Wiadomości z floty nr 54/3/1943

Wiadomości z floty nr 54/3/1943

Okręty.

Oddano do służby 6 kutrów trałowych typu KT-17 (MC-17 1937) o nazwach KT-49 – KT-54, trzy z nich będą stacjonować w porcie Suao na Tajwanie, a trzy w Hangczou.

Zaadaptowano na okręt szpitalny drugi z transportowców wojska typu Giewont (TS-8 1936), będzie on nosił nazwę Mikulicz-Radecki.

Uzbrojenie.

Wprowadzono do uzbrojenia nowy typ radaru okrętowego ogólnego przeznaczenia RWN-PM-3. Będzie on montowany na największych okrętach naszej floty (okręty liniowe, lotniskowce, krążowniki).

Inne.

Nastąpiła zmiana przyporządkowania niektórych naszych lotniskowców; z 4. do 5.Floty przeniesiono 2.Eskadrę (2 typu Hetman Czarniecki CV-6 1940), a z 5. do 4. 1.Eskadrę (1 typu Hetman Kamieniecki CV-2 1930 i 1 typu Hetman Chodkiewicz CV-4 1934).

W skład obszaru „SZ” 4.Floty włączono nowo utworzoną bazę w Suao na Tajwanie. Przeniesiono z Samoa (obszar „SM” 5.Floty) do Suao 25.Dywizjon ścigaczy.

Po zakończeniu walk o Tajwan posypały się odznaczenia i awanse, oto niektóre z nich:

- odznaczony krzyżem orderu Virtuti Militari V klasy, awansowany na stopień kontradmirała i przeniesiony na stanowisko szefa sztabu 4.Floty został zwycięzca spod Kilung, kmdr Przybyszewski;

- odznaczony krzyżem orderu Virtuti Militari III klasy i awansowany na stopień admirała został zwycięski w bitwie o Tajwan dowódca obszaru BL 4.Floty wiceadmirał Kiełpiński;

- odznaczony krzyżem orderu Virtuti Militari V klasy, awansowany na stopień kmdr por. i przeniesiony na stanowisko dowódcy 29.Dywizjonu okrętów podwodnych został dowódca OP Czeczuga kmdr ppor. Szczęsny;

- odznaczony krzyżem orderu Virtuti Militari V klasy, awansowany na stopień kmdr i przeniesiony na stanowisko flagowego nawigatora 4.Floty został kmdr por. Ekielski;

- odznaczony krzyżem orderu Virtuti Militari IV klasy został dowódca II.Korpusu piechoty morskiej kontradmirał Wassermann;

- odznaczony krzyżem orderu Virtuti Militari V klasy został dowódca grupy lotniczej lotniskowca Hetman Czarniecki kmdr por. Krawczenko.

Dowodzący sponiewieranym przez Tajfun zespołem U.5.1 wiceadmirał Wolski, został odwołany ze swego etatowego stanowiska dowódcy obszaru „TR” i przeniesiony na stanowisko szefa naszej misji morskiej w Chinach, zastąpił go dotychczasowy dowódca 4.Eskadry lotniskowców kontradmirał Lutyński.

Budżet.

Rok budżetowy 1943 zakończył się deficytem w wysokości tylko 34 589 tys. zł., co świadczy o jego praktycznym zrównoważeniu w drugim roku wojny.

Plany.

Na rok 1944 planuje się:

- budowę 3 okrętów-baz ścigaczy po ok. 9 000 t,

- budowę 2 lotniskowców warsztatowych po ok. 15 000 t,

- budowę 9 okrętów podwodnych po ok.  1 250 t,

- budowę 9 okrętów podwodnych typu Belona po 1 034 t,

- budowę 16 niszczycieli typu Burza po  2 499 t,

- budowę 12 eskortowców po ok. 1 050 t,

- budowę jeszcze nieokreślonej ilości jednostek desantowych, celem uzupełnienia strat oraz zwiększenia możliwości przewozowych floty desantowej,

- przebudowę 2 wielkich liniowców pasażerskich na transportowce wojska.

