KOMUNIKAT WOJENNY NR 5/1939

   KOMUNIKAT WOJENNY NR 5/1939 

12-14.06.1939

Na południowy zachód od miasteczka Pachica, oddziały V. Korpusu Armii „Andy” prowadzą rozpoznanie chilijskiej obrony.

W rejonie frontu nad rzeką Parca, obydwie strony atakują lotnictwem pozycje nieprzyjaciela. Dochodzi do starć powietrznych, w których Chile traci 3, a WK 4 samoloty.

Na redzie portu Arica koncentruje się zespół GB1 w składzie: małe pancerniki Callao i Baranquilla, monitor La Guaira, kanonierka Yaguar oraz torpedowce Huracán i Tornado. Na redzie portu Ilo koncentruje się zespół GC1 w składzie: krążowniki lekkie Almirante Padilla i Almirante de Clemente oraz 1. Dywizjon Niszczycieli (Trueno, Iluminación, Torbellino).

Oddział wydzielony V. Korpusu Armii „Andy”, opanował bez walki osadę Parajalla.

Dowództwo chilijskie ogłosiło zatopienie kolumbijskiego okrętu podwodnego.

 

15-17.06.1939

Kolumbijska eskadra wodnosamolotów torpedowo-bombowych Hall PTBH, atakuje artylerię nadbrzeżną chilijskiej bazy w Iquique. Efekty nalotu nieznane, stracono 1 maszynę. Kolumbijskie rozpoznanie lotnicze wykryło kolumnę wojsk chilijskich, posuwającą się w kierunku węzła drogowego Humberstone (skrzyżowanie dróg 5 i 16).

Kolumbijski okręt podwodny Elanio stawia 24 miny na podejściach do portu Tocopilla.

Pierwsza próba sił głównych V. Korpusu przełamania chilijskich pozycji na południowy zachód od miasteczka Pachica, zostaje odparta ze sporymi stratami.

W bazach Ilo, Puerto Grau i Arica, koncentruje się kolumbijska piechota morska, w składzie: II. Brygada, 2. i 4. batalion I. Brygady oraz samodzielny 9. batalion. Zebrały się tam też jednostki Zespołu Okrętów Desantowych.

W rejonie na południowy zachód od miasteczka Pachica trwa wzajemna obserwacja, sporadycznie przerywana wymianą ognia artyleryjskiego.

Oddany zostaje do służby w kolumbijskiej MW, czwarty okręt podwodny typu Elanio – Búho.

18-22.06.1939

Kolumbijskie lotnictwo bombarduje chilijskie oddziały w rejonie węzła drogowego Humberstone.

Z oddziałów i pododdziałów odwodu dowódcy Armii „Pacyfik” oraz Armii Zapasowej, sformowano Samodzielną Grupę Pościgową. W jej skład wchodzą: zmotoryzowany 2.Pułk Gwardii Federalnej (wzmocniony plutonami: czołgów średnich, tankietek i samochodów pancernych), kompania czołgów lekkich, kompania tankietek, kompania samochodów pancernych, zmotoryzowana bateria haubic górskich 75 mm i kolumna zaopatrzeniowa.

Ponieważ nadal nie powrócił z patrolu kolumbijski okręt podwodny Gavilán, został uznany za utracony.

Kolumbijski transportowiec wodnosamolotów Galapagos, w eskorcie I. Eskadry Krążowników i 2. Dywizjonu Niszczycieli, zaatakował wodnosamolotami bazę morską Iquique oraz położoną od niej 30 km na południe bazę lotniczą Chucumata. Atak torpedami na bazę morską nie dał efektów, natomiast w bazie lotniczej zniszczono co najmniej 4 samoloty i kilka dalszych uszkodzono. Straty własne – 1 wodnosamolot.

Z baz Ilo oraz Arica wypływają zespoły GB1 i GC1.

Ogólny bilans zysków i strat:

- zabito lub raniono ok. 5 500 chilijskich żołnierzy, do niewoli wzięto 4 355;

- zdobyto 21 dział i moździerzy i 51 karabinów maszynowych;

- zniszczono 2 czołgi i zdobyto 1;

- zniszczono 34 chilijskie samoloty, zdobyto 2;

- zatopiono 1 pancernik, 1 krążownik ciężki, 2 niszczyciele, 2 frachtowce, 1 holownik i dwie małe jednostki pomocnicze;

- zdobyto 1 frachtowiec;

- stracono 959 zabitych, 2 324 rannych i 207 zaginionych;

- stracono 9 dział i moździerzy;

- stracono 2 czołgi i 4 tankietki;

- stracono 24 samoloty;

- stracono 1 niszczyciel, 1 torpedowiec, 1 okręt podwodny, 1 kuter desantowy i 1 frachtowiec.

Poniżej mapka działań. 

KOMUNIKAT WOJENNY NR 4/1939

                                            KOMUNIKAT WOJENNY NR 4/1939 

01-04.06.1939

Działania na froncie wzdłuż rzeki Parca, nadal sprowadzają się do sporadycznej wymiany ognia, wzajemnej obserwacji i nielicznych patroli. V. Korpus Armii „Andy” głównymi siłami posuwa się drogą nr 15 w kierunku wioski Chusmiza. Oddział wydzielony tegoż korpusu osiąga osadę Enquelga. Kolumbijskie lotnictwo MW atakuje port Iquique; stracono 1 wodnosamolot, rezultaty ataku nieznane.

Chilijskie lotnictwo bombarduje pozycje I. Korpusu Armii „Pacyfik” Stracono 24 zabitych i rannych oraz 2 działa i moździerze, zestrzelono 1 samolot wroga.

