielką kolumnę wojsk chilijskich, podążającą drogą nr 21 w kierunku Ollagüe.

Kolumbijskie lotnictwo morskie, atakuje port Tocopilla. Zatopiono mały zbiornikowiec (circa 1 500 BRT) i podpalono zbiorniki z paliwem; strat własnych brak.

Kolumbijskie lotnictwo lądowe atakuje chilijskie lotniska Tocopilla, Pedro de Valdivia i Calama. Szacuje się, że zniszczono 7 chilijskich samolotów, a co najmniej kilka dalszych uszkodzono. Zniszczenia infrastruktury technicznej (pasy startowe, drogi kołowania, hangary), powinny te bazy lotnicze wyłączyć z użytkowania na co najmniej kilkanaście dni.

 

10-12.10.1939

Szybki oddział wydzielony II. Korpusu, zajmuje pozycje obronne w rejonie przejścia granicznego Ollagüe - Avaroa. Siły główne II. Korpusu koncentrują się na południowy zachód od Villa Martin. V. Korpus kontynuuje marsz w kierunku Uyuni.

Zespół GB4 ostrzeliwuje pozycje chilijskie w rejonie wysadzonego w powietrze mostu Puente Rio Loa (w ciągu drogi nr 1 nad rzeką Loa). Zużyto: 36 pocisków 305 mm, 40 254 mm, 90 152 mm i 80 127 mm.

Bezpośrednio po zakończeniu ostrzału, chilijskie pozycje w tym rejonie atakują trzy bataliony piechoty i  5. kompania czołgów (peruwiańska) I. Korpusu. Atak ten, mający charakter rozpoznania walką, został przez siły chilijskie odparty. Straty własne to: 55 zabitych, 158 rannych, 4 zaginionych i 2 czołgi. Stwierdzono spore nasycenie chilijskiej obrony artylerią polową i bronią maszynową, przy stosunkowo słabej obronie ppanc.

Kolumbijskie lotnictwo dokonuje zmasowanego ataku na węzeł drogowo-kolejowy Quillaqua; zrzucono 24,8 t bomb, przy stracie 4 samolotów. Na podstawie zdjęć lotniczych uważa się, że stacja kolejowa została wyłączona z użytku na co najmniej 2-3 tygodnie.

Przydzielony do III. Korpusu, 9. dywizjon artylerii ciężkiej (peruwiański), ostrzeliwuje ogniem nękającym osadę Tambillo Alto (rejon drogi nr 5 w dolinie rzeki Amarga).

Prezydent Urugwaju Alfredo Baldomir stwierdził, że przedłużanie, a tym bardziej eskalacja toczącej się wojny jest wbrew interesom wszystkich państw Kontynentu i zaoferował swoje dobre usługi dla jej zakończenia.

Ogólny bilans zysków i strat:

- zabito lub raniono ok. 23 900 chilijskich żołnierzy, do niewoli wzięto 79 692;

- zniszczono 114 i zdobyto 256 dział i moździerzy oraz zdobyto 385 karabinów maszynowych;

- zniszczono 5 czołgów i zdobyto 8, zniszczono 7 tankietek i zdobyto 3, zniszczono 17 samochodów pancernych i zdobyto 9;

- zniszczono 66 samolotów, zdobyto 3;

- zatopiono 1 pancernik, 1 krążownik ciężki, 2 niszczyciele, 1 okręt podwodny, 1 patrolowiec, 1 stawiacz min, 1 krążownik pomocniczy, 5 frachtowców, 2 holowniki i cztery małe jednostki pomocnicze;

- zdobyto 1 frachtowiec i 3 małe jednostki pomocnicze;

- stracono 3 659 zabitych, 7 963 rannych i 1 449 zaginionych;

- stracono 56 dział i moździerzy;

- stracono 26 czołgów, 14 samochodów pancernych i 15 tankietek;

- stracono 47 samolotów;

- stracono 1 monitor, 1 niszczyciel, 1 torpedowiec, 1 okręt podwodny, 1 kuter torpedowy, 1 mały okręt desantowy, 4 kutry desantowe i 3 frachtowce.

Poniżej mapka działań. 