Komunikat wojenny nr 16/1943 – grudzień 1943

Komunikat wojenny nr 16/1943 – grudzień 1943

Przebieg działań.

Na Tajwanie zdobyty został przez wojska chińskie główny port tej wyspy Kilung. W ruinach miasta znaleziono ok. 3000 trupów japońskich żołnierzy, a tylko 400 oddało się mniej, lub bardziej świadomie do niewoli. Decydujący szturm kosztował Chińczyków ponad tysiąc zabitych i drugie tyle rannych. Sam port nie jest bardzo zniszczony i w ciągu ok. miesiąca można mu będzie przywrócić pełną zdolność przeładunkową. W pozostałej części wyspy zabito lub pojmano 800 Japończyków; reszta ukrywających się w górach członków japońskiego garnizonu nie stanowi już praktycznie żadnego zagrożenia. Myślą oni już tylko o fizycznym przeżyciu i uniknięciu niewoli. Sukcesywnie luzowane przez Chińczyków oddziały polskiej brygady górskiej przygotowują się do wycofania z Tajwanu. Wycofywana z wyspy jest również chińska BPM. Bliska ukończenia jest budowa wielkiej polskiej bazy lotniczej w pobliżu Jilan, już jest, a także w przyszłości będzie ona zaopatrywana przez port Suao. Za wyjątkiem rejonu ww. miejscowości, reszta wyspy przechodzi pod administrację chińską. Aktualnie w Suao bazują: krążownik lekki Kojani (typu Philipsburg CL-40 1936, 1.Eskadra krążowników minowych (2 typu Okeanos CM-5 1936), 4.Dywizjon kanonierek (2 typu Harpia GB-11 1922/1943), 10.Flotylla niszczycieli (7 typu Burza DD-108 1942) oraz 18.Dywizjon ścigaczy (1 typu SA-8 1932 i 4 typu ST-25 1932).

Utracony został na skutek przypadkowego pożaru, stacjonujący w Arawie ścigacz torpedowy ST-53 (typu ST-53 1938). W stoczonej pomiędzy Port Artur i Czyfu (Yantai) potyczce, zatopiony został chiński torpedowiec oraz 2 japońskie ścigacze torpedowe. Na wschód od Weihaiwei, skutkiem wejścia na dryfującą (prawdopodobnie polską) minę, zatonął chiński patrolowiec. Chiński zespół w składzie lekkiego krążownika i dwu niszczycieli ostrzeliwał japońskie pozycje lądowe w rejonie Haludao. W czasie powrotu do bazy w Szanghaju, storpedowany na Morzu Żółtym przez japoński OP został krążownik. Po nieudanym kontrataku na nieprzyjacielski OP, niszczyciele próbowały odholować ciężko uszkodzony krążownik do Szanghaju, jednakże ten zatonął w trakcie holowania. Bazowana na atolu Truk 2.Eskadra krążowników lekkich 5.Floty (3 typu Gustavia CL-26 1933), zbombardowała swoją artylerią przystań na wyspie Haha-jima (120 Mm na północ od Iwo-jimy), a przez następne kilka dni polowała na japońską żeglugę w rejonie Iwo-jima – Ogasawari. Prócz zatopienia średniej wielkości statku rybackiego, innych sukcesów nie zanotowano. Patrolujący na zachód od wyspy Mikurajima (ok. 100 Mm na południe od Jokohamy) podwodny stawiacz min Płetwal (typ Płetwal SSM-5 1938), wytropił i zaatakował torpedami podążający w asyście trzech niszczycieli z Kure do Yokosuki ciężki krążownik japoński typu Takao. Trafiony jedną torpedą i osłaniany przez niszczyciel krążownik, odpłynął z największą możliwą prędkością do bazy w Yokosuce, a dwa pozostałe niszczyciele przez kilka godzin tropiły i atakowały bg nasz OP. Trudno się dziwić zaciekłości japońskich niszczycieli; dopuszczając niemal „na progu” własnej bazy do skutecznego ataku podwodnego na osłaniany krążownik, nie popisały się i teraz próbowały zmazać swoją winę zatopieniem napastnika. Płetwal przetrwał – choć nie bez uszkodzeń – te ataki, po czym w dobrym nastroju wrócił do swojej bazy na Truk.