W Wielkiej Brytanii został zwodowany, zamówiony przez Chile pancernik o roboczej nazwie Valparaiso 9.

Chilijski okręt podwodny zatopił kolumbijski drobnicowiec o nośności 4 500 DWT, wiozący do Japonii ryby i ich przetwory. 

 05-07.06.1939

Na froncie nad rzeką Parca bez zmian. Siły główne V. Korpusu Armii „Andy” zajmują bez walki wioskę Chusmiza. Rozpoznanie lotnicze wykryło zgrupowanie wojsk chilijskich w rejonie wioski Huara (skrzyżowanie dróg nr 5 i 15).

Kolumbijski okręt podwodny Arpia stawia 24 miny na podejściach do Puerto Patillos.

Oddział wydzielony V. Korpusu Armii „Andy”, kilka km na południe od osady Parajalla, niszczy z zasadzki niewielką chilijską kolumnę zaopatrzeniową. Zabito 8 Chilijczyków, a 27, w tym 19 rannych wzięto do niewoli. Ponadto zdobyto 13 mułów i ok. 1,5 tony zaopatrzenia. Straty własne 3 rannych. Lotnictwo wojsk lądowych bombarduje skrzyżowanie dróg nr 5 i 15, efekty nieznane, strat własnych brak.

Na podejściu do portu Pisaqua tonie na minie chilijski kabotażowiec ok. 600 DWT. 

08-11.06.1939

Na froncie nad rzeką Parca bez zmian. Siły główne V. Korpusu Armii „Andy” zajmują bez walki wioskę Chusmiza. Rozpoznanie lotnicze wykryło oddziały chilijskie wyładowujące się na stacji kolejowej Pintados.

Chilijskie lotnictwo bombarduje kolumny V. Korpusu na północny-wschód od miasteczka Pachica. Stracono 27 zabitych i rannych.

5. Dywizjon Kutrów Torpedowych przeprowadza wypad w rejon portu Pisaqua; jednostek wroga ponownie nie napotkano. W portach Ilo, Puerto Grau i Arica, koncentrowane są pododdziały piechoty morskiej (cała I. i część II. Brygady oraz samodzielny 9. batalion).

Na południowy-zachód od miasteczka Pachica, siły główne V. Korpusu Armii „Andy” natknęły się na zorganizowaną obronę nieprzyjaciela.

Kolumbijskie dowództwo rozpoczęło formowanie i szkolenie batalionu spadochroniarzy.

Ogólny bilans zysków i strat:

- zabito lub raniono ok. 5 200 chilijskich żołnierzy, do niewoli wzięto 4 353;

- zdobyto 21 dział i moździerzy i 51 karabinów maszynowych;

- zniszczono 2 czołgi i zdobyto 1;

- zniszczono 27 chilijskich samolotów, zdobyto 2;

- zatopiono 1 pancernik, 1 krążownik ciężki, 2 niszczyciele, 2 frachtowce, 1 holownik i dwie małe jednostki pomocnicze;

- zdobyto 1 frachtowiec;

- stracono 716 zabitych, 1 781 rannych i 162 zaginionych;

- stracono 7 dział i moździerzy;

- stracono 2 czołgi i 4 tankietki;

- stracono 18 samolotów;

- stracono 1 niszczyciel, 1 torpedowiec, 1 kuter desantowy i 1 frachtowiec.

Poniżej mapka działań.

Budowa kolumbijskich trałowców typu Cormorán 1939 (2 jednostki)

Budowa kolumbijskich trałowców typu Cormorán 1939 (2 jednostki)

Potocznie nazywane trałowcami desantowymi lub szturmowymi. Ich głównym zadaniem jest trałowanie podejść do brzegu dla jednostek desantowych.

Aby w czasie wykonywania tego zadania nie stały się łatwym łupem dla artylerii przeciwdesantowej i broni maszynowej, zamontowano na nich - poważne jak na jednostkę tej wielkości - opancerzenie. Dodatkowo, okręty te mogą być użyte jako jednostki kierunkowe, wyznaczające np. kutrom desantowym kierunki podejść do plaż. Mogą również przewozić płetwonurków, rozpoznających, oznaczających i w miarę możliwości usuwających miny i inne przeszkody podwodne na podejściach do plaż. Stosunkowo silne uzbrojenie, umożliwia dodatkowe wsparcie ogniowe desantu. Zdolność do przewozu do 18 t ładunku, też może być w operacji desantowej wykorzystana.

Obydwa okręty zbudowała stocznia Astillero Naval No.2 w Guayaquil. Wszystkie dostawy zapewnił przemysł krajowy. Trałowce te zostały przydzielone do Zespołu okrętów desantowych.

Opis techniczny.

Kadłub

Gładkopokładowy, z rufą pawężową o umiarkowanej szerokości.

Napęd

Dwa silniki diesla Gray/JSFM o mocy 750 KM każdy, w jednej maszynowni.

Uzbrojenie

Na okręcie zamontowano:

- 1xIx102 mm/40 BSB M1928, przy elewacji maksymalnej 30^o donośność pociskiem HE 14,97 kg wynosi 11800 m;

- 1xIIx37 mm/57 FNA M1936, przy elewacji 45^o donośność pociskiem 0,74 kg wynosi 6950 m, a przy elewacji maksymalnej 85^o donośność pionowa tym samym pociskiem wynosi 4100 m;

- 2xIx12,7/90 mm Browning/FNA M1921, przy elewacji 45^o donośność pociskiem 0,03 kg wynosi 4200 m, a przy elewacji maksymalnej 85^o donośność pionowa tym samym pociskiem wynosi 2800 m.

