sobota, 10 kwietnia 2021

Francuski okręt doświadczalny Turbine 1938 (1 jednostka) cz.III

Francuski okręt doświadczalny Turbine 1938 (1 jednostka) cz.III

Ciąg dalszy projektu „Francuski okręt doświadczalny Turbine 1938”

W czerwcu 1943 roku, dotychczasowe uzbrojenie artyleryjskie zostaje zastąpione przez:

- 1xIx40 mm/56.3 (1.57") OQF Mark I,

- 1xIIx20 mm/70 (0.79") Mark I.

Skład załogi: 5 oficerów, 9 podoficerów i 13 marynarzy.

Poniżej, aktualny wygląd okrętu: 

W sierpniu 1944 roku, Turbine  bierze udział w operacji „Dragoon”, w trakcie której uzyzskuje w końcu dwa potwierdzone zestrzelenia  nieprzyjacielskich samolotów. W styczniu 1945 roku wycofana ze służby z powodu zużycia mechanizmów i braku dostępu do części zamiennych.

We wrześniu 1946 roku poddana kapitalnemu remontowi, połączonemu z częściową modernizacją. Wymieniono napęd na dwa diesle po 2500 KM oraz uzbrojenie na: 

- 1xIIx37 mm/70 (1.46") AA Gun Mle 1935 (stanowisko zdjęte z patrolowca Amiens (1920), na którym zostało zamontowane w celach doświadczalnych w roku 1940);

- 1xIIx25 mm/60 (1") Mle 1940

Zdemontowano zrzutnie bg i szumonamiernik. Dodatkowo okręt otrzymał dwie radiostacje krótkofalowe oraz radar nawigacyjny bliskiego zasięgu.

Po wymianie napędu, prędkość maksymalna obniżyła się do 34,0 w.

Aktualny skład załogi: 5 oficerów, 8 podoficerów i 11 marynarzy.

Wygląd okrętu po przebudowie:

Od stycznia 1947 roku, okręt w składzie Dowództwa Obszaru Morskiego Tulon. W maju 1950 roku zdeklasyfikowany na jednostkę szkolną. W lipcu 1952 roku przeniesiony do rezerwy, a w lutym 1953 skreślony z listy floty.

Dzięki staraniom francuskiego Klubu Miłośników Okrętów (Club des Amoureux des Navires – CAN), w kwietniu 1953 roku podjęto decyzję o zachowaniu jednostki w charakterze eksponatu muzealnego. Okręt został zakonserwowany, zakotwiczony w sąsiedztwie zabytkowego arsenału w Tulonie (obecnie siedziba Musée National de la Marine) i po adaptacji, w 15. rocznicę wejścia do służby, udostępniony do zwiedzania (wnętrza w ograniczonym zakresie). Niestety, ilość zwiedzających jest zbyt niska i wpływy z tego tytułu nie pokrywają kosztów utrzymania jednostki. Dotacje ze strony CAN też nie są w stanie pokryć stałego deficytu; okrętowi grozi złomowanie 😢



piątek, 9 kwietnia 2021

Francuski okręt doświadczalny Turbine 1938 (1 jednostka) cz.II

Francuski okręt doświadczalny Turbine 1938 (1 jednostka) cz.II

Zgodnie z zapowiedzią, przedstawiam dalsze losy okrętu doświadczalnego Turbine oraz związane z nimi zmiany uzbrojenia i charakterystyk okrętu.

Decyzją francuskiej admiralicji z 14 maja 1940, stacjonująca aktualnie w Saint-Nazaire jednostka została zaliczona do składu bojowego Marine Nationale i skierowana do miejscowego arsenału, celem uzbrojenia. Turbine nie była ujęta w ogólnym planie mobilizacyjnym, więc dopiero 27.05.1940 otrzymała to, co akurat było „pod ręką”, czyli:

- 2xIIx13.2 mm/76 (0.52") Model 1929.

Aktualna załoga stała: 5 oficerów, 9 podoficerów i 11 marynarzy.

Poniżej sylwetka okrętu z aktualnym uzbrojeniem.


Z tak symbolicznym uzbrojeniem i niedoświadczoną bojowo załogą, okręt brał udział w końcowej fazie operacji Dynamo, ewakuując  na Wyspy łącznie ok. 350 osób. Załoga okrętu zgłosiła zestrzelenie jednego niemieckiego bombowca, lecz nie zostało to oficjalnie potwierdzone.