Wykorzystując chwilową niemoc japońskiej obrony plot na południu Kiusiu, polskie bombowce z Hangczou oraz chińskie z Szanghaju wykonały naloty na Nagasaki, Kagoshimę i Sasebo. Zatopiono 1 japoński statek oraz zestrzelono lub zniszczono na ziemi 4 samoloty, straty własne wyniosły 4 polskie i 3 chińskie aparaty. „Zadebiutowała” (poza obszarem Tajwanu) polska baza lotnicza Jilan; znowu dostało się japońskim lotniskom na wyspach Miyakojima i Ishigaki. Zniszczono 7 samolotów wroga kosztem 2 maszyn własnych.

Szybkie krążowniki minowe Okeanos i Glaukos (typ Okeanos CM-5 1936) postawiły 560 min w dwu polach pomiędzy wyspami Cuszima i Goto. W trakcie powrotu do bazy, zespół został zaatakowany przez eskadrę japońskich lekkich bombowców. Wielka szybkość naszych okrętów umożliwiła im uniknięcie wszystkich bomb, za wyjątkiem jednej. Trafiła ona Glaukosa, powodując zniszczenie jednej maszynowni, straty załogi wyniosły 8 zabitych i 15 rannych.

Japońskie próby przywrócenia poprzedniej linii frontu na terenie Mongolii Wewnętrznej, rozbiły się o zaciętą obronę Szilin Gol. Broniąca tego miasteczka chińska brygada kawalerii mężnie odparła kilka ataków znacznie przeważających sił japońskich, choć trzeba zaznaczyć, że w momencie kryzysu została wsparta kompanią czołgów. Szilin Gol tylko z pozoru jest nic nie znaczącą, zapomnianą od Boga i ludzi, liczącą ok. 13 000 mieszkańców dziurą. Po pierwsze, jest w bezdrożnym, stepowo-pustynnym regionie największym węzłem komunikacyjnym w promieniu 300 km, a po drugie, posiada małą rafinerię, przerabiającą ropę z pobliskich, niewielkich zresztą złóż. To z tych powodów utrata tej miejscowości tak zabolała Japończyków, że desperacko dążyli do jej odbicia.

Wojna podwodna przyniosła w ostatnim czasie następujące wyniki (za wyjątkiem opisanych w innych miejscach):

- zatopionych statków japońskich 4,

- zatopionych chińskich statków 2.

Aspekty polityczne.

Zastępca Sekretarza Stanu USA zwrócił się do rządów stron wojujących z zapytaniem o ich cele wojenne. Japończycy zastosowali wobec tego zapytania ten sam środek, którego użyli wobec wcześniejszego polsko-chińskiego apelu pokojowego; zwie się on mokusatsu, znaczy dosłownie „zabić milczeniem”, a w japońskiej praktyce dyplomatycznej „odrzucić z pogardą” Opierając się na wcześniejszych wspólnych ustaleniach, rządy Polski i Chin sformułowały - przekazane później amerykańskiemu dyplomacie – oświadczenie, dotyczące warunków, na jakich zgodziłyby się podpisać traktat pokojowy. Oto one:

1. Strona japońska przerywa działania wojenne i w ciągu 30 dni wycofuje się ze wszystkich zajętych po 11 października 1942 roku terytoriów.

2. Strona japońska nieodwracalnie zwraca Chinom Tajwan z Peskadorami, Port Artur i eksterytorialną posiadłość w Szanghaju oraz ewakuuje z nich w ciągu 30 dni cały personel wojskowy i pomocniczy.

3. Strona japońska ewakuuje w ciągu 60 dni cały personel wojskowy i pomocniczy z Korei, decyzja co do jej losu będzie podjęta w czasie negocjacji pokojowych. Służący w siłach zbrojnych Japonii personel koreański zostanie w ciągu 14 dni zwolniony i umożliwi mu się powrót do kraju macierzystego.