Stałych urządzeń kierowania ogniem brak.

Opancerzenie

Jak w raporcie.

Inne

Okręt wyposażono w pięć radiostacji i radionamiernik. 

Cormoran, Great Colombia minesweeper laid down 1939, launched 1939, completed 1939 (engine 1939)

Displacement:

            376 t light; 394 t standard; 502 t normal; 588 t full load

Dimensions: Length (overall / waterline) x beam x draught (normal/deep)

            (163,06 ft / 159,55 ft) x 25,52 ft x (9,02 / 10,13 ft)

            (49,70 m / 48,63 m) x 7,78 m  x (2,75 / 3,09 m)

Armament:

      1 - 4,02" / 102 mm 40,0 cal gun - 33,00lbs / 14,97kg shells, 200 per gun

              Quick firing gun in deck mount, 1928 Model

              1 x Single mount on centreline, forward deck forward

      2 - 1,46" / 37,0 mm 57,0 cal guns - 1,63lbs / 0,74kg shells, 2 000 per gun

              Anti-air guns in deck mount, 1936 Model

              1 x Twin mount on centreline, aft deck aft

                        1 raised mount

      2 - 0,50" / 12,7 mm 90,0 cal guns - 0,07lbs / 0,03kg shells, 4 000 per gun

              Machine guns in deck mounts, 1921 Model

              2 x Single mounts on sides, forward deck centre

                        2 double raised mounts

      Weight of broadside 36 lbs / 17 kg

Armour:

   - Belts:                     Width (max)        Length (avg)           Height (avg)

            Main:             2,99" / 76 mm   92,52 ft / 28,20 m     6,56 ft / 2,00 m

            Ends:   Unarmoured

              Main Belt covers 89% of normal length

   - Gun armour:         Face (max)     Other gunhouse (avg)      Barbette/hoist (max)

            Main:           2,99" / 76 mm                   -                                      -

   - Armoured deck - single deck:

            For and Aft decks: 0,98" / 25 mm

   - Conning towers: Forward 2,99" / 76 mm, Aft 0,00" / 0 mm

Machinery:

            Diesel Internal combustion motors,

            Geared drive, 2 shafts, 1 500 ihp / 1 119 Kw = 15,63 kts

            Range 5 900nm at 12,00 kts

            Bunker normal = 106 tons, at max displacement = 191 tons

Complement:

            52 - 68

Cost:

            £0,131 million / $0,525 million

Distribution of weights at normal displacement:

            Armament: 6 tons, 1,2%

               - Guns: 6 tons, 1,2%

            Armour: 130 tons, 26,0%

               - Belts: 81 tons, 16,2%

               - Armament: 7 tons, 1,4%

               - Armour Deck: 38 tons, 7,6%

               - Conning Tower: 4 tons, 0,8%

            Machinery: 55 tons, 10,9%

            Hull, fittings & equipment: 152 tons, 30,3%

            Fuel, ammunition & stores: 124 tons, 24,7%

            Miscellaneous weights: 35 tons, 7,0%

               - Hull below water: 18 tons

               - Hull above water: 12 tons

               - On freeboard deck: 5 tons

Overall survivability and seakeeping ability:

            Survivability (Non-critical penetrating hits needed to sink ship):

              1 344 lbs / 609 Kg = 41,4 x 4,0 " / 102 mm shells or 0,9 torpedoes

            Stability (Unstable if below 1.00): 1,45

            Metacentric height 1,2 ft / 0,4 m

            Roll period: 9,7 seconds

            Steadiness      - As gun platform (Average = 50 %): 75 %

                                   - Recoil effect (Restricted arc if above 1.00): 0,07

            Seaboat quality  (Average = 1.00): 1,66

Hull form characteristics:

            Hull has a flush deck,

              a normal bow and small transom stern

            Block coefficient (normal/deep): 0,478 / 0,499

            Length to Beam Ratio: 6,25 : 1

            'Natural speed' for length: 13,90 kts

            Power going to wave formation at top speed: 57 %

            Trim (Max stability = 0, Max steadiness = 100): 45

            Bow angle (Positive = bow angles forward): 10,20 degrees

            Stern overhang: 1,51 ft / 0,46 m

            Freeboard (% = length of deck as a percentage of waterline length):

                                                                    Fore end,              Aft end

               - Forecastle:            18,00%,  11,15 ft / 3,40 m,  9,51 ft / 2,90 m

               - Forward deck:       32,00%,   9,51 ft / 2,90 m,   8,86 ft / 2,70 m

               - Aft deck:                28,00%,   8,86 ft / 2,70 m,   8,86 ft / 2,70 m

               - Quarter deck:        22,00%,   8,86 ft / 2,70 m,   8,86 ft / 2,70 m

               - Average freeboard:                      9,20 ft / 2,80 m

            Ship tends to be wet forward

Ship space, strength and comments:

            Space - Hull below water (magazines/engines, low = better): 47,5%

                        - Above water (accommodation/working, high = better): 90,1%

            Waterplane Area: 2 723 Square feet or 253 Square metres

            Displacement factor (Displacement / loading): 173%

            Structure weight / hull surface area: 34 lbs/sq ft or 166 Kg/sq metre

            Hull strength (Relative):

                        - Cross-sectional: 0,88

                        - Longitudinal: 3,71

                        - Overall: 1,02

            Excellent machinery, storage, compartmentation space

            Adequate accommodation and workspace room

            Ship has slow, easy roll, a good, steady gun platform

            Excellent seaboat, comfortable, can fire her guns in the heaviest weather

Cormorán (1939)

Pelicano (1939)

KOMUNIKAT WOJENNY NR 3/1939

                                KOMUNIKAT WOJENNY NR 3/1939 

19-23.05.1939

Ustabilizował się kolumbijsko-chilijski front na rzece Parca. Obydwie strony porządkują i uzupełniają swoje oddziały oraz zaopatrzenie. Kolumbijskie lotnictwo sił lądowych organizuje wysuniętą bazę lotniczą na zdobytym lotnisku polowym Socoroma.

