Budowa chilijskiego pancernika typu Capitán Prat 1940 (1 jednostka)

Poniżej projekt autorstwa kolegi H_Babbocka, o którym wcześniej już dyskutowano. Za duży wkład pracy Autorowi dziękuję; moja rola ograniczyła się tu jedynie do drobnych czynności adjustacyjnych i edycyjnych. 

JKS

Budowa chilijskiego pancernika typu Capitán Prat 1940 (1 jednostka) 

W odpowiedzi na zbrojenia Wielkiej Kolumbii władze Chile zdecydowały się na duży wydatek zbrojeniowy i zamówiły pancernik. Okręt miał być odpowiedzią na pancernik kolumbijski, ale chciano uniknąć eskalacji wyścigu zbrojeń. Dlatego okręt miał mieć identyczną wyporność jak budowany pancernik kolumbijski.

Tradycyjnie z propozycją budowy okrętu zwrócono się do Wielkiej Brytanii. Z przedstawionych dwóch projektów – Valparaiso 8 i Valparaiso 9 - wybrano okręt silniej uzbrojony (9, a nie 8 luf), ale nieco wolniejszy.

Okręt ma w zasadzie standardowe brytyjskie uzbrojenie: 356 mm, 114 mm, 40 mm i 12,7 mm. Specjalnie dla tego okrętu skonstruowano wieże 3-lufowe artylerii głównej, choć opierające się na projektach 4 i 2 lufowej wieży. Artyleria średnia (uniwersalna) została umieszczona w stanowiskach „półkazamatowych”. Program do symulacji nie ma takiej opcji, więc podałem „deck and hoist mount”. Artyleria plot to standardowe pom-pom w wersji 4 lufowej. W zakresie wkm, Chilijczykom nie podobały się relatywnie powolne w zmianie kierunku ognia zestawy IVx12,7 mm, dlatego zamówili proste stanowiska cokołowe IIx12,7mm.

Napęd okrętu stanowią 4 turbiny po 26 tys. KM każda.

Opancerzenie i ochrona podwodna opierała się na standardach brytyjskich. Stąd wymiary są „dziwne” w metrach i centymetrach, bo są „okrągłe” w stopach i calach. Pancerz burtowy ma 12,5 stopy (3,81 m) nad wodą o grubości 11 cali (279,4 mm), pod wodą jest 1,5 stopy (0,46 m) o pełnej grubości 11 cali, niżej jest przez 8,5 stopy (2,59 m) pancerz stopniowo cieniejący od 11 do 4 cali (101,6 mm). Łącznie więc pod woda jest 10 stóp (3,05 m) pancerza. Łączna wysokość pancerza burtowego to 22,5 stopy (6,85 m). Program takiego schematu cieniejącego pancerza nie przewiduje, więc dałem ekwiwalent: stały pancerz o grubości 11 cali i wysokości 19,7955 stopy (6,03 m).

Gródź torpedowa ma 1 i 3/16 cala grubości (30,2 mm). Schemat obrony podwodnej odpowiada  stosowanemu wówczas w Wielkiej Brytanii – pusta przestrzeń do rozprężenia siły wybuchu, przedział z płynem (optymalnie wypełniony w 80%) do przejęcia energii wybuchu i zatrzymania odłamków i ostatnia przestrzeń pusta do rozprężenia wylewającego się płynu i reszty energii wybuchu.

Zrezygnowano z wyposażenia lotniczego. Zakładano bowiem, że okręt będzie używany ostrożnie, to jest w zasięgu własnego lotnictwa, i to właśnie lotnictwo brzegowe zapewni rozpoznanie. Miało też znaczenie, że wyposażenie lotnicze może być źródłem pożaru w przypadku trafienia okrętu w czasie bitwy. Ponadto wyposażenie takie podnosiłoby koszty okrętu co też miało znaczenia dla zamawiających.

W kwestii nadbudówek Chilijczycy mieli własne oczekiwania. Chcieli zastosowania modnych wówczas opływowych („streamlinowych”) nadbudówek, takich jak na krążownikach typu Canarias. W rzucie z góry widać, że nadbudówki i komin mają „kroplowe” kształty (dla tylnej nadbudówki obraz zniekształcają platformy reflektorów).

Jak to na dużych okrętach Brytyjskich zastosowano 3 kotwice dziobowe.