Czasowo podporządkowana brytyjskiemu dowództwu RN w Portsmouth, Turbine wykonała kilka rejsów łącznikowych na trasach: Portsmouth – Exeter i Portsmouth – Plymouth. W trakcie tych rejsów, kilkukrotnie otwierała ogień do samolotów (w tym raz do własnego 😕).

W styczniu 1941 roku, z uwagi na brak dostępnej amunicji 13,2 mm, okręt zostaje przezbrojony. Po zdjęciu istniejącego uzbrojenia, zamontowano:

- 1xIx3-pdr (1.4 kg) [1.85"/50 (47 mm)] QF Mark I;

- 1xIVx0.5"/62 (12.7 mm) Mark III.

Obecna załoga stała: 5 oficerów, 9 podoficerów i 12 marynarzy.

Teraz okręt wygląda tak:


Od września 1941 roku, okręt wchodzi w skład sił morskich Forces Françaises Libres (FFL). W styczniu 1942 roku, zostaje wyposażony w dwie zrzutnie lekkich bg oraz szumonamiernik.

Aktualna załoga stała: 5 oficerów, 9 podoficerów i 14 marynarzy.

Teraz wygląda tak:


W sierpniu 1942 roku okręt przechodzi remont urządzeń napędowych, aby już w listopadzie wziąć udział w operacji „Torch”, wspierając lądowanie Aliantów w Port Lyautey. Od stycznia 1943 na Morzu Śródziemnym, w służbie patrolowej na obszarze Algier-Majorka-Minorka-Bidżaja. W tym czasie wykonuje dwa nieskuteczne ataki na OP oraz zestrzeliwuje jeden samolot prawdopodobnie.

Ciąg dalszy w części III.

czwartek, 8 kwietnia 2021

Francuski okręt doświadczalny Turbine 1938 (1 jednostka) cz.I

Francuski okręt doświadczalny Turbine 1938 (1 jednostka) - cz.I

Pomysłodawcą projektu jest kolega Stonk. Zaproponował On również dla tego okrętu – raczej lapidarną – legendę. Nie będę ukrywał, że temat mi się spodobał. Dlatego też – ku zaskoczeniu Pomysłodawcy, ale też za Jego zgodą – legendę mocno rozwinąłem. „Ubogaciłem” życie okrętu o liczne i zmienne etapy jego służby, a także związane z nimi (lub nie) przezbrojenia i remonty. Z uwagi na powyższe, zdecydowałem o podzieleniu tematu na trzy osobne, lecz stanowiące logiczną sekwencję  posty.

Na początek Część I.

Intencją francuskiej admiralicji było zbudowanie okrętu, na którym możliwe byłoby przetestowanie takich zagadnień, jak:

- warunki pływania w częściowym ślizgu, ze szczególnym uwzględnieniem poziomu oporów falowych (w tym celu zbudowano również wierny model okrętu do prób w basenie testowym),

- sprawność śrub okrętowych przy różnych prędkościach obrotowych wałów napędowych,

- metody chłodzenia urządzeń napędowych,

- odporność konstrukcji kadłuba na przeciążenia oraz wibracje,

- odporność delikatnego wyposażenia (elektronika, żyroskopy itp.) na ww. zagrożenia.

Budowa jednostki zakończyła się w sierpniu 1938 roku. Po zakończeniu prób odbiorowych, okręt został wcielony do Marine Nationale we wrześniu 1938 roku. Podczas prób, Turbine osiągnęła średnią prędkość na mili pomiarowej 46,21, a maksymalną 46,67 w. Od października 1938 do kwietnia 1940 roku, jednostka była wykorzystywana zgodnie z jej przeznaczeniem. Dodatkowo, brała udział w pokazach morskich, budząc zachwyt obserwatorów swoją prędkością. Dalsze losy okrętu zostaną przedstawione w następnych postach.

Teraz opis techniczny jednostki.

Kadłub

Stosunkowo silnie wydłużony, gładkopokładowy o stałym wzniosie pokładu. W rejonie śródokręcia płaskodenny z podwójnym redanem, w części dziobowej o profilu wąskiego „V”, w części rufowej o profilu rozchylonego „V” Zanurzenie konstrukcyjne 1,8 m tylko na śródokręciu, stąd niewielki współczynnik pełnotliwości.

