Lekki krążownik typu Tarnopol 1936-1937 (8 szt.)

Lekki krążownik typu Tarnopol 1936-1937 (8 szt.)

Duży, silny, choć nominalnie lekki krążownik, zaprojektowany jeszcze w roku 1933, kiedy przedłużenie obowiązywania traktatu rozbrojeniowego poza rok 1934 stało się bardzo wątpliwe. Okręty tego typu przewidziane są do operowania przede wszystkim w składzie eskadr składających się z 1 krążownika ciężkiego (nowy typ w budowie) i 2 krążowników lekkich.

Przekroczenie (choć niewielkie) limitu wyporności 10 000 ts, umożliwiło zarówno montaż silnego uzbrojenia i opancerzenia, jak i uzyskanie dobrych osiągów (prędkość i zasięg). Stosunkowo wysoka wolna burta pozwoliła na uzyskanie niezłej dzielności morskiej, chociaż odbiło się to trochę niekorzystnie na stateczności (jednakże i ta pozostała w dopuszczalnych granicach).

Mimo tego, że jest to nominalnie krążownik lekki, to jego silne opancerzenie (pow. 100 mm) daje przesłanki do zaliczenia go do tzw. „okrętów pancernych” Uwagę Kolegów winna zwrócić stosunkowo duża grubość pokładu pancernego; jest to wartość nieczęsto spotykana na krążownikach.  Siła ognia jest porównywalna do typowych krążowników ciężkich (9x203 mm), a na krótszych dystansach, dzięki większej szybkostrzelności, może się okazać nawet poważniejsza.

Dzięki zastosowaniu katapulty pokładowej oraz korzystnej lokalizacji hangaru, sylwetka okrętu jest stosunkowo niska i dość zwarta. Uprzedzając spodziewane komentarze, zwracam uwagę na fakt, że kominy tylko wizualnie sprawiają wrażenie niskich. Ich wysokość nad linią wodną jest odpowiednia, nie ma też zagrożenia zadymiania pomostu. Poza tym, za wyjątkiem trudnych do zauważenia masztów, kominy są pierwszym rozpoznawalnym z dużej odległości elementem okrętu. Im niższe, tym „wykrywalność” jednostki jest mniejsza. Utrudnia to również nplowi określenie klasy, typu, odległości i parametrów kursowych naszego okrętu.

Wątpliwości może również budzić niewielka wysokość nad linią wodną pasów pancerza burtowego; proszę jednak wziąć pod uwagę spore zanurzenie okrętu, zdecydowana większość przestrzeni wymagających ochrony znajduje się poniżej linii wodnej.

Jednostki tego typu charakteryzują się dość bogatym wyposażeniem w zakresie systemów kierowania ogniem (dwa dalocelowniki główne + dwa plot) oraz radiotechnicznym. Obiecuję, że w następnych latach będzie jeszcze lepiej! Przy okazji, proszę nie mylić dalocelowników z dalmierzami; przeznaczenie tych urządzeń jest podobne, ale nie tożsame!

Zarówno hangar, jak i powierzchnia pokładu przeznaczona dla samolotów pokładowych posiada znaczne „luzy”; tym większe, że planowany następca samolotu LWS-14HRf(k) Alka będzie miał prawdopodobnie nie większą rozpiętość i długość kadłuba.

Reasumując – moim skromnym zdaniem – uzyskaliśmy bardzo wartościowy lekki krążownik, w każdym razie jeszcze silniejszych okrętów tej podklasy aż do roku 1945 nie planuję.