4. Japonia zapłaci reparacje wojenne w wysokości 740 mln ₤, z czego 444 mln przypadłoby Polsce, a 296 mln Chinom.

5. Terytorium macierzyste Japonii nie będzie okupowane, a jej struktura państwowa zostanie zachowana.

6. Znajdujący się w rękach aliantów zbrodniarze wojenni będą przez nich sądzeni, a pozostali będą podlegać japońskiemu wymiarowi sprawiedliwości. Alianci zastrzegają sobie prawo do wglądu w prowadzone przez stronę japońską śledztwa w sprawach o zbrodnie wojenne oraz wnoszenia do nich uwag i wniosków.

7. Wszyscy należący do sił zbrojnych Polski i Chin jeńcy zostaną zwolnieni w terminie 30 dni.

8. Będący w rękach aliantów jeńcy japońscy zostaną zwolnieni w terminie 14 dni od dnia spłaty ostatniej raty reparacji.

Upoważniono amerykańską dyplomację do przekazania powyższych warunków rządowi japońskiemu.

Bilans strat.

Po stronie polskiej:

- zatopionych: 2 lotniskowce, 1 ciężki krążownik, 2 lekkie krążowniki, 1 kanonierka, 1 kanonierka rzeczno-morska, 4 niszczyciele, 1 niszczyciel eskortowy, 5 okrętów podwodnych, 1 podwodny stawiacz min, 1 eskortowiec, 1 patrolowiec, 4 kutry patrolowe, 1 ścigacz torpedowy, 1 średni okręt desantowy, 5 małych okrętów desantowych, 12 kutrów desantowych, 3 holowniki, 8 statków;

- zestrzelonych lub zniszczonych na ziemi 844 samoloty;

- zabitych i wziętych do niewoli 15680 osób.

Po stronie chińskiej:

- zatopionych: 1 lekki krążownik, 1 niszczyciel, 2 torpedowce, 3 okręty podwodne, 1 patrolowiec, 2 ścigacze torpedowe, 1 duży okręt desantowy, 4 średnie okręty desantowe, 3 małe okręty desantowe, 8 kutrów desantowych, 27 statków;

- zestrzelonych lub zniszczonych na ziemi 576 samolotów;

- zabitych i wziętych do niewoli 137000 osób.

Po stronie japońskiej:

- zatopionych: 3 pancerniki, 2 krążowniki liniowe, 9 lotniskowców, 2 transportowce wodnosamolotów, 7 ciężkich krążowników, 4 lekkie krążowniki, 14 niszczycieli, 3 torpedowce, 11 okrętów podwodnych, 4 stawiacze min, 3 trałowce, 2 patrolowce, 2 dozorowce, 3 ścigacze torpedowe, 73 statki;

- zestrzelonych lub zniszczonych na ziemi 1839 samolotów;

- zabitych i wziętych do niewoli ok. 118900 osób.

Po stronie syjamskiej:

- zatopionych: 2 pancerniki obrony wybrzeża, 1 krążownik lekki, 1 kanonierka, 8 torpedowców, 2 okręty podwodne, 2 patrolowce, 4 trałowce, 1 ścigacz torpedowy, 1 holownik, 14 statków;

- zestrzelonych lub zniszczonych na ziemi 46 samolotów;

- zabitych i wziętych do niewoli ok. 2690 osób.

Komunikat wojenny nr 15/1943 cz.II – listopad 1943

Komunikat wojenny nr 15/1943 cz.II – listopad 1943

Przebieg działań.

5.Flota zmontowała silny zespół pod nazwą U.5.1 w składzie:

- 3.Eskadra pancerników ( 2 typu Kazimierz Jagiellończyk BB-8 1938);

- 4.Eskadra lotniskowców (2 typu Hetman Czarniecki CV-6 1940);

- lotniskowiec Hetman Radziwiłł-Piorun (CV-4 1935);

- 8.Eskadra krążowników (1 typu Lwów CA-12 1931 i 2 typu Płock CL-22 1929);

- 5.Eskadra krążowników plot (3 typu Skarżysko CLA-8 1940);

- 6.Flotylla niszczycieli (6 typu Wulkan DD-82 1939 i 4 typu Autan DD-100 1941);

- 4.Flotylla niszczycieli (8 typu Samum DD-54 1932).