Napęd

Dwa wały śrubowe. Dwa kotły olejowe w jednej kotłowni. Wstępny podgrzew oleju parą odlotową z turbin. Dwa zestawy turbin parowych z przegrzewem wtórnym oraz przekładniami redukcyjnymi w jednej maszynowni. Wymuszony podciśnieniowo ciąg spalin kotłowych.

Uzbrojenie

Brak.

Inne

Okręt wyposażony jest w radiostację krótkiego zasięgu oraz radionamiernik.

Załoga stała 4 oficerów, 8 podoficerów i 9 marynarzy, dodatkowo 4 osoby personelu badawczego.

Z oczywistych względów, właściwości morskie okrętu są słabe. Osiągnięcie prędkości maksymalnej jest możliwe tylko do stanu morza 2 (w skali Douglasa). Niezależnie od prędkości, nie zaleca się działalności jednostki przy stanie morza powyżej 4.

Turbine, France experimental ship laid down 1937, launched 1937, completed 1938 (engine 1938)

 Displacement:

            179 t light; 183 t standard; 200 t normal; 214 t full load

 Dimensions: Length (overall / waterline) x beam x draught (normal/deep)

            (183,89 ft / 173,88 ft) x 21,65 ft x (5,91 / 6,12 ft)

            (56,05 m / 53,00 m) x 6,60 m  x (1,80 / 1,86 m)

Machinery:

            Oil fired boilers, steam turbines,

            Geared drive, 2 shafts, 12 500 shp / 9 325 Kw = 46,21 kts

            Range 600nm at 20,00 kts

            Bunker at max displacement = 31 tons

Complement:

            21 - 25

 Cost:

            £0,123 million / $0,491 million

 Distribution of weights at normal displacement:

            Armament: 0 tons, 0,0%

            Machinery: 116 tons, 58,0%

            Hull, fittings & equipment: 63 tons, 31,4%

            Fuel, ammunition & stores: 21 tons, 10,7%

            Miscellaneous weights: 0 tons, 0,0%

 Overall survivability and seakeeping ability:

            Survivability (Non-critical penetrating hits needed to sink ship):

              46 lbs / 21 Kg = 0,4 x 6 " / 152 mm shells or 0,1 torpedoes

            Stability (Unstable if below 1.00): 1,10

            Metacentric height 0,6 ft / 0,2 m

            Roll period: 11,7 seconds

            Steadiness      - As gun platform (Average = 50 %): 42 %

                                   - Recoil effect (Restricted arc if above 1.00): 0,00

            Seaboat quality  (Average = 1.00): 0,36

 Hull form characteristics:

            Hull has a flush deck,

              a normal bow and large transom stern

            Block coefficient (normal/deep): 0,315 / 0,325

            Length to Beam Ratio: 8,03 : 1

            'Natural speed' for length: 15,83 kts

            Power going to wave formation at top speed: 80 %

            Trim (Max stability = 0, Max steadiness = 100): 98

            Bow angle (Positive = bow angles forward): 39,30 degrees

            Stern overhang: 0,98 ft / 0,30 m

            Freeboard (% = length of deck as a percentage of waterline length):

                                               Fore end,        Aft end

               - Forecastle:            20,00%,  11,02 ft / 3,36 m,  10,01 ft / 3,05 m

               - Forward deck:       34,00%,  10,01 ft / 3,05 m,  9,02 ft / 2,75 m

               - Aft deck:    34,00%,  9,02 ft / 2,75 m,  8,01 ft / 2,44 m

               - Quarter deck:        12,00%,  8,01 ft / 2,44 m,  7,51 ft / 2,29 m

               - Average freeboard:                      9,14 ft / 2,79 m

            Ship tends to be wet forward

Ship space, strength and comments:

            Space - Hull below water (magazines/engines, low = better): 187,1%

                        - Above water (accommodation/working, high = better): 152,2%

            Waterplane Area: 2 305 Square feet or 214 Square metres

            Displacement factor (Displacement / loading): 29%

            Structure weight / hull surface area: 15 lbs/sq ft or 74 Kg/sq metre

            Hull strength (Relative):

                        - Cross-sectional: 0,31

                        - Longitudinal: 2,70

                        - Overall: 0,39

            Cramped machinery, storage, compartmentation space

            Excellent accommodation and workspace room

            Caution: Lacks seaworthiness - very limited seakeeping ability


poniedziałek, 5 kwietnia 2021

Chińskie kutry torpedowe typu Kuai 1 1929 (4 jednostki)