Na patrole wyruszają kolumbijskie okręty podwodne: Gavilán, Narval i Caracara. 2. Eskadra Krążowników przechwytuje i zajmuje jako pryz, podążający z saletrą do Australii, chilijski statek o nośności ok. 3 000 DWT.

Trwają prace nad odbudową ze zniszczeń i rozbudową zdobytej bazy morskiej Arica. 

24-26.05.1939

Na linii frontu na rzece Parca, obserwuje się sporadyczną wymianę słabego ognia. Kolumbijskie lotnictwo bombarduje bazę morską i lotniczą w Iquique. Rozpoznanie lotnicze wykryło zgrupowanie wojsk chilijskich w rejonie miejscowości Pintados. Liczebność wykrytych oddziałów szacuje się na 5-10 tys. żołnierzy.

Na redę portu Arica dociera I. Flotylla Kutrów Torpedowych z okrętem-bazą Boyaca. W nocnej akcji, osłaniany przez I. Dywizjon Niszczycieli, kolumbijski stawiacz min Dragón stawia 60 min na podejściach do portu Pisaqua.

Chilijska MW zarekwirowała 9 trawlerów rybackich o wyporności 200-300 tn. Po uzbrojeniu w działka 37mm, km-y oraz wbg z zapasem 6-8 bg, będą użyte w roli pomocniczych dozorowców. 

27-31.05.1939

Oddziały V. Korpusu Armii „Andy” przekraczają chilijską granicę w rejonie miasteczka Pisiga. Do rejonu Ilo – Puerto Grau, podciągane są oddziały VII. Korpusu z Armii Zapasowej.

4. Dywizjon Kutrów Torpedowych przeprowadza wypad w rejon portu Pisaqua; jednostek wroga nie napotkano. Oddano do służby 7 kutrów desantowych typu BD-1 i 2 małe okręty desantowe typu PBD-1.

V. Korpus Armii „Andy” głównymi siłami dochodzi bez oporu wroga do wioski Challavilque, a oddziałem wydzielonym do wioski Mauque. Działania na froncie wzdłuż rzeki Parca, sprowadzają się do wzajemnej obserwacji i nielicznych patroli. Rozpoznanie lotnicze zaobserwowało ruch wcześniej wykrytych oddziałów chilijskich z rejonu Pintados na północ.

Lotnictwo chilijskie atakowało port Arica, lekko uszkadzając okręt-bazę Boyaca. Interwencja kolumbijskich myśliwców okazała się spóźniona i bezowocna. Uruchomiono kolumbijską bazę lotniczą Socoroma; nadal trwa jej rozbudowa.

V. Korpus Armii „Andy” został wzmocniony boliwijską I. Brygadą Piechoty z odwodu dowódcy armii.

Kolumbijskie dowództwo podjęło decyzję o sformowaniu brygady pancerno-motorowej. Na razie, w jej skład weszły: batalion piechoty zmotoryzowanej, batalion czołgów średnich (3 kompanie Renault D2), kompania czołgów ciężkich Renault B1, batalion rozpoznawczy (kompania samochodów pancernych Panhard 165/175 i kompania motocyklistów), grupa artylerii (baterie ppanc 37 mm, plot 37 mm i haubic górskich 75 mm), oraz plutony saperów, remontowy, łączności, sanitarny i gospodarczy.

Ogólny bilans zysków i strat:

- zabito lub raniono ok. 5 000 chilijskich żołnierzy, do niewoli wzięto 4 319;

- zdobyto 21 dział i moździerzy i 51 karabinów maszynowych;

- zniszczono 2 czołgi i zdobyto 1;

- zniszczono 26 chilijskich samolotów, zdobyto 2;

- zatopiono 1 pancernik, 1 krążownik ciężki, 2 niszczyciele, 1 frachtowiec, 1 holownik i dwie małe jednostki pomocnicze;

- zdobyto 1 frachtowiec;

- stracono 671 zabitych, 1 725 rannych i 128 zaginionych;

- stracono 5 dział i moździerzy;

- stracono 2 czołgi i 3 tankietki;

- stracono 17 samolotów;

- stracono 1 niszczyciel, 1 torpedowiec i 1 kuter desantowy.

Poniżej mapka działań.

BITWA MORSKA POD ARICA

                            BITWA MORSKA POD ARICA

Bitwa ta, to realizacja opracowanego już w roku 1938 planu kolumbijskiej Admiralicji. Wiodącą ideą tego planu było wywabienie trzonu chilijskiej floty z jej baz, sprowadzenie go na przewidziany wcześniej akwen, a w rezultacie jego zniszczenie, lub co najmniej poważne osłabienie. Przynętą miał być zespół bombardujący port Arica, a decydujący cios miały zadać główne siły kolumbijskiej floty operacyjnej.