Na pokładach lotniskowców znajdowało się łącznie 83 myśliwce, 83 bombowce nurkujące i 32 samoloty torpedowo-bombowe, ogółem 198 maszyn.

Pierwszym zadaniem tego zespołu był, zaplanowany we współdziałaniu  z zespołem U.4.2 (patrz cz.I komunikatu), nalot na największą bazę lotniczą japońskiej MW Kanoya (nad Zatoką Kagoshima na południu Kiusiu). Baza ta posiadała trzy pasy startowe z bogatą – jak na japońskie standardy – infrastrukturą oraz duży ośrodek szkolno-treningowy. Wg doniesień naszego wywiadu w bazie stacjonowało ok. 100-120 samolotów bojowych i kilkadziesiąt szkolnych, transportowych, łącznikowych itp.). Plan przewidywał atak w dwu falach, w odstępie 40 minut; w pierwszej miały brać udział samoloty zespołu U.4.2, a w drugiej U.5.1. Przed świtem zespoły zajęły pozycje wyjściowe; U.4.2 ok. 80  Mm na północny-zachód, a U.5.1 ok. 100 Mm na wschód od wyspy Amami. W pierwszej fali do ataku wyruszyło 59 myśliwców, 49 bombowców nurkujących i 18 uzbrojonych w bomby samolotów torpedowo-bombowych. Japońskie służby „wczesnego ostrzegania” (naziemne posterunki obserwacyjno-nasłuchowe i lotnictwo rozpoznawcze) spisały się nieźle i przeciwko polskiej formacji wystartowały z Kanoyi wszystkie myśliwce w liczbie 36 oraz dodatkowo 12 z bazy Kagoshima. Te ostatnie przybyły w rejon Kanoyi już pod koniec pierwszej fali nalotu i nie zdążyły wziąć większego udziału w tej fazie walk powietrznych. Przeważająca liczebnie oraz górująca jakością sprzętu i wyszkolenia osłona myśliwska naszej formacji, nie dopuściła japońskich maszyn do własnych bombowców; zestrzelonych zostało 27 samolotów wroga przy startach własnych 8 aparatów. Pozbawione zagrożenia ze strony nieprzyjacielskich myśliwców bombowce nurkujące, skupiły się na atakowaniu japońskiej artylerii plot oraz rozlokowanych w rejonie bazy samolotów. Szacuje się, że zniszczono połowę stanowisk artylerii oraz  25 samolotów. Po bombowcach nurkujących do akcji weszły nasze samoloty torpedowo-bombowe, obrzucając ćwierćtonowymi bombami pasy startowe. Na skutek ognia artylerii plot stracono 2 bombowce i jeden samolot torpedowo-bombowy. Kiedy ocalałe japońskie myśliwce – którym kończyło się już paliwo – szukały miejsca do lądowania, a w bazie Kanoya przystąpiono do usuwania skutków ataku, nad cel nadleciały samoloty drugiej fali nalotu. Formacja ta składała się z 21 myśliwców, 62 bombowców nurkujących i 31 samolotów torpedowo-bombowych, uzbrojonych w bomby. Myśliwce nie miały tu wiele do roboty, ponieważ przeciwstawić się im mogła jedynie część japońskich myśliwców z bazy Kagoshima; zestrzelono 7 z nich przy stracie 1 własnej maszyny. Ciężko doświadczona w poprzednim nalocie japońska artyleria plot, również nie mogła stawić zbyt skutecznego oporu. Nasze bombowce nurkujące i torpedowe metodycznie „zrąbały” ocalałe stanowiska plot, stacjonujące na ziemi samoloty (36 maszyn zniszczonych), pasy startowe, drogi kołowania i place postojowe, hangary, magazyny, koszary i inne budynki, bocznicę kolejową, a na koniec zapaliły magazyny paliwa lotniczego, które po chwili wyleciały w powietrze w spektakularnej eksplozji. Szczęśliwie dla Japończyków ocalały magazyny amunicji. Dotkliwe były japońskie straty w ludziach; wyniosły one ok. 310 zabitych wśród personelu latającego, technicznego i pomocniczego, w tym 90 kursantów i instruktorów szkoły pilotażu. Baza Kanoya została praktycznie wyłączona z użytku na wiele tygodni. Straty naszych bombowców ograniczyły się do 3 samolotów, z czego 2 padły ofiarą eksplozji magazynów paliwa.