KOMUNIKAT WOJENNY NR 15/1939

                      KOMUNIKAT WOJENNY NR 15/1939 

29-30.09.1939

Na drodze nr 5, 30 km na wschód od Villa Martin, doszło do boju spotkaniowego pomiędzy szybkim oddziałem wydzielonym II. Korpusu, a chilijskim oddziałem, który przeprowadził wypad na Villa Martin. W trakcie tego boju, wywiązała się pierwsza w tej wojnie, bitwa (a właściwie potyczka) pancerna. Po stronie kolumbijskiej walczyły: kompania czołgów lekkich Renault AMR-33 i szwadron samochodów pancernych White-Laffly AMD 80 (łącznie 27 wozów bojowych), a Chilijczycy użyli kompanii samochodów pancernych OA vz.30 (13 wozów bojowych). Chilijczycy zostali pobici i zaczęli się wycofywać. Początkowo dość uporządkowany odwrót, po zaatakowaniu wycofujących się przez niedobitki boliwijskiego batalionu obrony terytorialnej, zamienił się w bezładną ucieczkę. Zabito lub raniono ok. 410 chilijskich żołnierzy, 84 wzięto do niewoli, zniszczono 2 i zdobyto 2 działa i moździerze, zdobyto 6 karabinów maszynowych oraz zniszczono 8 i zdobyto 2 samochody pancerne. Straty własne: 17 zabitych, 44 rannych, 1 zaginiony, 1 czołg i 2 samochody pancerne. Uwolniono 135 jeńców z batalionu obrony terytorialnej.

Czołowe oddziały I. Korpusu, zajmują pozycje nad dolnym biegiem rzeki Loa, a jego siły główne koncentrują się 10-15 km za linią frontu. Czołowe oddziały IV. Korpusu, zajmują pozycje nad dolnym biegiem rzek Loa i Amarga, a jego siły główne koncentrują się 10-15 km za linią frontu. Czołowe oddziały III. Korpusu, po spędzeniu chilijskich ubezpieczeń nad kanionem rzeki Seca, zajmują pozycje nad dolnym i średnim biegiem rzeki Amarga, a jego siły główne koncentrują się ok. 10 km za linią frontu.

Zakończono budowę lotniska polowego pod Pintados.

 

01-05.10.1939

Brygada Pancerno-Motorowa osiąga pełną zdolność bojową i zostaje skoncentrowana na południe od Pintados.

Lotnictwo kolumbijskie atakuje pozycje chilijskie nad rzekami Loa i Amarga. Dochodzi do starć powietrznych; zestrzelono 2 chilijskie i stracono 4 własne samoloty.

Na redzie Ilo, koncentruje się zespół GB4 w składzie: monitory Guayaquil i Panama, kanonierki Puma i Yaguar oraz torpedowce Teniente Rodríguez i Tormenta.

Lotnictwo kolumbijskie atakuje ryglową pozycję chilijską na północ od Quillaqua, stracono 1 samolot.

Kolumbijski okręt podwodny Busardo, 540 Mm na WSW od Valparaiso, storpedował i zatopił chilijski frachtowiec o pojemności ok. 3 000 BRT.

II. Korpus zbliża się do Uyuni, a V. Korpus wyrusza z Oruro jego śladem. VII. Korpus Armii Zapasowej zostaje przesunięty do rejonu na południowy wschód od Arica.

9. dywizjon artylerii ciężkiej (peruwiański) z odwodów Armii „Pacyfik”, zostaje przydzielony do III. Korpusu, a 5. dywizjon artylerii ciężkiej (wenezuelski) z VI. Korpusu Armii Zapasowej, zostaje przydzielony do I. Korpusu. Do I. Korpusu zostaje też przydzielona 5. kompania czołgów (peruwiańska) z odwodów armii.

Lotnictwo chilijskie atakuje pozycje III. Korpusu nad rzeką Amarga.

Oddano do służby 2 średnie okręty desantowe typu Coronel Abaroa: Coronel Ugarte y Vernal i Capitán Condell de la Haza oraz 4 kutry desantowe typu BD-1: BD-25 – BD-28.

Kolumbijski wywiad ustalił, że w położonym nad Amazonką brazylijskim porcie rzecznym Santo Antônio do Içá, pojawił się monitor rzeczny Pernambuco.

Szef Admiralicji Federalnej, almirante general Francisco Rodríguez de Santa Marta, osiągnął właśnie wiek emerytalny jednakże, z uwagi na toczącą się wojnę, dekretem Prezydenta Federacji, przedłużono mu okres czynnej służby do 90-tego dnia po zakończeniu wojny. Ponadto, Prezydent odznaczył admirała Krzyżem Wielkim Orderu Bolívara.