W sumie wyszedł okręt taki nieco, ale jednak, słabszy w niemal każdym parametrze od „prawdziwych” pancerników potraktatowych. Ale świadczy to też o tym, że na zadanej wyporności był to projekt raczej zrównoważony.

Porównanie niektórych parametrów konkurencyjnych pancerników Unidad – wpis z 16 grudnia 2025 https://jksbattleship.blogspot.com/2025/12/budowa-kolumbijskiego-pancernika-typu.html#comment-form) i Capitán Prat. Przedstawiam tylko te parametry, które przy szybkiej lekturze mogą umknąć czytelnikom.

1. Uzbrojenie główne. Pociski Capitán Prat – 721,21 kg są cięższe niż na Unidad - 635,90 kg. Oznacza to, że salwa 9 luf Capitán Prat ciężarowo odpowiada 10,21 luf Unidad. Dłuższe lufy na Unidad (L50 wobec L45), to kombinacje „długa lufa – lekki pocisk” dająca przewagę przebijalności na krótszych dystansach. Ale cięższy pocisk wolniej traci prędkość i na dłuższych dystansach (tu około 7 km?) pociski z Capitán Prat zaczynają przeważać w przebijalności. Przebijalność pokładów jest oczywiście po stronie Capitán Prat.
2. Uzbrojenie średnie jest wbrew pozorom identyczne. Działa 127 mm strzelają bowiem pociskami 25,00 kg, a działa 114 mm pociskami 24,95 kg.
3. Opancerzenie to złożony temat.
1. Pancerz pokładowy jest identyczny w łącznej grubości. Jest inaczej podzielony - Unidad 38+102 mm, Capitán Prat 25+114 mm,.
2. Pancerz burtowy na pierwszy rzut oka jest wyraźnie silniejszy na Unidad – 330 wobec 279. Ale łączny ciężar całego pancerza jest praktycznie identyczny: Capitán Prat – 10 685 t wobec Unidad – 10 465 t.
3. Główna różnica to wysokość pasa pancernego: Capitán Prat – 6,85 m wobec Unidad – 3,40 m lub po doliczeniu pancerza upper o grubości 178 mm jest razem 5,50 m wysokości.
4. Podział pancerza burtowego jest następujący: Capitán Prat 3,81 m ponad wodą i 3,05 m poniżej. Unidad – 3,36 m ponad wodą (w tym 2,1m o grubości 178 mm i 1,3 m grubości 330mm) i 2,14 m pod wodą.
5. Strefy chronione kadłuba: Capitán Prat pokład „-1” ochrona przeciw odłamkowo, pokład „-2” i niżej pełna cytadela. Unidad – „-1” niechroniony, pokład „-2” chroniony przez pancerz od góry 38 mm, od burty w większości 178 mm i dolne 34 cm wysokości chronione 330 mm. „-3” i niżej pełna cytadela.
4. Obrona podwodna. Capitán Prat głębokość 14,5 stopy (4,42 m) i gródź 30,2 mm, Unidad głębokość 3,90 m i gródź 64,0 mm.
5. Własności morskie. Unidad ma dobre własności morskie (współczynnik 1,23 – im wyższy tym lepiej) ale mokry dziób. Capitán Prat też ma dobre własności (współczynnik 1,20) i suchy dziób. Są to jednak parametry przy prędkości maksymalnej danej jednostki. Jeśli porównywać przy tej samej prędkości, czyli 26,06 w to Capitán Prat ma wówczas współczynnik 1,42.

Capitán Prat, Chile battleship laid down 1937, launched 1939, completed 1940 (engine 1939)

Displacement:

            28 452 t light; 30 314 t standard; 32 750 t normal; 34 700 t full load

Dimensions: Length (overall / waterline) x beam x draught (normal/deep)

            (721,50 ft / 715,50 ft) x 98,00 ft x (29,50 / 30,89 ft)

            (219,91 m / 218,08 m) x 29,87 m  x (8,99 / 9,41 m)

Armament:

      9 - 14,00" / 356 mm 45,0 cal guns - 1 590,00lbs / 721,21kg shells, 118 per gun

              Breech loading guns in turret on barbette mounts, 1937 Model

              3 x 3-gun mounts on centreline ends, majority forward

                        1 raised mount - superfiring

      20 - 4,45" / 113 mm 45,0 cal guns - 55,01lbs / 24,95kg shells, 350 per gun

              Dual purpose guns in deck and hoist mounts, 1937 Model

              10 x Twin mounts on sides, evenly spread

      24 - 1,57" / 40,0 mm 39,0 cal guns - 2,01lbs / 0,91kg shells, 2 000 per gun

              Anti-air guns in deck mounts, 1937 Model

              4 x Quad mounts on sides, evenly spread

                        4 raised mounts

              2 x Quad mounts on sides amidships

                        2 double raised mounts

      16 - 0,50" / 12,7 mm 62,5 cal guns - 0,07lbs / 0,03kg shells, 3 000 per gun

              Machine guns in deck mounts, 1937 Model

              8 x 2 row twin mounts on sides, evenly spread

                        8 double raised mounts

      Weight of broadside 14 884 lbs / 6 752 kg

Armour:

   - Belts:                     Width (max)            Length (avg)               Height (avg)

            Main:           11,0" / 279 mm     398,00 ft / 121,31 m     19,80 ft / 6,03 m

            Ends:   Unarmoured

            Upper:           1,00" / 25 mm       277,50 ft / 84,58 m       8,00 ft / 2,44 m

              Main Belt covers 86% of normal length

              Main belt does not fully cover magazines and engineering spaces

   - Torpedo Bulkhead - Additional damage containing bulkheads:

                                  1,19" / 30 mm     398,00 ft / 121,31 m   41,75 ft / 12,73 m

            Beam between torpedo bulkheads 69,00 ft / 21,03 m

   - Gun armour:         Face (max)         Other gunhouse (avg)      Barbette/hoist (max)

            Main:           11,0" / 279 mm          5,50" / 140 mm                11,0" / 279 mm

            2nd:               1,50" / 38 mm           1,50" / 38 mm                  1,50" / 38 mm

   - Protected deck - multiple decks:

            For and Aft decks: 5,50" / 140 mm

   - Conning towers: Forward 11,00" / 279 mm, Aft 1,00" / 25 mm

Machinery:

            Oil fired boilers, steam turbines,

            Geared drive, 4 shafts, 104 000 shp / 77 584 Kw = 28,12 kts

            Range 10 000nm at 15,00 kts

            Bunker at max displacement = 4 386 tons

Complement:

            1 216 - 1 582

Cost:

            £14,396 million / $57,583 million

Distribution of weights at normal displacement:

            Armament: 2 805 tons, 8,6%

               - Guns: 2 805 tons, 8,6%

            Armour: 10 686 tons, 32,6%

               - Belts: 3 922 tons, 12,0%

               - Torpedo bulkhead: 730 tons, 2,2%

               - Armament: 2 044 tons, 6,2%

               - Armour Deck: 3 725 tons, 11,4%

               - Conning Towers: 265 tons, 0,8%

            Machinery: 2 814 tons, 8,6%

            Hull, fittings & equipment: 12 147 tons, 37,1%

            Fuel, ammunition & stores: 4 299 tons, 13,1%

            Miscellaneous weights: 0 tons, 0,0%

Overall survivability and seakeeping ability:

            Survivability (Non-critical penetrating hits needed to sink ship):

              48 661 lbs / 22 072 Kg = 35,5 x 14,0 " / 356 mm shells or 8,0 torpedoes

            Stability (Unstable if below 1.00): 1,04

            Metacentric height 5,2 ft / 1,6 m

            Roll period: 18,0 seconds

            Steadiness      - As gun platform (Average = 50 %): 82 %

                                   - Recoil effect (Restricted arc if above 1.00): 0,91

            Seaboat quality  (Average = 1.00): 1,20

Hull form characteristics:

            Hull has a flush deck,

              a normal bow and a cruiser stern

            Block coefficient (normal/deep): 0,554 / 0,561

            Length to Beam Ratio: 7,30 : 1

            'Natural speed' for length: 26,75 kts

            Power going to wave formation at top speed: 51 %

            Trim (Max stability = 0, Max steadiness = 100): 68

            Bow angle (Positive = bow angles forward): 11,50 degrees

            Stern overhang: 0,00 ft / 0,00 m

            Freeboard (% = length of deck as a percentage of waterline length):