Powracając do bazy Truk, zespół U.5.1 atakował lotnictwem port na wyspie Chichi-jima (grupa wysp Ogasawara) oraz lotnisko na Iwo-jima. Zniszczono 7 samolotów, 1 torpedowiec i 1 statek bez strat własnych.

Na skutek błędnej oceny warunków meteo, zespół U.5.1 wszedł w drogę silnemu tajfunowi. Błąd częściowo usprawiedliwić można tym, że sezon na cyklony był już na ukończeniu i prawdopodobieństwo spotkania z tym zjawiskiem niewielkie. Na szczęście prawidłowo zinterpretowano obrazy radarowe i dzięki temu udało się ominąć samo oko wirującego potwora. Nie uniknięto jednak strat; przewrócony na burtę zatonął niszczyciel Austral (typ Samum DD-54 1932), pozostałe okręty odniosły liczne, lecz niegroźne uszkodzenia, stracono 24 samoloty i 181 marynarzy.

Dzięki nadesłanym posiłkom udało się Japończykom zatrzymać polsko-chińską ofensywę na obszarze Mongolii Wewnętrznej. Front ustabilizował się wzdłuż linii Haludao – Czaojang – Czifeng – Szilin Gol – na północ do granicy z Mongolią.

Wojna podwodna przyniosła w ostatnim miesiącu następujące wyniki:

- zatopionych statków japońskich 3,

- zatopionych japońskich OP 1,

- zatopionych chińskich OP 1,

- zatopionych chińskich statków 2

- zatopionych polskich statków 1.

Bilans strat.

Po stronie polskiej:

- zatopionych: 2 lotniskowce, 1 ciężki krążownik, 2 lekkie krążowniki, 1 kanonierka, 1 kanonierka rzeczno-morska, 4 niszczyciele, 1 niszczyciel eskortowy, 5 okrętów podwodnych, 1 podwodny stawiacz min, 1 eskortowiec, 1 patrolowiec, 4 kutry patrolowe, 1 średni okręt desantowy, 5 małych okrętów desantowych, 12 kutrów desantowych, 3 holowniki, 8 statków;

- zestrzelonych lub zniszczonych na ziemi 829 samolotów;

- zabitych i wziętych do niewoli 15090 osób.

Po stronie chińskiej:

- zatopionych: 1 niszczyciel, 1 torpedowiec, 3 okręty podwodne, 2 ścigacze torpedowe, 1 duży okręt desantowy, 4 średnie okręty desantowe, 3 małe okręty desantowe, 8 kutrów desantowych, 25 statków;

- zestrzelonych lub zniszczonych na ziemi 548 samolotów;

- zabitych i wziętych do niewoli 133400 osób.

Po stronie japońskiej:

- zatopionych: 3 pancerniki, 2 krążowniki liniowe, 9 lotniskowców, 2 transportowce wodnosamolotów, 7 ciężkich krążowników, 4 lekkie krążowniki, 14 niszczycieli, 3 torpedowce, 11 okrętów podwodnych, 4 stawiacze min, 3 trałowce, 2 patrolowce, 2 dozorowce, 1 ścigacz torpedowy, 68 statków;

- zestrzelonych lub zniszczonych na ziemi 1816 samolotów;

- zabitych i wziętych do niewoli ok. 111600 osób.

Po stronie syjamskiej:

- zatopionych: 2 pancerniki obrony wybrzeża, 1 krążownik lekki, 1 kanonierka, 8 torpedowców, 2 okręty podwodne, 2 patrolowce, 4 trałowce, 1 ścigacz torpedowy, 1 holownik, 14 statków;

- zestrzelonych lub zniszczonych na ziemi 46 samolotów;

- zabitych i wziętych do niewoli ok. 2690 osób.