Starania władz chilijskich o uzyskanie we Włoszech kredytu na cele wojenne, zakończyły się niepowodzeniem.

Ogólny bilans zysków i strat:

- zabito lub raniono ok. 22 900 chilijskich żołnierzy, do niewoli wzięto 79 603;

- zniszczono 114 i zdobyto 255 dział i moździerzy oraz zdobyto 385 karabinów maszynowych;

- zniszczono 5 czołgów i zdobyto 8, zniszczono 7 tankietek i zdobyto 3, zniszczono 17 samochodów pancernych i zdobyto 9;

- zniszczono 59 samolotów, zdobyto 3;

- zatopiono 1 pancernik, 1 krążownik ciężki, 2 niszczyciele, 1 okręt podwodny, 1 patrolowiec, 1 stawiacz min, 1 krążownik pomocniczy, 3 frachtowce, 2 holowniki i cztery małe jednostki pomocnicze;

- zdobyto 1 frachtowiec i 3 małe jednostki pomocnicze;

- stracono 3 599 zabitych, 7 762 rannych i 1 431 zaginionych;

- stracono 56 dział i moździerzy;

- stracono 24 czołgi, 14 samochodów pancernych i 15 tankietek;

- stracono 43 samoloty;

- stracono 1 monitor, 1 niszczyciel, 1 torpedowiec, 1 okręt podwodny, 1 kuter torpedowy, 1 mały okręt desantowy, 4 kutry desantowe i 3 frachtowce.

Poniżej mapka działań.

KOMUNIKAT WOJENNY NR 14/1939

   KOMUNIKAT WOJENNY NR 14/1939 

17-20.09.1939

V. Korpus Armii „Andy” osiąga rejon Oruro i pozostaje tam w celu wypoczynku oraz uzupełnienia składu i zaopatrzenia. II. Korpus tejże armii, wyrusza w kierunku Uyuni.

Do Leticci nad Amazonką przerzucono dodatkową kompanię piechoty „rzecznej”

Lotnictwo kolumbijskie atakuje chilijskie pozycje nad rzekami Loa i Amarga, stracono 1 samolot. W odwecie chilijskie samoloty atakują pozycje kolumbijskie nad rzeką Seca; zestrzelono 1 chilijski bombowiec.

Zespól GB3 ostrzeliwuje z dużej odległości chilijską bazę morską Antofagasta; skutki ostrzału nieznane. Mały pancernik Baranquilla zostaje nieznacznie uszkodzony dwoma trafieniami pocisków 152 mm, chilijskiej artylerii nadbrzeżnej. Ataki chilijskiego lotnictwa zespół odpiera bez strat, zestrzeliwując 4 nieprzyjacielskie maszyny. Próbujący ataku torpedowego na kolumbijski zespół, chilijski okręt podwodny H3, zostaje wytropiony, zaatakowany i uszkodzony przez wodnosamoloty z Galapagos, a następnie zatopiony ogniem artylerii przez torpedowiec Huracán. Rozbitków z H3 (2 oficerów, 5 podoficerów i 9 marynarzy) przejmuje torpedowiec Tornado; reszta załogi zginęła wraz z okrętem. 

21-24.09.1939

Siły główne I. Korpusu Armii „Pacyfik” posuwają się w kierunku dolnego biegu rzeki Loa. Siły główne IV. Korpusu ww. armii, w trudnych warunkach terenowych, podążają w kierunku południowym. Oddział wydzielony tego korpusu, luzowany przez czołówki III. Korpusu, przesuwa się na południowy zachód. Siły główne III. Korpusu, przesuwają się na południowy wschód, a jego oddział wydzielony, luzuje oddział wydzielony IV. Korpusu.

Trwa budowa lotniska polowego pod Pintados.

Trzy wodnosamoloty torpedowo-bombowe z Galapagos zaatakowały chilijską bazę morską Antofagasta; zatopiono 1 mały stawiacz min typu Elicura, przy stracie 1 samolotu.

Atakujący z rejonu Ollaqüe, chilijski oddział w sile wzmocnionego batalionu, zaatakował kolumbijskie pozycje osłonowe w rejonie przejścia granicznego Avaroa – Ollaqüe. Broniąca tego przejścia, kompania boliwijskiego batalionu obrony terytorialnej, została niemal w całości zniszczona, a jej resztki wycofały się do rejonu Villa Martin.