Dla realizacji tego planu, utworzono już na początku roku 1939 dowództwo zespołu zadaniowego GC1. W jego skład weszły następujące podzespoły:

- GC1.1 – okręty podwodne Águila i Busardo (typu Águila), Rorcual i Cachalote (typu Narval) oraz Elanio i Arpia (typu Elanio);

- GC1.2 – 1. Eskadra Monitorów (1 monitor typu Guayaquil, 2 monitory typu Panama), I. Flotylla Torpedowców (1. i  2. Dywizjon Torpedowców) oraz 1. Dywizjon Kanonierek (2 kanonierki typu Puma);

- GC1.3 - 1. Eskadra Okrętów Liniowych (1 pancernik typu Unidad, 2 pancerniki typu Callao), 1. Eskadra Krążowników (1 krążownik ciężki typu Américo Vespucio, 2 krążowniki lekkie typu Almirante Padilla), 2. Dywizjon Niszczycieli (3 niszczyciele typu Chubasco), 3. Dywizjon Niszczycieli (3 niszczyciele typu Céfiro) oraz 4. Dywizjon Niszczycieli (3 niszczyciele typu Siroco);

- GC1.4 – zbiornikowiec floty typu Chimborazo, zaopatrzeniowiec typu Huiracocha, okręt warsztatowy typu Arquimedes, 1 holownik typu Hercules i 1 holownik typu Titán.

Zadania zespołu GC1.1 to wykrycie zespołu npla, meldowanie o nim, a w sprzyjającej sytuacji atak torpedowy.

Zespół GC1.2 jako „przynęta”, miał sprowokować akcję chilijskiej floty. Założono, że niewielkie i wolne monitory oraz słabe torpedowce, będą dla trzonu Armada de Chile  kąskiem nie do pogardzenia.

Zespół główny, czyli GC1.3, miał za zadanie przechwycić i zniszczyć, lub co najmniej poważnie osłabić chilijską eskadrę.

GC1.4 to zespół zabezpieczenia materiałowo-technicznego. Jego zadaniem jest uzupełnienie – w razie potrzeby – na okrętach zespołów GC1.2 i GC1.3 paliwa i amunicji, oraz ewentualne udzielenie pomocy okrętom uszkodzonym.

Przebieg starcia.

04.05.1939    godz. 06:05   Zespół GC1.1 wypływa z Matarani na wyznaczone pozycje.

                      godz. 10:20   Zespół GC1.2 wypływa z Ilo na wyznaczoną pozycję.

                      godz. 11:30   Zespół GC1.3 wypływa z Matarani na wyznaczoną pozycję.

                      godz. 13:30   Zespół GC1.4 wypływa z Matarani na wyznaczoną pozycję.

05.05.1939    godz. 13:30   Zespół GC1.2 osiąga pozycję 20 Mm na zachód od portu Arica.

06.05.1939    godz. 06:20   Zespół GC1.2 rozpoczyna ostrzał portu Arica.

                      godz. 22:30 Chilijska admiralicja podejmuje decyzję o zaatakowaniu zespołu   GC1.2.

07.05.1939   godz. 06:30 – 18:00 Zespół GC1.2 kontynuuje ostrzał portu i miasta Arica.

                     godz. 18:20 Na redzie portu Antofagasta koncentruje się chilijski zespół, mający zaatakować kolumbijski zespół GC1.2. Skład zespołu to: pancernik Almirante Latorre, krążownik ciężki O’Higgins, krążownik lekki Chacabuco, 6 niszczycieli typu Teniente Serrano.

                     godz. 18:00 – 24:00 Zespoły GC1.3 i DC1.4 osiągają wyznaczone pozycje.

08.05.1939   godz. 00:30 – 11:30 Okręty zespołu GC1.1 zajmują pozycje na linii dozorowej na północny-zachód od Iquique.

                     godz. 07:30 Chilijski zespół wyrusza pod Arica.

                     godz. 10:00 Artyleria nadbrzeżna rejonu Arica przestaje odpowiadać. 

                     godz. 14:00 – 18:30 Zaopatrzeniowiec Huiracocha z zespołu GC1.4 uzupełnia amunicję na monitorach zespołu GC1.2.

09.05.1939   godz. 07:30 – 08:30 Zespół GC1.2 ostrzeliwuje dotykające morza skrzydło chilijskiej linii obronnej na rzece Lluta.

godz. 16:10 Kolumbijski okręt podwodny Busardo wykrywa chilijski zespół i wysyła stosowny meldunek radiowy. Busardo nie podejmuje próby ataku torpedowego, z uwagi na aktywną obecność chilijskich niszczycieli.

10.05.1939   godz. 07:00 – 09:00 Na okrętach zespołów GC1.2 i GC1.3 ogłoszono alarm bojowy.

                     godz. 11:40 Chilijski pancernik Almirante Latorre wysyła wodnosamolot rozpoznawczy w rejon Arica.

godz. 12:30 Obserwator z wodnosamolotu Almirante Latorre melduje grupę kolumbijskich okrętów na wschód od Arica; na zapytanie potwierdza brak pancerników w jej składzie.

                     godz. 12:45 Zespół chilijski oraz kolumbijski zespół GC1.2 nawiązują kontakt wzrokowy z odległości ok. 25 000 m. Powiadomiony o tym zespół GC1.3, niezwłocznie rusza kursem 35^o z prędkością 20 w. na przechwycenie chilijskiego zespołu.

                     godz. 14:00 Chilijski zespół otwiera ogień na zespół GC1.2 z odległości 14 000 m. Kilka minut później odpowiadają ogniem kolumbijskie monitory. Poważnie uszkodzony monitor Guayaquil wycofuje się z walki.