Tarnopol, Poland Light cruiser laid down 1936

Displacement:

            9 808 t light; 10 201 t standard; 11 518 t normal; 12 571 t full load

Dimensions: Length (overall / waterline) x beam x draught (normal/deep)

            (600,64 ft / 597,11 ft) x 65,62 ft x (22,97 / 24,39 ft)

            (183,07 m / 182,00 m) x 20,00 m  x (7,00 / 7,43 m)

Armament:

      12 - 5,98" / 152 mm 50,0 cal guns - 100,09lbs / 45,40kg shells, 150 per gun

              Quick firing guns in turret on barbette mounts, 1925 Model

              4 x Triple mounts on centreline ends, evenly spread 2 raised mounts - superfiring

      8 - 4,13" / 105 mm 50,0 cal guns - 33,29lbs / 15,10kg shells, 300 per gun

              Dual purpose guns in deck and hoist mounts, 1920 Model

              4 x Twin mounts on sides, evenly spread 4 raised mounts

      8 - 1,57" / 40,0 mm 60,0 cal guns - 2,05lbs / 0,93kg shells, 1 200 per gun

              Anti-air guns in deck mounts, 1933 Model

              2 x Quad mounts on sides, aft deck forward  2 raised mounts

      10 - 0,98" / 25,0 mm 60,0 cal guns - 0,55lbs / 0,25kg shells, 2 500 per gun

              Anti-air guns in deck mounts, 1933 Model

              4 x Twin mounts on sides, evenly spread  4 raised mounts

              1 x Twin mount on centreline, forward deck centre 1 raised mount

      Weight of broadside 1 346 lbs / 610 kg

      Main Torpedoes

      6 - 21,0" / 533 mm, 27,33 ft / 8,33 m torpedoes - 1,798 t each, 10,788 t total

            In 2 sets of deck mounted side rotating tubes

Armour:

   - Belts:                     Width (max)    Length (avg)               Height (avg)

            Main:   4,92" / 125 mm           419,95 ft / 128,00 m   7,22 ft / 2,20 m

            Ends:   Unarmoured

            Upper: 2,95" / 75 mm 219,82 ft / 67,00 m     5,91 ft / 1,80 m

              Main Belt covers 108% of normal length

   - Torpedo Bulkhead - Strengthened structural bulkheads:

                        1,97" / 50 mm 419,95 ft / 128,00 m   14,11 ft / 4,30 m

            Beam between torpedo bulkheads 55,77 ft / 17,00 m

   - Gun armour:         Face (max)     Other gunhouse (avg)            Barbette/hoist (max)

            Main:   3,94" / 100 mm           1,97" / 50 mm             3,94" / 100 mm

            2nd:           -                      -                            0,98" / 25 mm

   - Armoured deck - single deck:

            For and Aft decks: 2,95" / 75 mm

   - Conning towers: Forward 4,92" / 125 mm, Aft 2,95" / 75 mm

Machinery:

            Oil fired boilers, steam turbines,

            Geared drive, 4 shafts, 87 777 shp / 65 481 Kw = 33,00 kts

            Range 10 750nm at 14,00 kts

            Bunker at max displacement = 2 370 tons

Complement:

            555 - 722

Cost:

            £4,562 million / $18,247 million

Distribution of weights at normal displacement:

            Armament: 450 tons, 3,9%

               - Guns: 429 tons, 3,7%

               - Weapons: 22 tons, 0,2%

            Armour: 2 869 tons, 24,9%

               - Belts: 787 tons, 6,8%

               - Torpedo bulkhead: 432 tons, 3,7%

               - Armament: 355 tons, 3,1%

               - Armour Deck: 1 208 tons, 10,5%

               - Conning Towers: 87 tons, 0,8%

            Machinery: 2 463 tons, 21,4%

            Hull, fittings & equipment: 3 986 tons, 34,6%

            Fuel, ammunition & stores: 1 710 tons, 14,8%

            Miscellaneous weights: 40 tons, 0,3%

               - Hull below water: 23 tons

               - On freeboard deck: 17 tons

Overall survivability and seakeeping ability:

            Survivability (Non-critical penetrating hits needed to sink ship):