                                               Fore end,        Aft end

               - Forecastle:            25,00%,  29,50 ft / 8,99 m,  20,50 ft / 6,25 m

               - Forward deck:       35,00%,  20,50 ft / 6,25 m,  20,50 ft / 6,25 m

               - Aft deck:    20,60%,  20,50 ft / 6,25 m,  20,50 ft / 6,25 m

               - Quarter deck:        19,40%,  20,50 ft / 6,25 m,  20,50 ft / 6,25 m

               - Average freeboard:                      21,40 ft / 6,52 m

Ship space, strength and comments:

            Space - Hull below water (magazines/engines, low = better): 91,5%

                        - Above water (accommodation/working, high = better): 155,9%

            Waterplane Area: 49 126 Square feet or 4 564 Square metres

            Displacement factor (Displacement / loading): 116%

            Structure weight / hull surface area: 195 lbs/sq ft or 953 Kg/sq metre

            Hull strength (Relative):

                        - Cross-sectional: 0,97

                        - Longitudinal: 1,42

                        - Overall: 1,00

            Adequate machinery, storage, compartmentation space

            Excellent accommodation and workspace room

            Ship has slow, easy roll, a good, steady gun platform

            Good seaboat, rides out heavy weather easily

Załączone jest także porównanie (w tej samej skali) sylwetek okrętów Unidad i Capitán Prat wraz z ich „kuzynami”. Czyli odpowiednio dla Unidad jest to North Carolina, dla Capitán Prat jest to King Georg V oraz Canarias. Oraz jako ciekawostka inny projekt dla Chile, czyli Almirante Cochrane (wpis z 18 lipca 2020 https://jksbattleship.blogspot.com/2020/07/chilijskie-pancerniki-2-klasy-typu.html#comment-form)

Niżej, tylko dla zainteresowanych, dalsze losy okrętu - ważniejsze zdarzenia.

Po wybuchu Drugiej Wojny Światowej nieukończony pancernik został zarekwirowany przez Brytyjczyków. W praktyce oznaczało to, że Admiralicja kupiła okręt od stoczni, a stocznia zwróciła zaliczki wpłacone wcześniej przez Chile. Okręt został wykończony i wcielony do RN jako HMS Tiger. Po okresie szkolenia i zgrywania załogi okręt został wprowadzony do służby pod koniec 1940.

W lutym 1941 w trakcie patrolu na północ od Szkocji okręt został storpedowany przez niemiecki OP (jedno trafienie na rufie w prawą burtę). Okręt mimo poważnych uszkodzeń zdołał wrócić o własnych siłach do bazy i był remontowany (przy okazji wzmocniono uzbrojenie plot i zamontowano nowsze radary) przez 6 miesięcy – dlatego nie brał udziału w pościgu za Bismarckiem.

Pod koniec roku został wysłany wraz z Prince of Wales (flagowy) na Daleki Wschód. Zespół tych dwóch okrętów został zaatakowany przez japońskie samoloty 10 grudnia 1941 pod Kuantan. Atak skupił się w pierwszej kolejności na Prince of Wales, który ostatecznie zatonął. Tiger otrzymał 4 trafienia torpedami (3 w prawą burtę i jedno w lewą), ale nocą zdołał wrócić do Singapuru. W czasie prowizorycznych napraw w porcie następnego dnia okręt był bombardowany i otrzymał dwa trafienia bombami 250kg. Dlatego prace przerwano i okręt mimo przecieków i nieczynnej jednej śruby odpłynął na Cejlon. Po dalszych prowizorycznych naprawach okręt skierowano do USA na pełny remont (i wzmocnienie uzbrojenia plot). Naprawa trwała 8 miesięcy i w październiku 1942 okręt wrócił do służby i został skierowany do osłony konwojów arktycznych. Tym nie mniej jednostka miała ugruntowaną opinię okrętu pechowego, co zmieniła dopiero następna akcja.

30 grudnia 1942 uzyskano informacji z wywiadu, że Niemcy szykują wypad ciężkich okrętów  (jak okazało się później Admiral Hipper, Lützow i niszczyciele) przeciw konwojowi do Murmańska. Tiger (w osłonie dwóch niszczyciel), pełniący role dalekiej osłony, został  pośpiesznie skierowany jako wzmocnienie zespołu bliskiej osłony konwoju (krążowniki Sheffield i Jamaica oraz niszczyciele). 31 grudnia około 10:00 Tiger znajdował się około 20 mil na zachód za krążownikami lekkimi. Flagowy Sheffield wysłał sygnał, że zbliża się do konwoju i nakazał Tigerowi  „podążaj za mną” (co oznaczało w tym momencie kurs wschodni).