                     godz. 15:10 W celu odciążenia własnej linii, atakują kolumbijskie torpedowce z zespołu GC1.2; atak załamuje się w silnym ogniu chilijskich okrętów. Wyrzucone z dużej odległości torpedy nie dochodzą do celu. Tonie kolumbijski torpedowiec Nevada, a uszkodzony Tormenta wychodzi z linii. Pozostałe torpedowce wycofują się, stawiając zasłonę dymną.

                     godz. 16:20 Zespół GC1.3 nawiązuje kontakt wzrokowy z chilijską eskadrą – odległość ok. 27 000 m. Zespół kolumbijski otwiera ogień z dystansu 22 100 m. Wszystkie pancerniki strzelają do Almirante Latorre, a krążowniki do chilijskich okrętów odpowiedniej klasy. Chilijczycy odpowiadają ogniem, kiedy odległość spada do 20 000 m.

                     godz. 17:30 Chilijska eskadra skraca dystans, aby umożliwić skuteczne użycie własnych dział 8”- i 6”-calowych. Efekt okazuje się odmienny od oczekiwanego; kolumbijskim pancernikom stare 8- i 6-calówki krzywdy zrobić nie mogą, a obydwa chilijskie krążowniki narażają się na ogień kolumbijskich 5-calówek.

                     godz. 18:10 Trafiony kilkunastoma pociskami 356 mm oraz co najmniej dwudziestoma kalibru 127-152 mm, chilijski pancernik Almirante Latorre, ze zmniejszoną do 17 w. prędkością wychodzi z linii. Osłaniając jego odwrót, chilijskie niszczyciele ruszają do ataku torpedowego. Ciężkie kolumbijskie jednostki wykonują manewry unikowe, a osłaniające je niszczyciele nawiązują walkę z niszczycielami wroga. W chaotycznych starciach na pociski i torpedy, zatopione zostają chilijski niszczyciel Ingeniero Hyatt i kolumbijski Aguacero.  

                     godz. 19:50 Po uporządkowaniu szyku, w zapadającym już zmierzchu, okręty kolumbijskie wznawiają ogień do przeciwnika. Znajdują się w lepszej sytuacji, ponieważ zachodzące słońce, resztkami swoich promieni, wprawdzie już słabo, ale jeszcze, oświetla okręty chilijskie. Te drugie, mając gorsze warunki świetlne, odpowiadają ogniem sporadycznie i niecelnie.

                     godz. 20:20 Kilkunastokrotnie trafiony pociskami 127-356 mm, chilijski krążownik ciężki O’Higgins, traci prędkość i sterowność. Do pomocy pozostaje mu niszczyciel Capitán Orella. Niszczyciele kolumbijskie oświetlają obydwie chilijskie jednostki reflektorami i wraz z pozostałymi okrętami zespołu zasypują ogniem chilijski krążownik i niszczyciel. Capitán Orella przewraca się na burtę i tonie.

                     godz. 20:55 Tonie, dobity torpedą niszczyciela Céfiro, krążownik O’Higgins. Ponieważ, w kompletnych już ciemnościach, nie ma kontaktu z pozostałością chilijskiej eskadry, a amunicja i paliwo na niektórych jednostkach jest na wyczerpaniu, okręty kolumbijskie przerywają pościg i zawracają do swoich baz.

11.05.1939   godz. 08:15 Okręt podwodny Águila atakuje i trafia dwoma torpedami uszkodzony chilijski pancernik Almirante Latorre. 20 minut później pancernik tonie. Pozostałe, wracające do baz okręty chilijskie ratują część rozbitków z pancernika. Bitwa jest zakończona.

Bilans bitwy.

Wielka Kolumbia:

- zatopione: 1 niszczyciel i 1 torpedowiec;

- uszkodzone poważnie: 1 monitor i 1 torpedowiec;

- uszkodzone lżej: 1 pancernik, 1 monitor, 1 krążownik ciężki, 4 niszczyciele, 2 torpedowce, 1 kanonierka.

Chile:

- zatopione: 1 pancernik, 1 krążownik ciężki, 2 niszczyciele;

- uszkodzone poważnie: 1 niszczyciel;

- uszkodzone lżej: 1 krążownik lekki, 2 niszczyciele.

Ogólny bilans zysków i strat:

- zabito lub raniono ok. 4 900 chilijskich żołnierzy, do niewoli wzięto 4 319;

- zdobyto 21 dział i moździerzy i 51 karabinów maszynowych;

- zniszczono 2 czołgi i zdobyto 1;

- zniszczono ok. 25 chilijskich samolotów, zdobyto 2;

- zatopiono 1 pancernik, 1 krążownik ciężki, 2 niszczyciele, 1 frachtowiec, 1 holownik i dwie małe jednostki pomocnicze;

- stracono 626 zabitych, 1 527 rannych i 121 zaginionych;

- stracono 3 działa i moździerze;

- stracono 2 czołgi i 3 tankietki;

- stracono 14 samolotów;

- stracono 1 niszczyciel, 1 torpedowiec i 1 kuter desantowy.

KOMUNIKAT WOJENNY NR 2/1939

                    KOMUNIKAT WOJENNY NR 2/1939 

09-10.05.1939

W bazie morskiej Ilo koncentruje się I. Brygada Piechoty Morskiej.

Oddziały II. Korpusu Armii „Andy” opanowały lotnisko polowe Socoroma. Nie było ono dotychczas używane przez chilijskie lotnictwo; odkryto na nim wstępne działania, mające na celu założenie tam bazy powietrznej.

Na froncie nad rzeką Lluta obserwuje się sporadyczną wymianę ognia.

Rozegrała się bitwa morska pod Arica; opis bitwy w następnym, odrębnym poście.