Chińskie kutry torpedowe typu Kuai 1 1929 (4 jednostki)

 Ciąg dalszy cyklu „Rozbudowa chińskiej marynarki wojennej”

 Chińska admiralicja zapragnęła posiadać kutry torpedowe, lecz realizacja tej zachcianki nie okazała się łatwa. W USA dotychczas podobnych jednostek nie budowano, więc stocznie amerykańskie nie miały doświadczenia w tej dziedzinie. Poszukiwania odpowiedniego projektu Chińczycy rozpoczęli w stoczniach włoskich i brytyjskich. Najbardziej przypadły im do gustu: włoski projekt SWAN (MAS 427 1925) oraz lekko zmodernizowany projekt CMB 55ft, wg którego brytyjska stocznia Thornycroft Woolston, budowała właśnie dla Jugosławii dwie jednostki (Uskok i Četnik 1928). Ostatecznie włoski projekt odrzucono z powodu zbyt małej prędkości oraz przewidywanych problemów z zamianą jednostek metrycznych na imperialne. Projekt dla chińskiej MW został powiększony (robocza nazwa CMB 60ft) i częściowo zmodyfikowany (głównie w zakresie napędu i uzbrojenia),  wg życzeń strony chińskiej. Projekt był gotowy w lipcu 1928 roku, po jego zakupie, Chińczycy udostępnili go Amerykanom.

Budowy jednostek podjęła się stocznia ELCO Bayonne, szczycąca się doświadczeniem w budowie podobnych(?) okrętów (ścigacze OP SC 110ft 1917). Projekt przekazano stoczni w październiku 1928 roku; umowa określała termin oddania pierwszej jednostki na czerwiec, a ostatniej na sierpień 1929 roku. W praktyce okazało się, że doświadczenia stoczni ELCO były mocno przereklamowane. Pierwszy kuter został oddany do użytku dopiero w październiku, a ostatni w grudniu 1929 roku. Finalnie, Chińczycy otrzymali swoje okręty ze sporym opóźnieniem, ale relatywnie tanio (wysokie kary umowne).

 Kadłub

O profilu typowym dla jednostek projektowanych i budowanych przez koncern Thornycroft.

 Napęd

Dwa wały śrubowe, dwa silniki benzynowe o mocy 450 KM każdy. W celu ustalenia realnej prędkości maksymalnej, zastosowałem współczynnik zwiększający, wyliczony na bazie realnych okrętów typu Uskok.

 Uzbrojenie

- 2xIx0,50”/90 (12,7 mm) M1921;

- 2xwt450 mm.

Uzbrojenie torpedowe składa się z dwu grawitacyjnych zrzutni torped systemu Thornycrofta. Na życzenie mogę objaśnić ich działanie.

 Inne

Okręt wyposażony jest w dwie wytwornice dymu (do tworzenia zasłony dymnej) oraz radiostację krótkiego zasięgu.

Nazwy okrętów, np. Kuai 1 - 1 - są kombinacją przymiotnika „szybki” i kolejnego numeru okrętu. 

Kuai 1, China motor torpedo boat laid down 1929, launched 1929, completed 1929 (engine 1929)

 Displacement:

            20 t light; 20 t standard; 24 t normal; 26 t full load

 Dimensions: Length (overall / waterline) x beam x draught (normal/deep)

            (61,94 ft / 60,04 ft) x 11,52 ft x (4,00 / 4,22 ft)

            (18,88 m / 18,30 m) x 3,51 m  x (1,22 / 1,29 m)

 Armament:

      2 - 0,50" / 12,7 mm 90,0 cal guns - 0,07lbs / 0,03kg shells, 1 500 per gun

              Machine guns in deck mounts, 1921 Model

              2 x Single mounts on centreline ends, evenly spread

      Weight of broadside 0 lbs / 0 kg

      Main Torpedoes

      2 - 17,7" / 450 mm, 17,06 ft / 5,20 m torpedoes - 0,874 t each, 1,748 t total

            In 2 sets of deck mounted carriage/fixed tubes

 Machinery:

            Petrol Internal combustion motors,

            Geared drive, 2 shafts, 900 shp / 671 Kw = 40,63 kts

            Range 300nm at 24,00 kts

            Bunker at max displacement = 6 tons

 Complement:

            4 - 6

 Cost:

            £0,010 million / $0,041 million

 Distribution of weights at normal displacement:

            Armament: 2 tons, 10,0%

               - Guns: 0 tons, 0,8%

               - Weapons: 2 tons, 9,2%

            Machinery: 13 tons, 53,2%

            Hull, fittings & equipment: 3 tons, 12,9%

            Fuel, ammunition & stores: 4 tons, 16,5%

            Miscellaneous weights: 2 tons, 7,4%

               - On freeboard deck: 2 tons

 Overall survivability and seakeeping ability:

            Survivability (Non-critical penetrating hits needed to sink ship):

              4 lbs / 2 Kg = 56,3 x 0,5 " / 13 mm shells or 0,1 torpedoes

            Stability (Unstable if below 1.00): 1,32

            Metacentric height 0,3 ft / 0,1 m

            Roll period: 8,6 seconds

            Steadiness      - As gun platform (Average = 50 %): 40 %

                                   - Recoil effect (Restricted arc if above 1.00): 0,00

            Seaboat quality  (Average = 1.00): 0,32

 Hull form characteristics:

            Hull has a flush deck,

              a normal bow and large transom stern

            Block coefficient (normal/deep): 0,300 / 0,316

            Length to Beam Ratio: 5,21 : 1

            'Natural speed' for length: 9,81 kts

            Power going to wave formation at top speed: 82 %

            Trim (Max stability = 0, Max steadiness = 100): 100

            Bow angle (Positive = bow angles forward): 20,70 degrees

            Stern overhang: 0,00 ft / 0,00 m

            Freeboard (% = length of deck as a percentage of waterline length):

                                               Fore end,        Aft end

               - Forecastle:            32,00%,  5,02 ft / 1,53 m,  5,02 ft / 1,53 m

               - Forward deck:       26,00%,  5,02 ft / 1,53 m,  4,49 ft / 1,37 m

               - Aft deck:    26,00%,  4,49 ft / 1,37 m,  4,00 ft / 1,22 m

               - Quarter deck:        16,00%,  4,00 ft / 1,22 m,  3,51 ft / 1,07 m

               - Average freeboard:                      4,55 ft / 1,39 m

            Ship tends to be wet forward

 Ship space, strength and comments:

            Space - Hull below water (magazines/engines, low = better): 175,2%

                        - Above water (accommodation/working, high = better): 79,7%

            Waterplane Area: 422 Square feet or 39 Square metres

            Displacement factor (Displacement / loading): 41%

            Structure weight / hull surface area: 4 lbs/sq ft or 20 Kg/sq metre

            Hull strength (Relative):

                        - Cross-sectional: 0,18

                        - Longitudinal: 2,77

                        - Overall: 0,24

            Cramped machinery, storage, compartmentation space

            Cramped accommodation and workspace room

            Caution: Lacks seaworthiness - very limited seakeeping ability

Kuai 1 - Kuai 4 (1929)

sobota, 3 kwietnia 2021

Trochę statystyki odnośnie poprzedniego posta.

Trochę statystyki odnośnie poprzedniego posta.

W niektórych komentarzach dotyczących poprzedniego posta, pojawiły się zastrzeżenia co do braku na okręcie artylerii średniej, definiowanej ogólnie jako circa 6". Została nawet sformułowana teza, że: 

Ogromna większość okrętów liniowych (zarówno nowych, jak i modernizowanych) zachowywała jednak artylerię ~ 6" Dotyczyło to również Japonii i w tym sensie układ zaproponowany tutaj (wyłącznie działa 5") jest sprzeczny z obowiązującą wtedy praktyką. 

Aby ustalić stan faktyczny, zadałem sobie trud statystycznego opracowania zagadnienia. Poniżej założenia do tabelarycznego zestawienia:

- wzięto pod uwagę tylko pięć największych flot;

-  wybrano trzy cezury czasowe; rok 1938, jako czas wprowadzenia Owari do służby, rok 1941, jako rok rozpoczęcia wojny na Pacyfiku i rok 1945, jako rok zakończenia wojny;

- konkretna cezura, np. 1941 obejmuje okres do 31 grudnia roku bieżącego;

- do artylerii średniej zaliczono kalibry 140-155 mm (5,5" - 6,1") włącznie;

- komórki ze znakiem "v" oznaczają istnienie na okręcie artylerii średniej, komórki puste oznaczają jej brak, a komórki kolorowane szaro oznaczają, że okręt nie podlega statystyce (jeszcze, lub już nie jest w służbie).