              17 308 lbs / 7 851 Kg = 161,5 x 6,0 " / 152 mm shells or 2,0 torpedoes

            Stability (Unstable if below 1.00): 1,09

            Metacentric height 3,1 ft / 1,0 m

            Roll period: 15,6 seconds

            Steadiness      - As gun platform (Average = 50 %): 70 %

                                   - Recoil effect (Restricted arc if above 1.00): 0,42

            Seaboat quality  (Average = 1.00): 1,21

Hull form characteristics:

            Hull has rise forward of midbreak,

              a normal bow and large transom stern

            Block coefficient (normal/deep): 0,448 / 0,460

            Length to Beam Ratio: 9,10 : 1

            'Natural speed' for length: 28,29 kts

            Power going to wave formation at top speed: 57 %

            Trim (Max stability = 0, Max steadiness = 100): 58

            Bow angle (Positive = bow angles forward): 7,20 degrees

            Stern overhang: 0,00 ft / 0,00 m

            Freeboard (% = length of deck as a percentage of waterline length):

                                               Fore end,        Aft end

               - Forecastle:            15,00%,  27,89 ft / 8,50 m,  25,92 ft / 7,90 m

               - Forward deck:       40,00%,  25,92 ft / 7,90 m,  25,92 ft / 7,90 m

               - Aft deck:    30,00%,  18,04 ft / 5,50 m,  18,04 ft / 5,50 m

               - Quarter deck:        15,00%,  18,04 ft / 5,50 m,  18,04 ft / 5,50 m

               - Average freeboard:                      22,49 ft / 6,86 m

Ship space, strength and comments:

            Space - Hull below water (magazines/engines, low = better): 99,5%

                        - Above water (accommodation/working, high = better): 195,5%

            Waterplane Area: 25 918 Square feet or 2 408 Square metres

            Displacement factor (Displacement / loading): 121%

            Structure weight / hull surface area: 110 lbs/sq ft or 537 Kg/sq metre

            Hull strength (Relative):

                        - Cross-sectional: 0,93

                        - Longitudinal: 1,80

                        - Overall: 1,00

            Adequate machinery, storage, compartmentation space

            Excellent accommodation and workspace room

            Ship has slow, easy roll, a good, steady gun platform

            Good seaboat, rides out heavy weather easily

1 x catapult

2 x LWS-14HRf(k)

Tarnopol (1936)

Legnica (1936)

Cieszyn (1936)

Zamość (1936)

Bydgoszcz (1937)

Opole (1937)

Bytom (1937)

Łuck (1937)

Transportowiec wojska / okręt szpitalny typu Giewont 1936-1937 (2 szt.)

Transportowiec wojska / okręt szpitalny typu Giewont 1936-1937 (2 szt.)

Sam fakt powstania tej jednostki jest wynikiem, z jednej strony inspirującego komentarza któregoś z Kolegów(?), a z drugiej moich dawnych przemyśleń na ten temat.  O ile konieczność budowy nowych transportowców wojska nie budziła u mnie żadnych wątpliwości (vide plany na rok 1936), to do tematu okrętów szpitalnych od dawna podchodziłem jak jeż do seksu… czyli ostrożnie. Wprawdzie posiadanie takich jednostek założyłem już w momencie uruchomienia bloga, ale cały czas dręczyło mnie pytanie, co z takimi okrętami robić w czasie pokoju. Trzymać „na sznurku”, wynajmować? W końcu wpadłem na rozwiązanie tak proste, jak jajko Kolumba; transportowiec wojska przystosowany do szybkiej konwersji na okręt szpitalny!

Mamy więc dwa średniej wielkości transportowce wojska w wykonaniu tak „luksusowym”, jakby to miały być statki wycieczkowe dla VIP-ów. Salon oficerski, bary, palarnie, biblioteki z czytelniami; przyznacie, że takich „cudów” na transportowcach wojska raczej się nie spotyka. Brakuje tyko pokładu słonecznego z basenem :). Jednakże wchodzi tu w grę nie tyle moje „dobre serce” i rozrzutność, co przewidziana funkcja tych jednostek po szybkiej konwersji. Wszystkie te salony itp. mogą stosunkowo szybko zostać zaaranżowane na sale operacyjne, ambulatoria, gabinety specjalistyczne i inne potrzebne dla celów medycznych pomieszczenia.