Oddziały II. Korpusu Armii „Andy” osiągnęły rzekę Putre, w rejonie miejscowości o tej samej nazwie. Nastąpiło zrolowanie skrajnie prawego skrzydła chilijskiej obrony na linii rzeki Lluta.

Lotnictwo kolumbijskiej MW atakowało port Pisaqua. Prawdopodobnie uszkodzono mały frachtowiec, strat własnych brak. 

 11-12.05.1939

Po bitwie pod Arica, w rejonie tego portu pozostają: monitor La Guaira, 2. Dywizjon Torpedowców oraz 1. Dywizjon Kanonierek. Zespół ten otrzymuje kryptonim FA1. Pozostałe, biorące udział w bitwie jednostki nawodne, powracają do baz.

Oddziały I. Brygady Piechoty Morskiej, wspierane przez zespół FA1, dokonują desantu pomiędzy portem Arica, a ujściem rzeki Lluta. Do końca 11.05, opanowano przyczółek o szerokości 2,5 km i maksymalnej głębokości 1,5 km. Transportowiec wojska Mariscal Castilla zaokrętowuje w Callao 13. Samodzielny Batalion Piechoty Morskiej. Jego zadaniem będzie wzmocnienie przyczółka.

Kolumbijskie lotnictwo morskie wspiera własną piechotę morską, atakując północne przedmieścia Arica. Stracono 1 wodnosamolot.

Chilijska admiralicja podjęła decyzję o uzbrojeniu dwóch statków pasażersko-towarowych: MS Aconcagua i MS Copiapo. Mają być one wykorzystane jako krążowniki pomocnicze.

Trwają ciężkie walki na obydwu skrzydłach przyczółka pod Arica. Zespół FA1 wspiera ogniem własną piechotę morską. 

13-18.05.1939

13. Samodzielny Batalion Piechoty Morskiej ląduje na przyczółku pod Arica i z marszu wchodzi do walki. Aktualne rozmiary przyczółka to: 4,0 km szerokości i 2,5 km głębokości. Zajęta przez oddziały chilijskie część miasta Arica, jest ostrzeliwana przez ciężką artylerię odwodu Armii „Pacyfik”

2. Eskadra Krążowników wychodzi w morze, zadanie -  zwalczanie chilijskiej żeglugi.

Czołowe oddziały II. Korpusu Armii „Andy” osiągają miejscowość Zapahuira i posuwają się dalej wzdłuż drogi Ch11.

Ponieważ, ww. ruch wojsk kolumbijskich, a także spodziewana utrata węzła drogowego Arica, grozi całkowitym okrążeniem chilijskiego zgrupowania nad rzeką Lluta, chilijskie naczelne dowództwo podejmuje decyzję o wycofaniu głównych sił na linię rzeki Parca (aktualnie Camarones).

Oddziały Armii „Pacyfik”, przy słabym oporze straży tylnych, zajmują opuszczone pozycje chilijskie nad rzeką Lluta. Rozpoczyna się pościg za wycofującymi się oddziałami chilijskimi. Do pościgu włączają się także oddziały II. Korpusu Armii „Andy”, czasowo podporządkowane Armii „Pacyfik”

Zdobyte zostają miasto i port Arica; powoduje to odcięcie części wycofujących się wojsk chilijskich i wzięcie ich do niewoli.

Chile ogłasza powszechną mobilizację; do punktów rekrutacyjnych zgłasza się ok. 270 000 osób. Okazuje się jednak, że zapasy uzbrojenia i wyposażenia są dla tej ilości rekrutów zdecydowanie niewystarczające. Dodatkowo, spontanicznie tworzą się bataliony ochotnicze, jednak na razie, całym ich uzbrojeniem jest – pochodzące z zasobów prywatnych – łącznie kilkaset szt. broni palnej (głównie myśliwskiej, sportowej lub historycznej) oraz podobna ilość broni białej. W związku z tym, rząd chilijski podejmuje próby pozyskania broni strzeleckiej i artylerii głównie z Wielkiej Brytanii oraz Niemiec. Napięta sytuacja polityczna w Europie nie ułatwia tych usiłowań.

Kolumbijskie lotnictwo atakuje wycofujące się kolumny wojsk chilijskich. Przeciwdziałanie lotnictwa chilijskiego jest raczej słabe, a spowodowane głównie brakiem orientacji w szybko zmieniającej się sytuacji bojowej; szwankuje łączność i rozpoznanie.

Czołówki wycofujących się oddziałów chilijskich osiągają linię rzeki Parca i wraz z częścią oddziałów tyłowych oraz rezerwowych, usiłują zorganizować na niej stałą linię obrony.

Pościg wojsk kolumbijskich ulega spowolnieniu; powodem są wydłużające się linie zaopatrzenia w trudnym pod względem komunikacji terenie.

Rozpoczęto usuwanie zniszczeń w porcie Arica. Powstać ma tam wysunięta baza floty i lotnictwa morskiego.

Bilans zysków i strat zostanie przedstawiony w następnym poście.

Poniżej mapka działań.

