BITWA MORSKA POD ARICA

                            BITWA MORSKA POD ARICA

Bitwa ta, to realizacja opracowanego już w roku 1938 planu kolumbijskiej Admiralicji. Wiodącą ideą tego planu było wywabienie trzonu chilijskiej floty z jej baz, sprowadzenie go na przewidziany wcześniej akwen, a w rezultacie jego zniszczenie, lub co najmniej poważne osłabienie. Przynętą miał być zespół bombardujący port Arica, a decydujący cios miały zadać główne siły kolumbijskiej floty operacyjnej.

Dla realizacji tego planu, utworzono już na początku roku 1939 dowództwo zespołu zadaniowego GC1. W jego skład weszły następujące podzespoły:

- GC1.1 – okręty podwodne Águila i Busardo (typu Águila), Rorcual i Cachalote (typu Narval) oraz Elanio i Arpia (typu Elanio);

- GC1.2 – 1. Eskadra Monitorów (1 monitor typu Guayaquil, 2 monitory typu Panama), I. Flotylla Torpedowców (1. i  2. Dywizjon Torpedowców) oraz 1. Dywizjon Kanonierek (2 kanonierki typu Puma);

- GC1.3 - 1. Eskadra Okrętów Liniowych (1 pancernik typu Unidad, 2 pancerniki typu Callao), 1. Eskadra Krążowników (1 krążownik ciężki typu Américo Vespucio, 2 krążowniki lekkie typu Almirante Padilla), 2. Dywizjon Niszczycieli (3 niszczyciele typu Chubasco), 3. Dywizjon Niszczycieli (3 niszczyciele typu Céfiro) oraz 4. Dywizjon Niszczycieli (3 niszczyciele typu Siroco);

- GC1.4 – zbiornikowiec floty typu Chimborazo, zaopatrzeniowiec typu Huiracocha, okręt warsztatowy typu Arquimedes, 1 holownik typu Hercules i 1 holownik typu Titán.

Zadania zespołu GC1.1 to wykrycie zespołu npla, meldowanie o nim, a w sprzyjającej sytuacji atak torpedowy.

Zespół GC1.2 jako „przynęta”, miał sprowokować akcję chilijskiej floty. Założono, że niewielkie i wolne monitory oraz słabe torpedowce, będą dla trzonu Armada de Chile  kąskiem nie do pogardzenia.

Zespół główny, czyli GC1.3, miał za zadanie przechwycić i zniszczyć, lub co najmniej poważnie osłabić chilijską eskadrę.

GC1.4 to zespół zabezpieczenia materiałowo-technicznego. Jego zadaniem jest uzupełnienie – w razie potrzeby – na okrętach zespołów GC1.2 i GC1.3 paliwa i amunicji, oraz ewentualne udzielenie pomocy okrętom uszkodzonym.

Przebieg starcia.

04.05.1939    godz. 06:05   Zespół GC1.1 wypływa z Matarani na wyznaczone pozycje.

                      godz. 10:20   Zespół GC1.2 wypływa z Ilo na wyznaczoną pozycję.

                      godz. 11:30   Zespół GC1.3 wypływa z Matarani na wyznaczoną pozycję.

                      godz. 13:30   Zespół GC1.4 wypływa z Matarani na wyznaczoną pozycję.

05.05.1939    godz. 13:30   Zespół GC1.2 osiąga pozycję 20 Mm na zachód od portu Arica.

06.05.1939    godz. 06:20   Zespół GC1.2 rozpoczyna ostrzał portu Arica.

                      godz. 22:30 Chilijska admiralicja podejmuje decyzję o zaatakowaniu zespołu   GC1.2.

07.05.1939   godz. 06:30 – 18:00 Zespół GC1.2 kontynuuje ostrzał portu i miasta Arica.

                     godz. 18:20 Na redzie portu Antofagasta koncentruje się chilijski zespół, mający zaatakować kolumbijski zespół GC1.2. Skład zespołu to: pancernik Almirante Latorre, krążownik ciężki O’Higgins, krążownik lekki Chacabuco, 6 niszczycieli typu Teniente Serrano.

                     godz. 18:00 – 24:00 Zespoły GC1.3 i DC1.4 osiągają wyznaczone pozycje.

08.05.1939   godz. 00:30 – 11:30 Okręty zespołu GC1.1 zajmują pozycje na linii dozorowej na północny-zachód od Iquique.

                     godz. 07:30 Chilijski zespół wyrusza pod Arica.

                     godz. 10:00 Artyleria nadbrzeżna rejonu Arica przestaje odpowiadać. 

                     godz. 14:00 – 18:30 Zaopatrzeniowiec Huiracocha z zespołu GC1.4 uzupełnia amunicję na monitorach zespołu GC1.2.

09.05.1939   godz. 07:30 – 08:30 Zespół GC1.2 ostrzeliwuje dotykające morza skrzydło chilijskiej linii obronnej na rzece Lluta.

godz. 16:10 Kolumbijski okręt podwodny Busardo wykrywa chilijski zespół i wysyła stosowny meldunek radiowy. Busardo nie podejmuje próby ataku torpedowego, z uwagi na aktywną obecność chilijskich niszczycieli.