L.p.

Flota macierzysta

Typ

Nazwa

Data budowy

1938

1941

1945

1

Wielka Brytania

Queen Elizabeth

Queen Elizabeth

1913

v

v

v

2

Warspite

1913

v

v

v

3

Barham

1914

v

 

 

4

Valiant

1914

v

 

 

5

Malaya

1915

v

v

v

6

Revenge

Royal Oak

1916

v

 

 

7

Resolution

1916

v

v

v

8

Royal Sovereign

1916

v

v

 

9

Revenge

1916

v

v

v

10

Ramillies

1917

v

v

v

11

Renown

Renown

1916

 

 

 

12

Repulse

1916

 

 

 

13

Hood

Hood

1920

v

 

 

14

Nelson

Nelson

1927

v

v

v

15

Rodney

1927

v

v

v

16

King Georg V

King George V

1940

 

 

 

17

Prince of Wales

1940

 

 

 

18

Duke of York

1941

 

 

 

19

Anson

1942

 

 

 

20

Howe

1942

 

 

 

21

Stany Zjednoczone AP

Wyoming

Arkansas

1912

 

 

 

22

New York

New York

1914

 

 

 

23

Teksas

1914

 

 

 

24

Nevada

Nevada

1916

 

 

 

25

Oklahoma

1916

 

 

 

26

Pennsylvania

Pennsylvania

1916

 

 

 

27

Arizona

1916

 

 

 

28

New Mexico

Mississsippi

1917

 

 

 

29

New Mexico

1918

 

 

 

30

Idaho

1919

 

 

 

31

Tennessee

Tennessee

1920

 

 

 

32

California

1921

 

 

 

33

Colorado

Maryland

1921

 

 

 

34

Colorado

1923

 

 

 

35

West Virginia

1923

 

 

 

36

North Carolina

Washington

1941

 

 

 

37

North Carolina

1941

 

 

 

38

South Dakota

South Dakota

1942

 

 

 

39

Indiana

1942

 

 

 

40

Massachusetts

1942

 

 

 

41

Alabama

1942

 

 

 

42

Iowa

Iowa

1943

 

 

 

43

New Yersey

1943

 

 

 

44

Missouri

1944

 

 

 

45

Wisconsin

1944

 

 

 

46

Japonia

Kongo

Kongo

1912

v

v

 

47

Hiei

1912

v

v

 

48

Kirishima

1913

v

v

 

49

Haruna

1913

v

v

 

50

Fuso

Fuso

1914

v

v

 

51

Yamashiro

1915

v

v

 

52

Ise

Ise

1917

v

 

 

53

Hyuga

1918

v

 

 

54

Nagato

Nagato

1920

v

v

 

55

Mutsu

1921

v

v

 

56

Yamato

Yamato

1941

 

v

 

57

Musashi

1942

 

 

 

58

Włochy

Giulio Cesare

Giulio Cesare

1914

 

 

 

59

Conte di Cavour

1915

 

 

 

60

Caio Duilio

Caio Duilio

1915

v

 

 

61

Andrea Doria

1916

v

 

 

62

Vittorio Veneto

Vittorio Veneto

1940

 

v

v

63

Littorio

1940

 

v

v

64

Roma

1942

 

v

 

65

Francja

Courbet

Courbet

1913

 

 

 

66

Paris

1914

 

 

 

67

Bretagne

Bretagne

1915

 

 

 

68

Provence

1915

 

 

 

69

Lorraine

1916

 

 

 

70

Dunkerque

Dunkerque

1935

 

 

 

71

Strasbourg

1936

 

 

 

72

Richelieu

Richelieu

1940

 

v

v

Liczba okrętów w czynnej służbie:

51

50

43

Liczba okrętów z artylerią średnią:

25

22

11

Odsetek okrętów z artylerią średnią:

49,0%

44,0%

25,6%


Jak z powyższej tabeli wynika, już w roku 1938, okręty pozbawione klasycznej artylerii średniej nie stanowiły "ogromnej większości", lecz niespełna połowę. W latach następnych odsetek pancerników  bez typowej artylerii średniej stale rósł, aż osiągnął prawie 75%.

Wniosków wyciągał z tego nie będę; koń jaki jest, każdy widzi...

JKS

PS. Post ten ma charakter czysto statystyczny i nie stanowi elementu polemiki z kimkolwiek.