KOMUNIKAT WOJENNY NR 1/1939

                    KOMUNIKAT WOJENNY NR 1/1939

03.05.1939

godz. 07:50 Z lotnisk Tacna i Charaña startują na rozpoznanie klucze samolotów Grumman SF.

godz. 07:55 Z lotniska Tacna startuje eskadra bombowców Martin B-10, cel chilijskie lotnisko Chucumata (20 km na pd. od Iquique). Zniszczono kilka samolotów, jeden hangar i dwa mniejsze budynki, a uszkodzono kilka samolotów oraz pas startowy, drogi kołowania i miejsce postojowe; strat własnych brak.

godz. 08:00 Kolumbijska artyleria otwiera ogień na chilijskie lotnisko Chacalluta (10 km na pn. od Arica). Zniszczono kilka samolotów, prawdopodobnie i tak w większości niezdolnych do lotu. Oddziały I. i III. Korpusu Armii „Pacyfik” przekraczają granicę chilijską na 30-kilometrowym odcinku od Santa Rosa na wschód.

godz. 08:40 Zdobyto chilijski posterunek graniczny Chacalluta, nieliczne grupki osłaniających granicę chilijskich żołnierzy wycofują się na pd.

godz. 09:00 Północna grupa II. Korpusu Armii „Andy” przekracza chilijską granicę na wprost chilijskiej miejscowości Visrivi.

godz. 10:00 Opanowano lotnisko Chacalluta. Kolumbijska eskadra wodnosamolotów Hall PTBH z Puerto Grau wykonuje nalot na port Iquique; zatopiony zostaje mały frachtowiec i holownik, przy stracie jednego własnego samolotu.

godz. 12:00 Czołówki I. i III. Korpusu Armii „Pacyfik” dochodzą do kanionu rzeki Lluta i natykają się na rozmieszczoną wzdłuż niego chilijską linię obrony. Eskadra Douglas TBD Devastator wykonuje nalot na miasto i port Arica; efekty nieznane, strat własnych brak. Na redach portów Ilo i Matarani koncentruje się zespół zadaniowy floty GC1.

godz. 14:00 Oddziały IV. Korpusu Armii „Pacyfik” przekraczają granicę i posuwają się w kierunku stacji kolejowych Ossa i Puquios. Główne siły I. i III. Korpusu Armii „Pacyfik” dochodzą do chilijskiej linii obrony na rzece Lluta. Artyleria przeciwnika otwiera rzadki i mało skuteczny ogień.

godz. 16:30   Północna grupa II. Korpusu Armii „Andy” osiąga bez oporu skrzyżowanie dróg A93 i A115.

04.05.1939

Utworzone w ramach zespołu floty GC1 podzespoły GC1.1, GC1.2, GC1.3 i GC1.4 wypłynęły na wyznaczone pozycje.

Czołówka północnej grupy II. Korpusu Armii „Andy” podchodzi do miejscowości Parinacota, rozpoznanie wykryło w miasteczku chilijskich żołnierzy. Oddział wydzielony tej grupy, posuwając się wzdłuż linii kolejowej La Paz – Arica, osiągnął stację Humapalca. Południowa grupa II. Korpusu Armii „Andy” przekracza granicę chilijską w Tambo Quemado, biorąc do niewoli kilkuosobową obsadę chilijskiego posterunku granicznego.

Kolumbijskie lotnictwo bombarduje węzeł drogowy w Poconchile.

Na linii kanionu Lluta obserwuje się sporadyczną wymianę mało intensywnego ognia.

Rozpoznanie powietrzne wykryło nieznane dotąd chilijskie lotnisko polowe w Pisaqua.

05-06.05.1939

Obydwie strony atakują lotnictwem pozycje przeciwnika wzdłuż rzeki Lluta; dochodzi do kilku drobnych starć powietrznych.

Zdobyta zostaje miejscowość Parinacota. Południowa grupa II. Korpusu Armii „Andy” uzyskuje kontakt z trzonem grupy północnej na południe od ww. miejscowości. Oddział wydzielony północnej grupy II. Korpusu Armii „Andy” dochodzi do stacji kolejowej Coronel Alcerreca i uzyskuje kontakt z elementami IV. Korpusu Armii „Pacyfik” Czołówki IV. Korpusu Armii „Pacyfik” zajmują stację kolejową Central i nawiązują w rejonie wioski Molinos kontakt z chilijskim ugrupowaniem obronnym na rzece Lluta.

Siły kolumbijskie przeprowadziły na linii Lluta dwa symulowane ataki ograniczonymi siłami; celem ich było rozpoznanie siły i rozmieszczenia chilijskich środków ogniowych. Straty własne nie przekroczyły 140 zabitych i rannych.

Zespół zadaniowy GC1.2 rozpoczyna ostrzał portu i miasta Arica.

07-08.05.1939

Lotnictwo kolumbijskie bombardowało chilijskie lotnisko polowe Pisaqua; zniszczono lub uszkodzono kilka samolotów wroga, przy stracie jednej maszyny własnej.

Siły główne II. Korpusu Armii „Andy” osiągają rejon gorących źródeł Las Cuevas.

Trwa słaba wymiana ognia na linii rzeki Lluta; oddziały I. i III. Korpusu Armii „Pacyfik” przygotowują podręczny sprzęt przeprawowy (łodzie, tratwy i pontony).

Rozpoczyna się koncentracja V. Korpusu Armii „Andy” w rejonie miasteczek Pagador i Pisiga.

Zespół zadaniowy GC1.2 kontynuuje ostrzał portu i miasta Arica; słaba chilijska artyleria nadbrzeżna – najprawdopodobniej już zniszczona – przestała odpowiadać.

Bilans zysków i strat:

- zabito lub raniono ok. 390 chilijskich żołnierzy, do niewoli wzięto 96;

- zniszczono ok. 20 chilijskich samolotów;

- zdobyto 1 moździerz i 3 karabiny maszynowe;

- zatopiono 1 frachtowiec, 1 holownik i dwie małe jednostki pomocnicze;

- stracono 78 zabitych, 231 rannych i 6 zaginionych;

- stracono 8 samolotów.

Poniżej mapka działań.