W wersji transportowca wojska, okręt jest w stanie przewieźć ok. 1 800 żołnierzy i oficerów oraz ok. 2 700 t zaopatrzenia. Uzbrojenie w tej wersji jest dość symboliczne, jako że jednostki te absolutnie nie są przewidywane do pełnienia roli krążowników pomocniczych. W wersji okrętu szpitalnego uzbrojenie oczywiście znika, a zdolność transportowa wynosi 900 – 1 050 rannych i chorych, nie licząc personelu medycznego.

Mogą budzić kontrowersje stosunkowo wysokie prędkości maksymalna i marszowa. Jednak - jak już nieraz wspominałem – w czasie wojny często liczą się dni, a nawet godziny, a poza tym ranni i ciężko chorzy ze zrozumiałych powodów bywają niecierpliwi! Dzielność morska okrętu jest wg programu w zasadzie najwyższa z możliwych.

Wielką uwagę (jak zazwyczaj) przywiązałem do środków ratunkowych; w wersji transportowca wojska dla „etatowej” obsady 2 083 osób (283 załogi + 1 800 „pasażerów”), przewidziałem 2 098 miejsc na łodziach i tratwach; to nie będzie drugi Titanic!  W wersji szpitalnej ilość miejsc na środkach ratunkowych nie uległa zmianie; wprawdzie „obsada” jest mniejsza, ale biorąc pod uwagę ograniczoną sprawność rannych i chorych, nie widzę powodów do oszczędzania.

Dolny bokorys przedstawia okręt w wersji szpitalnej; bez uzbrojenia i z odpowiednim malowaniem. Wprawdzie międzynarodowe przepisy mówią o kolorze białym, ale każdy, kto kiedyś żeglował wie, że kolor biały na wodzie (a szczególnie słonej) to tylko postulat!. Ja tu zastosowałem coś w odcieniu kości słoniowej; szczęściem raczej nie zaglądają tu kobiety, pewnie szybko i boleśnie bym się dowiedział, co myślą o mojej znajomości barw! Poza tym operowanie kolorem białym w MS Paint rodzi wielkie trudności techniczne.

Wrócę jeszcze do samej zasadności budowy transportowców wojska. Powie ktoś: przecież mamy już cztery! Tak, lecz ostatni pochodzi z roku 1923, a od tej pory nasze posiadłości zamorskie znaczne się rozszerzyły, a zakładana przeze mnie rotacyjna służba w koloniach wymusza przewóz ok. 20-30 tys. ludzi rocznie.  

W momencie ewentualnej konwersji na okręty szpitalne, jednostki przyjmą nowe nazwy: dr Mikulicz-Radecki i dr Rydygier.

Giewont, Poland Troopship/hospital ship laid down 1936

Displacement:

            8 871 t light; 9 131 t standard; 11 805 t normal; 13 944 t full load

Dimensions: Length (overall / waterline) x beam x draught (normal/deep)

            (499,65 ft / 492,13 ft) x 65,62 ft x (21,33 / 24,50 ft)

            (152,29 m / 150,00 m) x 20,00 m  x (6,50 / 7,47 m)

Armament:

      4 - 4,13" / 105 mm 50,0 cal guns - 33,29lbs / 15,10kg shells, 150 per gun

              Dual purpose guns in deck and hoist mounts, 1920 Model

              2 x Twin mounts on centreline ends, evenly spread

      8 - 1,57" / 40,0 mm 60,0 cal guns - 2,05lbs / 0,93kg shells, 900 per gun

              Anti-air guns in deck mounts, 1933 Model

              2 x Quad mounts on centreline ends, evenly spread 2 raised mounts

      8 - 0,98" / 25,0 mm 60,0 cal guns - 0,55lbs / 0,25kg shells, 2 000 per gun

              Anti-air guns in deck mounts, 1933 Model

              4 x Twin mounts on sides, evenly spread 4 raised mounts

      Weight of broadside 152 lbs / 69 kg

Armour:

   - Gun armour:         Face (max)     Other gunhouse (avg)            Barbette/hoist (max)

            Main:         -                      -                            0,98" / 25 mm

Machinery:

            Diesel Internal combustion motors,

            Geared drive, 2 shafts, 34 443 shp / 25 695 Kw = 24,00 kts

            Range 17 250nm at 16,00 kts

            Bunker at max displacement = 4 813 tons

Complement:

            283 - 368

Cost:

            £1,223 million / $4,891 million

Distribution of weights at normal displacement:

            Armament: 45 tons, 0,4%

               - Guns: 45 tons, 0,4%

            Armour: 1 tons, 0,0%

               - Armament: 1 tons, 0,0%

            Machinery: 966 tons, 8,2%

            Hull, fittings & equipment: 3 269 tons, 27,7%

            Fuel, ammunition & stores: 2 934 tons, 24,9%

            Miscellaneous weights: 4 590 tons, 38,9%

               - Hull below water: 2 610 tons

               - Hull above water: 1 710 tons

               - On freeboard deck: 270 tons

Overall survivability and seakeeping ability:

            Survivability (Non-critical penetrating hits needed to sink ship):

              23 378 lbs / 10 604 Kg = 661,9 x 4,1 " / 105 mm shells or 2,7 torpedoes

            Stability (Unstable if below 1.00): 1,41

            Metacentric height 4,9 ft / 1,5 m

            Roll period: 12,5 seconds

            Steadiness      - As gun platform (Average = 50 %): 100 %

                                   - Recoil effect (Restricted arc if above 1.00): 0,03

            Seaboat quality  (Average = 1.00): 2,00

Hull form characteristics:

            Hull has raised forecastle, raised quarterdeck ,

              a normal bow and a round stern

            Block coefficient (normal/deep): 0,600 / 0,617

            Length to Beam Ratio: 7,50 : 1

            'Natural speed' for length: 22,18 kts

            Power going to wave formation at top speed: 53 %

            Trim (Max stability = 0, Max steadiness = 100): 50

            Bow angle (Positive = bow angles forward): 7,20 degrees

            Stern overhang: 4,00 ft / 1,22 m

            Freeboard (% = length of deck as a percentage of waterline length):

                                               Fore end,        Aft end

               - Forecastle:            15,00%,  27,89 ft / 8,50 m,  26,57 ft / 8,10 m

               - Forward deck:       37,50%,  22,64 ft / 6,90 m,  22,64 ft / 6,90 m

               - Aft deck:    37,50%,  22,64 ft / 6,90 m,  22,64 ft / 6,90 m

               - Quarter deck:        10,00%,  26,57 ft / 8,10 m,  26,57 ft / 8,10 m

               - Average freeboard:                      23,70 ft / 7,22 m

Ship space, strength and comments:

            Space - Hull below water (magazines/engines, low = better): 68,6%

                        - Above water (accommodation/working, high = better): 179,9%

            Waterplane Area: 23 618 Square feet or 2 194 Square metres

            Displacement factor (Displacement / loading): 176%

            Structure weight / hull surface area: 86 lbs/sq ft or 418 Kg/sq metre

            Hull strength (Relative):

                        - Cross-sectional: 0,92

                        - Longitudinal: 2,16

                        - Overall: 1,00

            Excellent machinery, storage, compartmentation space

            Excellent accommodation and workspace room

            Ship has slow, easy roll, a good, steady gun platform

            Excellent seaboat, comfortable, can fire her guns in the heaviest weather

Giewont (1936)

Trzy Korony (1937)