Amerykański ambasador w Brazylii, w wywiadzie dla brazylijskiego dziennika O Globo, przestrzegł władze brazylijskie przed próbami ingerowania w konflikt chilijsko-kolumbijski. Ostrzegł, że kontynuowanie takich działań, wybitnie niekorzystnie wpłynie na amerykańsko-brazylijskie stosunki dwustronne.

Bazowane w Puerto Baquerizo Moreno na wyspie San Cristóbal (Archipelag Galapagos) kolumbijskie łodzie latające, w rejonie na północ od wyspy Isla Salas y Gómez, dwukrotnie wykryły, atakowały i zmusiły do zanurzenia chilijski okręt podwodny.

 

25-28.09.1939

Chilijskie siły, które dokonały wypadu z Ollaqüe, zaatakowały w rejonie Villa Martin i rozbiły niepełny boliwijski batalion obrony terytorialnej; niedobitki batalionu uszły w góry na północ od Villa Martin. 

Czołówki II. Korpusu Armii „Andy” znajdują się w drodze z Oruro do Uyuni; od Villa Martin dzieli je ponad 300 km, czyli ok. 10 dni marszu. W tej sytuacji, dowódca korpusu tworzy szybki oddział wydzielony, składający się z kompanii piechoty na ciężarówkach Renault ACZ, kompanii czołgów lekkich Renault AMR-33, szwadronu samochodów pancernych White-Laffly AMD 80, baterii haubic górskich 75 mm z ciągnikami Renault ADZ oraz małej kolumny transportowej (3 ciężarówki Renault ADH) z paliwem i amunicją. Zakłada się, że oddział ten osiągnie rejon Villa Martin w ciągu 36-40 godz.

Tymczasem, wojska chilijskie pod Villa Martin są atakowane przez kolumbijskie lotnictwo z Uyuni i Iquique, zadając im spore straty; opóźnia to ich posuwanie się na wschód drogą nr 5.

Oddziały wydzielone I. Korpusu Armii „Pacyfik” zajmują pozycje obronne na północnym brzegu dolnego biegu rzeki Loa. IV. Korpus, pokonując przeszkody terenowe, posuwa się na południe. Brygada Pancerno-Motorowa zostaje przesunięta do rejonu na wschód od Iquique.

Lotnictwo kolumbijskie melduje nieliczne oddziały chilijskie, wyładowujące się na stacji kolejowej Calama.

Lotnictwo chilijskie atakuje pozycje kolumbijskie w rejonie ujścia rzeki Loa. Stracono 13 zabitych i 29 rannych; zestrzelono 1 chilijski samolot.

Szybki oddział wydzielony II. Korpusu Armii „Andy”, osiąga Uyuni, a jego siły główne miasteczko Challapata nad jeziorem Poopó.

Ogólny bilans zysków i strat:

- zabito lub raniono ok. 22 400 chilijskich żołnierzy, do niewoli wzięto 79 511;

- zniszczono 111 i zdobyto 253 działa i moździerze oraz zdobyto 381 karabinów maszynowych;

- zniszczono 5 czołgów i zdobyto 8, zniszczono 7 tankietek i zdobyto 3, zniszczono 9 samochodów pancernych i zdobyto 7;

- zniszczono 57 samolotów, zdobyto 3;

- zatopiono 1 pancernik, 1 krążownik ciężki, 2 niszczyciele, 1 okręt podwodny, 1 patrolowiec, 1 stawiacz min, 1 krążownik pomocniczy, 2 frachtowce, 2 holowniki i cztery małe jednostki pomocnicze;

- zdobyto 1 frachtowiec i 3 małe jednostki pomocnicze;

- stracono 3 562 zabitych, 7 664 rannych i 1 556 zaginionych;

- stracono 56 dział i moździerzy;

- stracono 23 czołgi, 12 samochodów pancernych i 15 tankietek;

- stracono 38 samolotów;

- stracono 1 monitor, 1 niszczyciel, 1 torpedowiec, 1 okręt podwodny, 1 kuter torpedowy, 1 mały okręt desantowy, 4 kutry desantowe i 3 frachtowce.

Poniżej mapka działań.