Jak później zrekonstruowano, Niemcy podzielili się na dwa zespoły, z których Lützow działał asekurancko i praktycznie nie wziął udziału w bitwie. Podobnie niemieckie niszczyciele nie odegrały roli. Admiral Hipper rankiem próbował atakować konwój, ale skuteczne manewry brytyjskich niszczycieli (zasłony dymne i pozorowane ataki torpedowe) spowodowały jego odwrót. Jednak o 10:00 zawrócił i ponownie poruszał się na północ szukając konwoju.

Około 11:30 krążowniki brytyjskie (płynące wówczas na południe) wykryły Admiral Hippera i zdołały szybkim ogniem uszkodzić krążownik i zmusić go do odwrotu. Admiral Hipper zawrócił na południowy zachód i zespół Sheffield stracił z nim kontakt.

Dowódca Tigera chcąc jak najszybciej zbliżyć się do miejsca bitwy już wcześniej, bo o 10:00 postanowił skręcić na południowy wschód. Dzięki temu około 11:40 zyskał kontakt radarowy, a po chwili także optyczny z dużym okrętem. W złych warunkach pogodowych próby identyfikacji trwały kilka minut, na szczęście z Sheffielda przyszedł sygnał, że właśnie prowadzą ogień (Sheffield i Jamaica zatopiły wtedy niemiecki niszczyciel). Ponieważ obserwowany cel nie strzelał w tym momencie, upewniono się że chodzi o nieprzyjacielski krążownik. O 11:48 z dystansu 9 tys. metrów otwarto ogień. Mimo słabej widoczności uzyskiwano kolejne trafienia, a kompletnie zaskoczony Admiral Hipper dopiero musiał odwracać na prawą burtę wieże działowe. W ciągu pierwszych 9 minut został trafiony 10 razy tracąc wieżę dowodzenia, tylne stanowisko kierowania ogniem, wieże 1, 2 i 4 oraz część kotłowni (jedna była wcześnie uszkodzona przez krążowniki lekkie). Ponadto na śródokręciu wybuchł pożar. Okręt stracił możliwość kierowania ogniem, a indywidualny ostrzał z pojedynczych dział był nieskuteczny. Wobec płonącego okrętu Brytyjczycy wstrzymali ogień.  Ponieważ jednak wieża numer 3 na Admiral Hipper ponowne wystrzeliła, więc Tiger wznowił ogień z dystansu poniżej 6 tys. metrów do, w tym momencie, praktycznie nieruchomego celu. Kolejne trzy salwy uzyskiwały po 3-4 trafienia każda, i w ciągu dwóch minut Admiral Hipper przechylił się i położył się na prawą burtę. O 12:10 okręt zatonął. Poszukiwania Lützowa nie dały rezultatu, więc bitwa zakończyła się.

Dalsza służba na wodach europejskich nie przyniosła znaczących wydarzeń. Okręt miał dołączyć do floty dalekowschodniej jesienią 1945, do czego nie doszło z powodu zakończenia wojny.

W 1946 Wielka Brytania zaproponowała Chile sprzedaż okrętu za 40% pierwotnej ceny budowy. Zaproponowana cena była atrakcyjna, bo choć okręt był nieco zużyty, ale z drugiej strony doposażony w lekką artylerię plot (w tym momencie 10xIVx40mm Bofors + 22xIx20mm ) oraz radary. Propozycja trafiła w dobry moment, bo wówczas w Chile odradzały się nastroje rewizjonistyczne wobec Wielkiej Kolumbii i było poparcie dla wzmacniania sił zbrojnych. W rezultacie transakcję szybko sfinalizowano i już w lipcu 1946 roku, po zmianie nazwy na Capitán Prat,  okręt obsadziła chilijska załoga. Po niezbędnym szkoleniu okręt odpłynął i dotarł do Valparaiso w grudniu 1946 roku.

Dalsza służba przebiegała bez istotnych wydarzeń. W 1965 roku okręt został wycofany ze służby i następnie złomowany.