10.05.1939   godz. 07:00 – 09:00 Na okrętach zespołów GC1.2 i GC1.3 ogłoszono alarm bojowy.

                     godz. 11:40 Chilijski pancernik Almirante Latorre wysyła wodnosamolot rozpoznawczy w rejon Arica.

godz. 12:30 Obserwator z wodnosamolotu Almirante Latorre melduje grupę kolumbijskich okrętów na wschód od Arica; na zapytanie potwierdza brak pancerników w jej składzie.

                     godz. 12:45 Zespół chilijski oraz kolumbijski zespół GC1.2 nawiązują kontakt wzrokowy z odległości ok. 25 000 m. Powiadomiony o tym zespół GC1.3, niezwłocznie rusza kursem 35^o z prędkością 20 w. na przechwycenie chilijskiego zespołu.

                     godz. 14:00 Chilijski zespół otwiera ogień na zespół GC1.2 z odległości 14 000 m. Kilka minut później odpowiadają ogniem kolumbijskie monitory. Poważnie uszkodzony monitor Guayaquil wycofuje się z walki.

                     godz. 15:10 W celu odciążenia własnej linii, atakują kolumbijskie torpedowce z zespołu GC1.2; atak załamuje się w silnym ogniu chilijskich okrętów. Wyrzucone z dużej odległości torpedy nie dochodzą do celu. Tonie kolumbijski torpedowiec Nevada, a uszkodzony Tormenta wychodzi z linii. Pozostałe torpedowce wycofują się, stawiając zasłonę dymną.

                     godz. 16:20 Zespół GC1.3 nawiązuje kontakt wzrokowy z chilijską eskadrą – odległość ok. 27 000 m. Zespół kolumbijski otwiera ogień z dystansu 22 100 m. Wszystkie pancerniki strzelają do Almirante Latorre, a krążowniki do chilijskich okrętów odpowiedniej klasy. Chilijczycy odpowiadają ogniem, kiedy odległość spada do 20 000 m.

                     godz. 17:30 Chilijska eskadra skraca dystans, aby umożliwić skuteczne użycie własnych dział 8”- i 6”-calowych. Efekt okazuje się odmienny od oczekiwanego; kolumbijskim pancernikom stare 8- i 6-calówki krzywdy zrobić nie mogą, a obydwa chilijskie krążowniki narażają się na ogień kolumbijskich 5-calówek.

                     godz. 18:10 Trafiony kilkunastoma pociskami 356 mm oraz co najmniej dwudziestoma kalibru 127-152 mm, chilijski pancernik Almirante Latorre, ze zmniejszoną do 17 w. prędkością wychodzi z linii. Osłaniając jego odwrót, chilijskie niszczyciele ruszają do ataku torpedowego. Ciężkie kolumbijskie jednostki wykonują manewry unikowe, a osłaniające je niszczyciele nawiązują walkę z niszczycielami wroga. W chaotycznych starciach na pociski i torpedy, zatopione zostają chilijski niszczyciel Ingeniero Hyatt i kolumbijski Aguacero.  

                     godz. 19:50 Po uporządkowaniu szyku, w zapadającym już zmierzchu, okręty kolumbijskie wznawiają ogień do przeciwnika. Znajdują się w lepszej sytuacji, ponieważ zachodzące słońce, resztkami swoich promieni, wprawdzie już słabo, ale jeszcze, oświetla okręty chilijskie. Te drugie, mając gorsze warunki świetlne, odpowiadają ogniem sporadycznie i niecelnie.

                     godz. 20:20 Kilkunastokrotnie trafiony pociskami 127-356 mm, chilijski krążownik ciężki O’Higgins, traci prędkość i sterowność. Do pomocy pozostaje mu niszczyciel Capitán Orella. Niszczyciele kolumbijskie oświetlają obydwie chilijskie jednostki reflektorami i wraz z pozostałymi okrętami zespołu zasypują ogniem chilijski krążownik i niszczyciel. Capitán Orella przewraca się na burtę i tonie.

                     godz. 20:55 Tonie, dobity torpedą niszczyciela Céfiro, krążownik O’Higgins. Ponieważ, w kompletnych już ciemnościach, nie ma kontaktu z pozostałością chilijskiej eskadry, a amunicja i paliwo na niektórych jednostkach jest na wyczerpaniu, okręty kolumbijskie przerywają pościg i zawracają do swoich baz.

10.05.1939   godz. 08:15 Okręt podwodny Águila atakuje i trafia dwoma torpedami uszkodzony chilijski pancernik Almirante Latorre. 20 minut później pancernik tonie. Pozostałe, wracające do baz okręty chilijskie ratują część rozbitków z pancernika. Bitwa jest zakończona.

Bilans bitwy.

Wielka Kolumbia:

- zatopione: 1 niszczyciel i 1 torpedowiec;

- uszkodzone poważnie: 1 monitor i 1 torpedowiec;

- uszkodzone lżej: 1 pancernik, 1 monitor, 1 krążownik ciężki, 4 niszczyciele, 2 torpedowce, 1 kanonierka.

Chile:

- zatopione: 1 pancernik, 1 krążownik ciężki, 2 niszczyciele;

- uszkodzone poważnie: 1 niszczyciel;

- uszkodzone lżej: 1 krążownik lekki, 2 niszczyciele.

Ogólny bilans zysków i strat:

- zabito lub raniono ok. 4 900 chilijskich żołnierzy, do niewoli wzięto 4 319;

- zdobyto 21 dział i moździerzy i 51 karabinów maszynowych;

- zniszczono 2 czołgi i zdobyto 1;

- zniszczono ok. 25 chilijskich samolotów, zdobyto 2;

- zatopiono 1 pancernik, 1 krążownik ciężki, 2 niszczyciele, 1 frachtowiec, 1 holownik i dwie małe jednostki pomocnicze;

- stracono 626 zabitych, 1 527 rannych i 121 zaginionych;

- stracono 3 działa i moździerze;

- stracono 2 czołgi i 3 tankietki;

- stracono 14 samolotów;

- stracono 1 niszczyciel, 1 torpedowiec i 1 kuter desantowy.